৬. পুণ্ণমাসত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
পঞ্চ নীৱৰণে হিত্ৱাতিআদিকা আযস্মতো পুণ্ণমাসত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো তিস্সস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৱসং সত্থৰি অৰঞ্ঞে ৱিহৰন্তে পংসুকূলচীৱৰং দুমসাখায লগ্গেত্ৱা গন্ধকুটিং পৱিট্ঠে ধনুহত্থো গহনং পৱিট্ঠো সত্থু পংসুকূলং দিস্ৱা পসন্নমানসো ধনুং নিক্খিপিত্ৱা বুদ্ধগুণে অনুস্সৰিত্ৱা পংসুকূলং ৱন্দি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং কুটুম্বিযকুলে নিব্বত্তি. তস্স কিৰ জাতদিৱসে তস্মিং গেহে সব্বভাজনানি সুৱণ্ণৰতনমযেহি মাসেহি পৰিপুণ্ণানেৱ অহেসুং. তেনস্স পুণ্ণমাসোত্ৱেৱ নামং অকংসু. সো ৱযপ্পত্তো দাৰপৰিগ্গহং কত্ৱা একস্মিং পুত্তে উপ্পন্নে ঘৰাৱাসং পহায পব্বজিত্ৱা গামকাৱাসে ৱসন্তো ঘটেন্তো ৱাযমন্তো ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৪৯.১-৮) –
‘‘তিস্সো নামাসি ভগৱা, সযম্ভূ অগ্গপুগ্গলো;
পংসুকূলং ঠপেত্ৱান, ৱিহাৰং পাৱিসী জিনো.
‘‘ৱিনতং ধনুমাদায, ভক্খত্থায চৰিং অহং;
মণ্ডলগ্গং গহেত্ৱান, কাননং পাৱিসিং অহং.
‘‘তত্থদ্দসং পংসুকূলং, দুমগ্গে লগ্গিতং তদা;
চাপং তত্থেৱ নিক্খিপ্প, সিৰে কত্ৱান অঞ্জলিং.
‘‘পসন্নচিত্তো সুমনো, ৱিপুলায চ পীতিযা;
বুদ্ধসেট্ঠং সৰিত্ৱান, পংসুকূলং অৱন্দহং.
‘‘দ্ৱেনৱুতে ইতো কপ্পে, পংসুকূলমৱন্দহং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ৱন্দনায ইদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
ছড়ভিঞ্ঞো পন হুত্ৱা সাৱত্থিং উপগন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা সুসানে ৱসতি, তস্স চ অচিৰাগতস্সেৱ সতো পুত্তো কালমকাসি. দাৰকমাতা থেৰস্স আগতভাৱং সুত্ৱা, ‘‘মা ইদং অপুত্তকং সাপতেয্যং ৰাজানো হৰেয্যু’’ন্তি তং উপ্পব্বাজেতুকামা মহতা পৰিৱাৰেন থেৰস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা পটিসন্থাৰং কত্ৱা পলোভেতুং আৰভি. থেৰো অত্তনো ৱীতৰাগভাৱজানাপনত্থং আকাসে ঠত্ৱা অত্তনো পটিপত্তিকিত্তনমুখেন তস্সা ধম্মং দেসেন্তো –
১৭১. ‘‘পঞ্চ নীৱৰণে হিত্ৱা, যোগক্খেমস্স পত্তিযা;
ধম্মাদাসং গহেত্ৱান, ঞাণদস্সনমত্তনো.
১৭২. ‘‘পচ্চৱেক্খিং ইমং কাযং, সব্বং সন্তৰবাহিৰং;
অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ, তুচ্ছো কাযো অদিস্সথা’’তি. –
গাথাদ্ৱযং অভাসি.
তত্থ পঞ্চ নীৱৰণে হিত্ৱাতি কামচ্ছন্দাদিকে পঞ্চ নীৱৰণে পহায ঝানাধিগমেন ৱিদ্ধংসেত্ৱা. যোগক্খেমস্স পত্তিযাতি কামযোগাদীহি চতূহি যোগেহি খেমস্স অনুপদ্দুতস্স নিব্বানস্স অধিগমায. ধম্মাদাসন্তি ধম্মভূতং আদাসং. যথা হি আদাসো ওলোকেন্তস্স ৰূপকাযে গুণাগুণং আদংসেতি, এৱং ৱিপস্সনাসঙ্খাতো ধম্মানং সামঞ্ঞৱিসেসাৱবোধনতো ঞাণদস্সনভূতো ধম্মাদাসো ৱিপস্সন্তস্স ৱোদানসংকিলেসধম্মৱিভাৱনেন তপ্পহানসাধনেন চ ৱিসেসতো নামকাযে গুণং আদংসেতি. তেনাহ –
‘‘ধম্মাদাসং গহেত্ৱান, ঞাণদস্সনমত্তনো;
পচ্চৱেক্খিং ইমং কাযং, সব্বং সন্তৰবাহিৰ’’ন্তি. –
ইমং কাযং ধম্মসমূহং মম অত্তভাৱং অজ্ঝত্তিকবাহিৰাযতনভাৱতো সন্তৰবাহিৰং সব্বং অনৱসেসং ধম্মাদাসং গহেত্ৱা ‘‘অনিচ্চ’’ন্তিপি ‘‘দুক্খ’’ন্তিপি ‘‘অনত্তা’’তিপি পতিঅৱেক্খিং ঞাণচক্খুনা পস্সিং. এৱং পস্সতা চ মযা অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চাতি অত্তনো সন্তানে পৰসন্তানে চ তুচ্ছো কাযো অদিস্সথ নিচ্চসাৰাদিৱিৰহিতো তুচ্ছো খন্ধপঞ্চকসঙ্খাতো অত্তভাৱকাযো ঞাণচক্খুনা যাথাৱতো অপস্সিত্থ. সকলম্পি হি খন্ধপঞ্চকং ‘‘অৱিজ্জানিৱুতস্স, ভিক্খৱে, বালস্স তণ্হাসংযুত্তস্স এৱমযং কাযো সমুদাগতো’’তিআদীসু (সং. নি. ২.১৯) ‘‘কাযো’’তি ৱুচ্চতি. ‘‘অদিস্সথা’’তি চ ইমিনা যদেৱ কাযে দট্ঠব্বং, তং দিট্ঠং, ন দানিস্স কিঞ্চি মযা পস্সিতব্বং অত্থীতি কতকিচ্চতং দস্সেন্তো অঞ্ঞং ব্যাকাসি. এৱং থেৰো ইমাহি গাথাহি পুৰাণদুতিযিকায ধম্মং দেসেত্ৱা তং সৰণেসু চ সীলেসু চ সম্পতিট্ঠাপেত্ৱা উয্যোজেসি.
পুণ্ণমাসত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.