৫. ৱিসাখপঞ্চালপুত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

ন উক্খিপে নো চ পৰিক্খিপে পৰেতি আযস্মতো ৱিসাখস্স পঞ্চালপুত্তস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং পুঞ্ঞং উপচিনন্তো ইতো চুদ্দসে কপ্পে পচ্চন্তগামে দলিদ্দকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৱসং ফলপৰিযেসনং চৰন্তেহি তস্মিং গামে মনুস্সেহি সদ্ধিং অৰঞ্ঞং গতো তত্থ একং পচ্চেকবুদ্ধং দিস্ৱা পসন্নমানসো ৱল্লিফলং অদাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মগধৰট্ঠে মণ্ডলিকৰাজকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিসাখোতি লদ্ধনামো পঞ্চালৰাজধীতুযা পুত্তভাৱতো পচ্ছা পঞ্চালপুত্তোতি পঞ্ঞাযিত্থ. সো পিতৰি মতে ৰজ্জং কাৰেন্তো সত্থৰি অত্তনো গামসমীপগতে সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা সত্থাৰা সদ্ধিং সাৱত্থিং গতো ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা নচিৰস্সেৱ ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.৩৯.৩১-৩৬) –

‘‘সব্বে জনা সমাগম্ম, অগমিংসু ৱনং তদা;

ফলমন্ৱেসমানা তে, অলভিংসু ফলং তদা.

‘‘তত্থদ্দসাসিং সম্বুদ্ধং, সযম্ভুং অপৰাজিতং;

পসন্নচিত্তো সুমনো, ৱল্লিফলমদাসহং.

‘‘চতুদ্দসে ইতো কপ্পে, যং ফলমদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

ছড়ভিঞ্ঞো পন হুত্ৱা থেৰো ঞাতীনং অনুকম্পায জাতিভূমিং অগমাসি. তত্থ মনুস্সা থেৰং উপসঙ্কমিত্ৱা কালেন কালং ধম্মং সুণন্তা একদিৱসং ‘‘কতিহি নু খো, ভন্তে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ধম্মকথিকো হোতী’’তি ধম্মকথিকলক্খণং পুচ্ছিংসু. থেৰো তেসং ধম্মকথিকলক্খণং কথেন্তো –

২০৯. ‘‘ন উক্খিপে নো চ পৰিক্খিপে পৰে, ন ওক্খিপে পাৰগতং ন এৰযে;

ন চত্তৱণ্ণং পৰিসাসু ব্যাহৰে, অনুদ্ধতো সম্মিতভাণি সুব্বতো.

২১০. ‘‘সুসুখুমনিপুণত্থদস্সিনা, মতিকুসলেন নিৱাতৱুত্তিনা;

সংসেৱিতবুদ্ধসীলিনা, নিব্বানং ন হি তেন দুল্লভ’’ন্তি. –

গাথাদ্ৱযং অভাসি.

তত্থ ন উক্খিপেতি অত্তানং ন উক্খিপেয্য, জাতিআদীহি বাহুসচ্চাদীহি চ অত্তুক্কংসনং ন কৰেয্য. নো চ পৰিক্খিপে পৰেতি পৰে পৰপুগ্গলে তেহেৱ জাতিআদীহি নো পৰিক্খিপে পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা ন খিপেয্য গুণপৰিধংসনৱসেন ৱা ন খিপেয্য. ন ওক্খিপে পৰে ইচ্চেৱং সম্বন্ধো. পৰে ওজ্ঝাপনৱসেন ন ওক্খিপে হেট্ঠতো কত্ৱা পৰে ন ওলোকাপেয্য, ন ওজ্ঝাপেয্যাতি অত্থো. ‘‘ন উক্খিপে’’তি কেচি পঠন্তি, সো এৱত্থো. পাৰগতন্তি সংসাৰপাৰং ৱিয ৱিজ্জায পাৰং গতং খীণাসৱং তেৱিজ্জং ছড়ভিঞ্ঞং ৱা ন এৰযে ন ঘট্টযে ন আসাদেয্য. ন চত্তৱণ্ণং পৰিসাসু ব্যাহৰেতি অত্তনো ৱণ্ণং গুণং লাভসক্কাৰসিলোকং নিকামযমানো খত্তিযপৰিসাদীসু ন ভাসেয্য. অনুদ্ধতোতি উদ্ধচ্চৰহিতো. উদ্ধতস্স হি ৱচনং নাদিযন্তি. সম্মিতভাণীতি সম্মদেৱ মিতভাণী, কালেন সাপদেসং পৰিযন্তৱতিং অত্থসঞ্হিতমেৱ ৱাচং ভাসনসীলোতি অত্থো. ইতো অঞ্ঞথা ৱদন্তস্স ৱচনং অগহণীযং হোতি. সুব্বতোতি সুন্দৰৱতো সীলসম্পন্নো. ‘‘সিযা’’তি কিৰিযাপদং আনেত্ৱা যোজেতব্বং.

এৱং থেৰো সঙ্খেপেনেৱ ধম্মকথিকলক্খণং ৱত্ৱা তেসং গুণানং অত্তনি লব্ভমানতং অধিমুচ্চিত্ৱা ভিয্যোসোমত্তায অভিপ্পসন্নং মহাজনং ঞত্ৱা ‘‘এৱংৱিধস্স ধম্মকথিকস্স ৱিমুত্তাযতনসন্নিস্সিতস্স ন নিব্বানং দুল্লভং, অথ খো সুলভমেৱা’’তি দস্সেন্তো ‘‘সুসুখুমনিপুণত্থদস্সিনা’’তি দুতিযগাথমাহ. তস্সত্থো হেট্ঠা ৱুত্তোযেৱ.

ৱিসাখপঞ্চালপুত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.