১০. ৱিভঙ্গসুত্তৱণ্ণনা

৮৩২. দসমে কোসজ্জসহগতোতি ইধ ভিক্খু ছন্দং উপ্পাদেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসিকৰোন্তো নিসীদতি. অথস্স চিত্তে লীনাকাৰো ওক্কমতি, সো ‘‘লীনাকাৰো মে ওক্কন্তো’’তি ঞত্ৱা অপাযভযেন চিত্তং তজ্জেত্ৱা পুন ছন্দং উপ্পাদেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসি কৰোতি. অথস্স পুন লীনাকাৰো ওক্কমতি. সো পুন অপাযভযেন চিত্তং তজ্জেত্ৱা ছন্দং উপ্পাদেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসি কৰোতীতি এৱমস্স কোসজ্জেন ৱোকিণ্ণত্তা ছন্দো কোসজ্জসহগতো নাম হোতি. কোসজ্জসম্পযুত্তোতি তস্সেৱ ৱেৱচনং.

উদ্ধচ্চসহগতোতি ইধ ভিক্খু ছন্দং উপ্পাদেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসিকৰোন্তো নিসীদতি. অথস্স চিত্তং উদ্ধচ্চে পততি. সো বুদ্ধধম্মসঙ্ঘগুণে আৱজ্জেত্ৱা চিত্তং হাসেত্ৱা তোসেত্ৱা কম্মনিযং কত্ৱা পুন ছন্দং উপ্পাদেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসি কৰোতি. অথস্স পুন চিত্তং উদ্ধচ্চে পততি. সো পুন বুদ্ধধম্মসঙ্ঘগুণে আৱজ্জেত্ৱা চিত্তং হাসেত্ৱা তোসেত্ৱা কম্মনিযং কত্ৱা ছন্দং উপ্পাদেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসি কৰোতীতি এৱমস্স উদ্ধচ্চেন ৱোকিণ্ণত্তা ছন্দো উদ্ধচ্চসহগতো নাম হোতি.

থিনমিদ্ধসহগতোতি ইধ ভিক্খু ছন্দং উপ্পাদেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসিকৰোন্তো নিসীদতি. অথস্স থিনমিদ্ধং উপ্পজ্জতি. সো ‘‘উপ্পন্নং মে থিনমিদ্ধ’’ন্তি ঞত্ৱা উদকেন মুখং পুঞ্ছিত্ৱা, কণ্ণে আকড্ঢিত্ৱা পগুণং ধম্মং সজ্ঝাযিত্ৱা দিৱা গহিতং ৱা আলোকসঞ্ঞং মনসিকৰিত্ৱা থিনমিদ্ধং ৱিনোদেত্ৱা পুন ছন্দং উপ্পাদেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসি কৰোতি. অথস্স পুন থিনমিদ্ধং উপ্পজ্জতি. সো ৱুত্তনযেনেৱ পুন থিনমিদ্ধং ৱিনোদেত্ৱা ছন্দং উপ্পাদেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসি কৰোতীতি এৱমস্স থিনমিদ্ধেন ৱোকিণ্ণত্তা ছন্দো থিনমিদ্ধসহগতো নাম হোতি.

অনুৱিক্খিত্তোতি ইধ ভিক্খু ছন্দং উপ্পাদেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসিকৰোন্তো নিসীদতি. অথস্স কামগুণাৰম্মণে চিত্তং ৱিক্খিপতি. সো ‘‘বহিদ্ধা ৱিক্খিত্তং মে চিত্ত’’ন্তি ঞত্ৱা অনমতগ্গ (সং. নি. ২.১২৪-১২৫) দেৱদূত- (ম. নি. ৩.২৬১) চেলোপম (সং. নি. ৫.১১০৪) অনাগতভযসুত্তাদীনি (অ. নি. ৫.৭৭) আৱজ্জেন্তো সুত্তদণ্ডেন চিত্তং তজ্জেত্ৱা কম্মনিযং কত্ৱা পুন ছন্দং উপ্পাদেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসি কৰোতি. অথস্স পুন চিত্তং ৱিক্খিপতি. সো পুন সুত্তদণ্ডেন চিত্তং কম্মনিযং কত্ৱা ছন্দং উপ্পাদেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসি কৰোতীতি এৱমস্স কামৱিতক্কৱোকিণ্ণত্তা ছন্দো বহিদ্ধা পঞ্চ কামগুণে আৰব্ভ অনুৱিক্খিত্তো অনুৱিসটো হোতি.

যথা পুৰে তথা পচ্ছাতি কম্মট্ঠানৱসেনপি দেসনাৱসেনপি পুৰিমপচ্ছিমতা ৱেদিতব্বা. কথং? কম্মট্ঠানে তাৱ কম্মট্ঠানস্স অভিনিৱেসো পুৰে নাম, অৰহত্তং পচ্ছা নাম. তত্থ যো ভিক্খু মূলকম্মট্ঠানে অভিনিৱিসিত্ৱা অতিলীনাদীসু চতূসু ঠানেসু চিত্তস্স ওক্কমনং পটিসেধেত্ৱা, দুট্ঠগোণে যোজেত্ৱা সাৰেন্তো ৱিয চতুৰস্সঘটিকং ওতাৰেন্তো ৱিয চতুন্নং ঠানানং একট্ঠানেপি অসজ্জন্তো সঙ্খাৰে সম্মসিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণাতি. অযম্পি যথা পুৰে তথা পচ্ছা ৱিহৰতি নাম. অযং কম্মট্ঠানৱসেন পুৰিমপচ্ছিমতা. দেসনাৱসেন পন কেসা পুৰে নাম, মত্থলুঙ্গং পচ্ছা নাম. তত্থ যো ভিক্খু কেসেসু অভিনিৱিসিত্ৱা ৱণ্ণসণ্ঠানাদিৱসেন কেসাদযো পৰিগ্গণ্হন্তো চতূসু ঠানেসু অসজ্জন্তো যাৱ মত্থলুঙ্গা ভাৱনং পাপেতি, অযম্পি যথা পুৰে তথা পচ্ছা ৱিহৰতি নাম. এৱং দেসনাৱসেন পুৰিমপচ্ছিমতা ৱেদিতব্বা. যথা পচ্ছা তথা পুৰেতি ইদং পুৰিমস্সেৱ ৱেৱচনং.

যথা অধো তথা উদ্ধন্তি ইদং সৰীৰৱসেন ৱেদিতব্বং. তেনেৱাহ ‘‘উদ্ধং পাদতলা অধো কেসমত্থকা’’তি. তত্থ যো ভিক্খু পাদতলতো পট্ঠায যাৱ কেসমত্থকা দ্ৱত্তিংসাকাৰৱসেন ৱা পাদঙ্গুলিঅগ্গপব্বট্ঠিতো যাৱ সীসকটাহং, সীসকটাহতো যাৱ পাদঙ্গুলীনং অগ্গপব্বট্ঠীনি, তাৱ অট্ঠিৱসেন ৱা ভাৱনং পাপেতি চতূসু ঠানেসু একট্ঠানেপি অসজ্জন্তো. অযং যথা উদ্ধং তথা অধো, যথা অধো তথা উদ্ধং ৱিহৰতি নাম.

যেহি আকাৰেহীতি যেহি কোট্ঠাসেহি. যেহি লিঙ্গেহীতি যেহি সণ্ঠানেহি. যেহি নিমিত্তেহীতি যেহি উপট্ঠানেহি. আলোকসঞ্ঞা সুগ্গহিতা হোতীতি যো ভিক্খু অঙ্গণে নিসীদিত্ৱা আলোকসঞ্ঞং মনসি কৰোতি, কালেন নিমীলেতি, কালেন উম্মীলেতি. অথস্স যদা নিমীলেন্তস্সাপি উম্মীলেত্ৱা ওলোকেন্তস্স ৱিয একসদিসমেৱ উপট্ঠাতি, তদা আলোকসঞ্ঞা জাতা নাম হোতি. ‘‘দিৱাসঞ্ঞা’’তিপি তস্সেৱ নামং. সা চ পন ৰত্তিং উপ্পজ্জমানা সুগ্গহিতা নাম হোতি. স্ৱাধিট্ঠিতাতিপি তস্সেৱ ৱেৱচনং. সুট্ঠু অধিট্ঠিতা সুট্ঠু ঠপিতা স্ৱাধিট্ঠিতা নাম ৱুচ্চতি. সা অত্থতো সুগ্গহিতাযেৱ. যো ৱা আলোকেন থিনমিদ্ধং ৱিনোদেত্ৱা ছন্দং উপ্পাদেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসি কৰোতি, তস্স দিৱাপি আলোকসঞ্ঞা সুগ্গহিতা স্ৱাধিট্ঠিতা নাম. ৰত্তি ৱা হোতু দিৱা ৱা যেন আলোকেন থিনমিদ্ধং ৱিনোদেত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসি কৰোতি, তস্মিং থিনমিদ্ধৱিনোদনে আলোকে উপ্পন্না সঞ্ঞা সুগ্গহিতাযেৱ নাম. ৱীৰিযাদীসুপি এসেৱ নযো. ইমস্মিং সুত্তে ছন্নং অভিঞ্ঞানং পাদকিদ্ধি কথিতা.

পাসাদকম্পনৱগ্গো দুতিযো.