৩. পৰিঞ্ঞাৱাৰৱণ্ণনা

৪৩৫-৪৮২. পৰিঞ্ঞাৱাৰে লোকিযঅব্যাকতমিস্সকানি চাতি দুক্খসচ্চপৰিযাপন্নেহি একন্তপৰিঞ্ঞেয্যেহি লোকিযঅব্যাকতেহি মিস্সকত্তা তানি উপাদায মনিন্দ্ৰিযাদীনং ৱেদনাক্খন্ধাদীনং ৱিয পৰিঞ্ঞেয্যতা চ ৱুত্তা. যদি পৰিঞ্ঞেয্যমিস্সকত্তা পৰিঞ্ঞেয্যতা হোতি, কস্মা ধম্মযমকে ‘‘যো কুসলং ধম্মং ভাৱেতি, সো অব্যাকতং ধম্মং পৰিজানাতী’’তিআদিনা অব্যাকতপদেন যোজেত্ৱা যমকানি ন ৱুত্তানীতি? যথা ‘‘কুসলং ভাৱেমি, অকুসলং পজহামী’’তি কুসলাকুসলেসু ভাৱনাপহানাভিনিৱেসো হোতি, তথা ‘‘ৱেদনাক্খন্ধো অনিচ্চো, ধম্মাযতনং অনিচ্চ’’ন্তিআদিনা খন্ধাদীসু পৰিজানাভিনিৱেসো হোতি, তত্থ ৱেদনাক্খন্ধাদযো ‘‘অনিচ্চ’’ন্তিআদিনা পৰিজানিতব্বা, তে চ ৱেদনাক্খন্ধাদিভাৱং গহেত্ৱা পৰিজানিতব্বা, ন অব্যাকতভাৱন্তি.

কস্মা পনেত্থ দুক্খসচ্চভাজনীযে আগতস্স দোমনস্সস্স পহাতব্বতাৱ ৱুত্তা, ন পৰিঞ্ঞেয্যতা, ননু দুক্খসচ্চপৰিযাপন্না ৱেদনাক্খন্ধাদযো কুসলাকুসলভাৱেন অগ্গহিতা কুসলাকুসলাপি পৰিঞ্ঞেয্যাতি? সচ্চং, যথা পন ৱেদনাক্খন্ধাদিভাৱো ভাৱেতব্বপহাতব্বভাৱেহি ৱিনাপি হোতি, ন এৱং দোমনস্সিন্দ্ৰিযভাৱো পহাতব্বভাৱেন ৱিনা হোতীতি ইমং ৱিসেসং দস্সেতুং দোমনস্সিন্দ্ৰিযস্স পহাতব্বতাৱ ইধ ৱুত্তা, ন পৰিঞ্ঞেয্যভাৱস্স অভাৱতোতি দট্ঠব্বো. অকুসলং একন্ততো পহাতব্বমেৱাতি এতেন পহাতব্বমেৱ, ন অপ্পহাতব্বন্তি অপ্পহাতব্বমেৱ নিৱাৰেতি, ন পৰিঞ্ঞেয্যভাৱন্তি দট্ঠব্বং. অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ভাৱেতব্বনিট্ঠং, ন পন সচ্ছিকাতব্বনিট্ঠন্তি ভাৱেতব্বভাৱো এৱ তস্স গহিতোতি. ‘‘দ্ৱে পুগ্গলা’’তিআদি ‘‘চক্খুন্দ্ৰিযং ন পৰিজানাতী’’তিআদিকস্স পৰতো লিখিতব্বং উপ্পটিপাটিযা লিখিতন্তি দট্ঠব্বং. চক্খুন্দ্ৰিযমূলকঞ্হি অতিক্কমিত্ৱা দোমনস্সিন্দ্ৰিযমূলকে ইদং ৱুত্তং ‘‘দ্ৱে পুগ্গলা দোমনস্সিন্দ্ৰিযং ন পজহন্তি নো চ অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ন ভাৱেন্তী’’তি (যম. ৩.ইন্দ্ৰিযযমক.৪৪০).

এত্থ চ পুথুজ্জনো, অট্ঠ চ অৰিযাতি নৱ পুগ্গলা. তেসু পুথুজ্জনো ভব্বাভব্বৱসেন দুৱিধো, সো ‘‘পুথুজ্জনো’’তি আগতট্ঠানেসু ‘‘ছ পুগ্গলা চক্খুন্দ্ৰিযঞ্চ ন পৰিজানিত্থ দোমনস্সিন্দ্ৰিযঞ্চ ন পজহিত্থা’’তিআদীসু চ অভিন্দিত্ৱা গহিতো. ‘‘যে পুথুজ্জনা মগ্গং পটিলভিস্সন্তী’’তি (যম. ১.সচ্চযমক.৪৯, ৫১-৫২) আগতট্ঠানেসু ‘‘পঞ্চ পুগ্গলা চক্খুন্দ্ৰিযঞ্চ পৰিজানিস্সন্তি দোমনস্সিন্দ্ৰিযঞ্চ পজহিস্সন্তী’’তিআদীসু (যম. ৩.ইন্দ্ৰিযযমক.৪৫১) চ ভব্বো এৱ ভিন্দিত্ৱা গহিতো. ‘‘যে চ পুথুজ্জনা মগ্গং ন পটিলভিস্সন্তী’’তি (যম. ১.সচ্চযমক.৫১) আগতট্ঠানেসু ‘‘তযো পুগ্গলা দোমনস্সিন্দ্ৰিযঞ্চ নপ্পজহিস্সন্তি চক্খুন্দ্ৰিযঞ্চ ন পৰিজানিস্সন্তী’’তিআদীসু (যম. ৩.ইন্দ্ৰিযযমক.৪৫৫) চ অভব্বো এৱ. অগ্গফলসমঙ্গী চ পঠমফলসমঙ্গী অৰহা চাতি দুৱিধো. সোপি ‘‘অৰহা’’তি আগতট্ঠানেসু ‘‘তযো পুগ্গলা অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযঞ্চ ভাৱিত্থ দোমনস্সিন্দ্ৰিযঞ্চ পজহিত্থা’’তিআদীসু (যম. ৩.ইন্দ্ৰিযযমক.৪৪৪) চ অভিন্দিত্ৱা গহিতো. ‘‘যো অগ্গফলং সচ্ছিকৰোতী’’তি (যম. ৩.ইন্দ্ৰিযযমক.৪৪৬) আগতট্ঠানেসু ‘‘তযো পুগ্গলা দোমনস্সিন্দ্ৰিযং পজহিত্থ, নো চ অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং সচ্ছিকৰিত্থা’’তিআদীসু (যম. ৩.ইন্দ্ৰিযযমক.৪৪৪) চ পঠমফলসমঙ্গী চ ভিন্দিত্ৱা গহিতো. ‘‘যো অগ্গফলং সচ্ছাকাসী’’তি (যম. ৩.ইন্দ্ৰিযযমক.৪৪৩, ৪৪৬) আগতট্ঠানেসু ইতৰোৱাতি এৱং পুগ্গলভেদং ঞত্ৱা তত্থ তত্থ সন্নিট্ঠানেন গহিতপুগ্গলে নিদ্ধাৰেত্ৱা ৱিস্সজ্জনং যোজেতব্বন্তি.

পৰিঞ্ঞাৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ইন্দ্ৰিযযমকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

যমকপকৰণ-মূলটীকা সমত্তা.