২. পঞ্চৰাজসুত্তং

১২৩. সাৱত্থিনিদানং. তেন খো পন সমযেন পঞ্চন্নং ৰাজূনং পসেনদিপমুখানং পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতানং সমঙ্গীভূতানং পৰিচাৰযমানানং অযমন্তৰাকথা উদপাদি – ‘‘কিং নু খো কামানং অগ্গ’’ন্তি? তত্ৰেকচ্চে [তত্ৰেকে (সী. পী.)] এৱমাহংসু – ‘‘ৰূপা কামানং অগ্গ’’ন্তি. একচ্চে এৱমাহংসু – ‘‘সদ্দা কামানং অগ্গ’’ন্তি. একচ্চে এৱমাহংসু – ‘‘গন্ধা কামানং অগ্গ’’ন্তি. একচ্চে এৱমাহংসু – ‘‘ৰসা কামানং অগ্গ’’ন্তি. একচ্চে এৱমাহংসু – ‘‘ফোট্ঠব্বা কামানং অগ্গ’’ন্তি. যতো খো তে ৰাজানো নাসক্খিংসু অঞ্ঞমঞ্ঞং সঞ্ঞাপেতুং.

অথ খো ৰাজা পসেনদি কোসলো তে ৰাজানো এতদৱোচ – ‘‘আযাম, মাৰিসা, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিস্সাম; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতমত্থং পটিপুচ্ছিস্সাম. যথা নো ভগৱা ব্যাকৰিস্সতি তথা নং ধাৰেস্সামা’’তি [ধাৰেয্যামাতি (সী. স্যা. কং. পী.)]. ‘‘এৱং, মাৰিসা’’তি খো তে ৰাজানো ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স পচ্চস্সোসুং.

অথ খো তে পঞ্চ ৰাজানো পসেনদিপমুখা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো ৰাজা পসেনদি কোসলো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইধ, ভন্তে, অম্হাকং পঞ্চন্নং ৰাজূনং পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতানং সমঙ্গীভূতানং পৰিচাৰযমানানং অযমন্তৰাকথা উদপাদি – ‘কিং নু খো কামানং অগ্গ’ন্তি? একচ্চে এৱমাহংসু – ‘ৰূপা কামানং অগ্গ’ন্তি. একচ্চে এৱমাহংসু – ‘সদ্দা কামানং অগ্গ’ন্তি. একচ্চে এৱমাহংসু – ‘গন্ধা কামানং অগ্গ’ন্তি. একচ্চে এৱমাহংসু – ‘ৰসা কামানং অগ্গ’ন্তি. একচ্চে এৱমাহংসু – ‘ফোট্ঠব্বা কামানং অগ্গ’ন্তি. কিং নু খো, ভন্তে, কামানং অগ্গ’’ন্তি?

‘‘মনাপপৰিযন্তং খ্ৱাহং, মহাৰাজ, পঞ্চসু কামগুণেসু অগ্গন্তি ৱদামি. তেৱ [তে চ (সী. পী. ক.), যে চ (স্যা. কং.)], মহাৰাজ, ৰূপা একচ্চস্স মনাপা হোন্তি, তেৱ [তে চ (সী. পী. ক.)] ৰূপা একচ্চস্স অমনাপা হোন্তি. যেহি চ যো ৰূপেহি অত্তমনো হোতি পৰিপুণ্ণসঙ্কপ্পো, সো তেহি ৰূপেহি অঞ্ঞং ৰূপং উত্তৰিতৰং ৱা পণীততৰং ৱা ন পত্থেতি. তে তস্স ৰূপা পৰমা হোন্তি. তে তস্স ৰূপা অনুত্তৰা হোন্তি.

‘‘তেৱ, মহাৰাজ, সদ্দা একচ্চস্স মনাপা হোন্তি, তেৱ সদ্দা একচ্চস্স অমনাপা হোন্তি. যেহি চ যো সদ্দেহি অত্তমনো হোতি পৰিপুণ্ণসঙ্কপ্পো, সো তেহি সদ্দেহি অঞ্ঞং সদ্দং উত্তৰিতৰং ৱা পণীততৰং ৱা ন পত্থেতি. তে তস্স সদ্দা পৰমা হোন্তি. তে তস্স সদ্দা অনুত্তৰা হোন্তি.

‘‘তেৱ, মহাৰাজ, গন্ধা একচ্চস্স মনাপা হোন্তি, তেৱ গন্ধা একচ্চস্স অমনাপা হোন্তি. যেহি চ যো গন্ধেহি অত্তমনো হোতি পৰিপুণ্ণসঙ্কপ্পো, সো তেহি গন্ধেহি অঞ্ঞং গন্ধং উত্তৰিতৰং ৱা পণীততৰং ৱা ন পত্থেতি. তে তস্স গন্ধা পৰমা হোন্তি. তে তস্স গন্ধা অনুত্তৰা হোন্তি.

‘‘তেৱ, মহাৰাজ, ৰসা একচ্চস্স মনাপা হোন্তি, তেৱ ৰসা একচ্চস্স অমনাপা হোন্তি. যেহি চ যো ৰসেহি অত্তমনো হোতি পৰিপুণ্ণসঙ্কপ্পো, সো তেহি ৰসেহি অঞ্ঞং ৰসং উত্তৰিতৰং ৱা পণীততৰং ৱা ন পত্থেতি. তে তস্স ৰসা পৰমা হোন্তি. তে তস্স ৰসা অনুত্তৰা হোন্তি.

‘‘তেৱ, মহাৰাজ, ফোট্ঠব্বা একচ্চস্স মনাপা হোন্তি, তেৱ ফোট্ঠব্বা একচ্চস্স অমনাপা হোন্তি. যেহি চ যো ফোট্ঠব্বেহি অত্তমনো হোতি পৰিপুণ্ণসঙ্কপ্পো, সো তেহি ফোট্ঠব্বেহি অঞ্ঞং ফোট্ঠব্বং উত্তৰিতৰং ৱা পণীততৰং ৱা ন পত্থেতি. তে তস্স ফোট্ঠব্বা পৰমা হোন্তি. তে তস্স ফোট্ঠব্বা অনুত্তৰা হোন্তী’’তি.

তেন খো পন সমযেন চন্দনঙ্গলিকো উপাসকো তস্সং পৰিসাযং নিসিন্নো হোতি. অথ খো চন্দনঙ্গলিকো উপাসকো উট্ঠাযাসনা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা যেন ভগৱা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘পটিভাতি মং ভগৱা, পটিভাতি মং সুগতা’’তি. ‘‘পটিভাতু তং চন্দনঙ্গলিকা’’তি ভগৱা অৱোচ.

অথ খো চন্দনঙ্গলিকো উপাসকো ভগৱতো সম্মুখা তদনুৰূপায গাথায অভিত্থৱি –

‘‘পদুমং যথা কোকনদং সুগন্ধং,

পাতো সিযা ফুল্লমৱীতগন্ধং;

অঙ্গীৰসং পস্স ৱিৰোচমানং,

তপন্তমাদিচ্চমিৱন্তলিক্খে’’তি.

অথ খো তে পঞ্চ ৰাজানো চন্দনঙ্গলিকং উপাসকং পঞ্চহি উত্তৰাসঙ্গেহি অচ্ছাদেসুং. অথ খো চন্দনঙ্গলিকো উপাসকো তেহি পঞ্চহি উত্তৰাসঙ্গেহি ভগৱন্তং অচ্ছাদেসীতি.