৩. ব্ৰহ্মালিত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
কস্সিন্দ্ৰিযানি সমথঙ্গতানীতি আযস্মতো ব্ৰহ্মালিত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তো ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৱসং সত্থাৰং পিণ্ডায চৰন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো ৱন্দিত্ৱা পাদফলং অদাসি. সত্থা অনুমোদনং ৱত্ৱা পক্কামি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কোসলৰট্ঠে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ব্ৰহ্মালীতি লদ্ধনামো ৱিঞ্ঞুতং পত্তো হেতুসম্পত্তিযা চোদিযমানো সংসাৰে সঞ্জাতসংৱেগো তাদিসেন কল্যাণমিত্তসন্নিস্সযেন বুদ্ধসাসনে পব্বজিত্ৱা পতিৰূপকম্মট্ঠানং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞে ৱিহৰন্তো ঞাণস্স পৰিপাকগতত্তা নচিৰস্সেৱ ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৫১.৬৩-৬৭) –
‘‘সুৱণ্ণৱণ্ণং সম্বুদ্ধং, আহুতীনং পটিগ্গহং;
ৰথিযং পটিপজ্জন্তং, পাদফলং অদাসহং.
‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
ছড়ভিঞ্ঞো পন হুত্ৱা মগ্গসুখেন ফলসুখেন ৱীতিনামেন্তো একদিৱসং পধানপৰিগ্গাহকেন থেৰেন তস্মিং অৰঞ্ঞাযতনে ভিক্খূ উদ্দিস্স ৱুত্তং পধানানুযোগং পৰিগ্গণ্হন্তো –
২০৫. ‘‘কস্সিন্দ্ৰিযানি সমথঙ্গতানি, অস্সা যথা সাৰথিনা সুদন্তা;
পহীনমানস্স অনাসৱস্স, দেৱাপি কস্স পিহযন্তি তাদিনো.
২০৬. ‘‘ময্হিন্দ্ৰিযানি সমথঙ্গতানি, অস্সা যথা সাৰথিনা সুদন্তা;
পহীনমানস্স অনাসৱস্স, দেৱাপি ময্হং পিহযন্তি তাদিনো’’তি. –
গাথাদ্ৱযং অভাসি.
তস্সত্থো – ইমস্মিং অৰঞ্ঞাযতনে ৱসন্তেসু ভিক্খূসু কস্স ভিক্খুনো থেৰস্স ৱা নৱস্স ৱা মজ্ঝিমস্স ৱা ছেকেন সাৰথিনা সুদন্তা অস্সা ৱিয মনচ্ছট্ঠানি ইন্দ্ৰিযানি সমথং দন্তভাৱং নিব্বিসেৱনভাৱং গতানি. কস্স নৱৱিধম্পি মানং পহায ঠিতত্তা পহীনমানস্স চতুন্নম্পি আসৱানং অভাৱেন অনাসৱস্স ইট্ঠাদীসু তাদিলক্খণপ্পত্তিযা তাদিনো দেৱাপি পিহযন্তি মনুস্সাপি সম্মাপটিপত্তিদস্সনাদিনা চ আদৰেন পত্থেন্তীতি.
তত্থ চ গাথাযং পুৰিমড্ঢেন অনাগামিমগ্গাধিগমো পুট্ঠো, অনাগামিনোপি হি ইন্দ্ৰিযানি পহীনকামৰাগব্যাপাদতায সমথং নিব্বিসেৱনতং গতানি হোন্তি. ইতৰেন অৰহত্তমগ্গপটিলাভো, অৰহা হি ‘‘পহীনমানো অনাসৱো তাদী’’তি চ ৱুচ্চতি.
অথাযস্মা ব্ৰহ্মালি পধানপৰিগ্গাহকেন ৱুত্তং ‘‘কস্সিন্দ্ৰিযানী’’তি গাথং পচ্চনুভাসি. তদত্থং অত্তূপনাযিকৱসেন ৱিস্সজ্জেন্তো ‘‘ময্হিন্দ্ৰিযানী’’তিআদিকায দুতিযগাথায অঞ্ঞং ব্যাকাসি, তত্থ ময্হিন্দ্ৰিযানীতি মম চক্খাদীনি ইন্দ্ৰিযানি. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.
ব্ৰহ্মালিত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.