৯. সন্ধিতত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
অস্সত্থে হৰিতোভাসেতি আযস্মতো সন্ধিতত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ইতো একতিংসে কপ্পে সিখিস্স ভগৱতো কালে একো গোপালকো অহোসি. সো সত্থৰি পৰিনিব্বুতে অঞ্ঞতৰং থেৰং উপসঙ্কমিত্ৱা তস্স সন্তিকে বুদ্ধগুণপটিসংযুত্তং ধম্মং সুত্ৱা পসন্নমানসো ‘‘কুহিং ভগৱা’’তি পুচ্ছিত্ৱা পৰিনিব্বুতভাৱং সুত্ৱা ‘‘এৱং মহানুভাৱা বুদ্ধাপি নাম অনিচ্চতাৱসং গচ্ছন্তি, অহো সঙ্খাৰা অদ্ধুৱা’’তি অনিচ্চসঞ্ঞং পটিলভি. তং থেৰো বোধিপূজায উস্সাহেসি. সো কালেন কালং বোধিৰুক্খসমীপং গন্ত্ৱা ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা বুদ্ধগুণে অনুস্সৰন্তো বোধিং ৱন্দতি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কোসলৰট্ঠে ইব্ভকুলে নিব্বত্তিত্ৱা সন্ধিতোতি লদ্ধনামো ৱযপ্পত্তো অনিচ্চতাপটিসংযুত্তং ধম্মকথং সুত্ৱা সংৱেগজাতো পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা ঞাণস্স পৰিপাকং গতত্তা নচিৰস্সেৱ ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি. সো অত্তনো পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰন্তো সিখিস্স ভগৱতো কালে বোধিৱন্দনং বুদ্ধানুস্সতিং অনিচ্চসঞ্ঞাপটিলাভঞ্চ অনুস্সৰিত্ৱা তদুপনিস্সযেন অত্তনো ৱিসেসাধিগমং পকাসেন্তো –
২১৭. ‘‘অস্সত্থে হৰিতোভাসে, সংৱিৰূড়্হম্হি পাদপে;
একং বুদ্ধগতং সঞ্ঞং, অলভিত্থং পতিস্সতো.
২১৮. ‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং সঞ্ঞমলভিং তদা;
তস্সা সঞ্ঞায ৱাহসা, পত্তো মে আসৱক্খযো’’তি. –
দ্ৱে গাথা অভাসি.
তত্থ অস্সত্থেতি অস্সত্থট্ঠানীযে, য্ৱাযং এতৰহি অম্হাকং ভগৱতো বোধিৰুক্খো অস্সত্থো, এতস্স ঠানে তদা সিখিস্স ভগৱতো বোধিৰুক্খো পুণ্ডৰীকো ঠিতোতি সো অস্সত্থট্ঠানীযতায ‘‘অস্সত্থে’’তি ৱুত্তং. সত্তানং অস্সাসজননতো ৱা. অপৰে পন ‘‘অস্সত্থৰুক্খমূলে নিসীদিত্ৱা তদা বুদ্ধানুস্সতিযা ভাৱিতত্তা থেৰো ‘অস্সত্থে’তি অৱোচা’’তি ৱদন্তি. হৰিতোভাসেতি হৰিতেহি সাৰমণিৱণ্ণেহি ওভাসমানে. সংৱিৰূড়্হম্হীতি সুট্ঠু ৱিৰূড়্হে সুপ্পতিট্ঠিতে, সুঘননিচিতপত্তপলাসপল্লৱেহি ৱিৰূড়্হসঞ্ছন্নেতি চ ৱদন্তি. পাদপেতি ৰুক্খে. একং বুদ্ধগতং সঞ্ঞং, অলভিত্থং পতিস্সতোতি বুদ্ধাৰম্মণং আৰম্মণস্স একজাতিযত্তা একং ‘‘ইতিপি সো ভগৱা’’তিআদিনযপ্পৱত্তং বুদ্ধানুস্সতিসহগতং সঞ্ঞং বুদ্ধগুণানং পতিপতিসৰণতো পতিস্সতো হুত্ৱা অলভিং.
কদা পন সা সঞ্ঞা লদ্ধা, কীৱতায সিদ্ধাতি আহ ‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে’’তিআদি. ইতো ভদ্দকপ্পতো উদ্ধং আৰোহনৱসেন একতিংসে কপ্পে. যং সঞ্ঞন্তি যং বুদ্ধানুস্সতিসহগতং সঞ্ঞং, যং ৱা বুদ্ধানং অনিচ্চতং দিস্ৱা তদনুসাৰেন সব্বাসঙ্খাৰেসু তদা অনিচ্চসঞ্ঞং অলভিং. তস্সা সঞ্ঞায ৱাহসাতি তস্সা যথাৱুত্তায সঞ্ঞায কাৰণভাৱেন তং উপনিস্সযং কত্ৱা. পত্তো মে আসৱক্খযোতি ইদানি মযা আসৱানং খযো নিৰোধো অধিগতোতি ইমাযেৱ চ ইমস্স থেৰস্স অপদানগাথাপি. যথাহ (অপ. থেৰ ১.২২.২৭-৩০) –
‘‘অস্সত্থে হৰিতোভাসে…পে… পত্তো মে আসৱক্খযো.
‘‘ইতো তেৰসকপ্পম্হি, ধনিট্ঠো নাম খত্তিযো;
সত্তৰতনসম্পন্নো, চক্কৱত্তী মহব্বলো.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
সন্ধিতত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পঞ্চমৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিট্ঠিতা চ দুকনিপাতৱণ্ণনা.