৪. ৱল্লিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
যং কিচ্চং দড়্হৱীৰিযেনাতিআদিকা আযস্মতো ৱল্লিযত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সুমেধস্স ভগৱতো কালে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ৱিজ্জাসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং গতো অসীতিকোটিৱিভৱং পহায তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা পব্বতপাদে অৰঞ্ঞাযতনে একিস্সা নদিযা তীৰে অস্সমং কাৰেত্ৱা ৱিহৰন্তো অত্তনো অনুগ্গণ্হনত্থং উপগতং সত্থাৰং দিস্ৱা পসন্নমানসো অজিনচম্মং পত্থৰিত্ৱা অদাসি. তত্থ নিসিন্নং ভগৱন্তং পুপ্ফেহি চ চন্দনেন চ পূজেত্ৱা অম্বফলানি দত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দি. তস্স ভগৱা নিসিন্নাসনসম্পত্তিং পকাসেন্তো অনুমোদনং ৱত্ৱা পক্কামি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৱেসালিযং ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ‘‘কণ্হমিত্তো’’তি লদ্ধনামো ৱযপ্পত্তো সত্থু ৱেসালিগমনে বুদ্ধানুভাৱং দিস্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো মহাকচ্চানত্থেৰস্স সন্তিকে পব্বজি. সো মন্দপঞ্ঞো দন্ধপৰক্কমো চ হুত্ৱা চিৰং কালং ৱিঞ্ঞুং সব্ৰহ্মচাৰিং নিস্সাযেৱ ৱসতি. ভিক্খূ ‘‘যথা নাম ৱল্লি ৰুক্খাদীসু কিঞ্চি অনিস্সায ৱড্ঢিতুং ন সক্কোতি, এৱমযম্পি কঞ্চি পণ্ডিতং অনিস্সায ৱড্ঢিতুং ন সক্কোতী’’তি ৱল্লিযোত্ৱেৱ সমুদাচৰিংসু. অপৰভাগে পন ৱেণুদত্তত্থেৰং উপসঙ্কমিত্ৱা তস্স ওৱাদে ঠত্ৱা সতো সম্পজানো হুত্ৱা ৱিহৰন্তো ঞাণস্স পৰিপাকং গতত্তা পটিপত্তিক্কমং থেৰং পুচ্ছন্তো –
১৬৭. ‘‘যং কিচ্চং দড়্হৱীৰিযেন, যং কিচ্চং বোদ্ধুমিচ্ছতা;
কৰিস্সং নাৱৰজ্ঝিস্সং, পস্স ৱীৰিযং পৰক্কমং.
১৬৮. ‘‘ত্ৱঞ্চ মে মগ্গমক্খাহি, অঞ্জসং অমতোগধং;
অহং মোনেন মোনিস্সং, গঙ্গাসোতোৱ সাগৰ’’ন্তি. – গাথাদ্ৱযং অভাসি;
তত্থ যং কিচ্চং দড়্হৱীৰিযেনাতি দড়্হেন ৱীৰিযেন থিৰেন পৰক্কমেন, দড়্হৱীৰিযেন ৱা পুৰিসধোৰয্হেন যং কিচ্চং কাতব্বং পটিপজ্জিতব্বং. যং কিচ্চং বোদ্ধুমিচ্ছতাতি চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি নিব্বানমেৱ ৱা বোদ্ধুং বুজ্ঝিতুং ইচ্ছন্তেন পটিৱিজ্ঝিতুকামেন যং কিচ্চং কৰণীযং. কৰিস্সং নাৱৰজ্ঝিস্সন্তি তমহং দানি কৰিস্সং ন ৱিৰাধেস্সং, যথানুসিট্ঠং পটিপজ্জিস্সামি. পস্স ৱীৰিযং পৰক্কমন্তি যথা পটিপজ্জমানে ধম্মে ৱিধিনা ঈৰণতো ‘‘ৱীৰিযং’’, পৰং পৰং ঠানং অক্কমনতো ‘‘পৰক্কমো’’তি চ লদ্ধনামং সম্মাৱাযামং পস্স ন সদ্ধমেৱাতি অত্তনো কত্তুকামতং দস্সেতি.
ত্ৱঞ্চাতি কম্মট্ঠানদাযকং কল্যাণমিত্তং আলপতি. মেতি ময্হং. মগ্গমক্খাহীতি অৰিযমগ্গং কথেহি, লোকুত্তৰমগ্গসম্পাপকং চতুসচ্চকম্মট্ঠানং কথেহীতি অত্থো. অঞ্জসন্তি উজুকং মজ্ঝিমপটিপদাভাৱেন অন্তদ্ৱযস্স অনুপগমনতো. অমতে নিব্বানে সম্পাপকভাৱেন পতিট্ঠিতত্তা অমতোগধং. মোনেনাতি ঞাণেন মগ্গপঞ্ঞায. মোনিস্সন্তি জানিস্সং নিব্বানং পটিৱিজ্ঝিস্সং পাপুণিস্সং. গঙ্গাসোতোৱ সাগৰন্তি যথা গঙ্গায সোতো সাগৰং সমুদ্দং অৱিৰজ্ঝন্তো একংসতো ওগাহতি, এৱং ‘‘অহং কম্মট্ঠানং অনুযুঞ্জন্তো মগ্গঞাণেন নিব্বানং অধিগমিস্সামি, তস্মা তং কম্মট্ঠানং মে আচিক্খথা’’তি থেৰং কম্মট্ঠানং যাচি.
তং সুত্ৱা ৱেণুদত্তত্থেৰো তস্স কম্মট্ঠানং অদাসি. সোপি কম্মট্ঠানং অনুযুঞ্জন্তো নচিৰস্সেৱ ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৪৯.৭৫-১০৫) –
‘‘পঞ্চ কামগুণে হিত্ৱা, পিযৰূপে মনোৰমে;
অসীতি কোটিযো হিত্ৱা, পব্বজিং অনগাৰিযং.
‘‘পব্বজিত্ৱান কাযেন, পাপকম্মং ৱিৱজ্জযিং;
ৱচীদুচ্চৰিতং হিত্ৱা, নদীকূলে ৱসামহং.
‘‘এককং মং ৱিহৰন্তং, বুদ্ধসেট্ঠো উপাগমি;
নাহং জানামি বুদ্ধোতি, অকাসিং পটিসন্থাৰং.
‘‘কৰিত্ৱা পটিসন্থাৰং, নামগোত্তমপুচ্ছহং;
দেৱতানুসি গন্ধব্বো, অদু সক্কো পুৰিন্দদো.
‘‘কো ৱা ত্ৱং কস্স ৱা পুত্তো, মহাব্ৰহ্মা ইধাগতো;
ৱিৰোচেসি দিসা সব্বা, উদযং সূৰিযো যথা.
‘‘সহস্সাৰানি চক্কানি, পাদে দিস্সন্তি মাৰিস;
কো ৱা ত্ৱং কস্স ৱা পুত্তো, কথং জানেমু তং মযং.
‘‘নামগোত্তং পৱেদেহি, সংসযং অপনেহি মে;
নম্হি দেৱা ন গন্ধব্বো, নম্হি সক্কো পুৰিন্দদো.
‘‘ব্ৰহ্মভাৱো চ মে নত্থি, এতেসং উত্তমো অহং;
অতীতো ৱিসযং তেসং, দালযিং কামবন্ধনং.
‘‘সব্বে কিলেসে ঝাপেত্ৱা, পত্তো সম্বোধিমুত্তমং;
তস্স ৱাচং সুণিত্ৱাহং, ইদং ৱচনমব্ৰৱিং.
‘‘যদি বুদ্ধোসি সব্বঞ্ঞূ, নিসীদ ত্ৱং মহামুনে;
তমহং পূজযিস্সামি, দুক্খস্সন্তকৰো তুৱং.
‘‘পত্থৰিত্ৱাজিনচম্মং, অদাসি সত্থুনো অহং;
নিসীদি তত্থ ভগৱা, সীহোৱ গিৰিগব্ভৰে.
‘‘খিপ্পং পব্বতমাৰুয্হ, অম্বস্স ফলমগ্গহিং;
সালকল্যাণিকং পুপ্ফং, চন্দনঞ্চ মহাৰহং.
‘‘খিপ্পং পগ্গয্হ তং সব্বং, উপেত্ৱা লোকনাযকং;
ফলং বুদ্ধস্স দত্ৱান, সালপুপ্ফমপূজযিং.
‘‘চন্দনং অনুলিম্পিত্ৱা, অৱন্দিং সত্থুনো অহং;
পসন্নচিত্তো সুমনো, ৱিপুলায চ পীতিযা.
‘‘অজিনম্হি নিসীদিত্ৱা, সুমেধো লোকনাযকো;
মম কম্মং পকিত্তেসি, হাসযন্তো মমং তদা.
‘‘ইমিনা ফলদানেন, গন্ধমালেহি চূভযং;
পঞ্চৱীসে কপ্পসতে, দেৱলোকে ৰমিস্সতি.
‘‘অনূনমনসঙ্কপ্পো, ৱসৱত্তী ভৱিস্সতি;
ছব্বীসতিকপ্পসতে, মনুস্সত্তং গমিস্সতি.
‘‘ভৱিস্সতি চক্কৱত্তী, চাতুৰন্তো মহিদ্ধিকো;
ৱেভাৰং নাম নগৰং, ৱিস্সকম্মেন মাপিতং.
‘‘হেস্সতি সব্বসোৱণ্ণং, নানাৰতনভূসিতং;
এতেনেৱ উপাযেন, সংসৰিস্সতি সো ভৱে.
‘‘সব্বত্থ পূজিতো হুত্ৱা, দেৱত্তে অথ মানুসে;
পচ্ছিমে ভৱে সম্পত্তে, ব্ৰহ্মবন্ধু ভৱিস্সতি.
‘‘অগাৰা অভিনিক্খম্ম, অনগাৰী ভৱিস্সতি;
অভিঞ্ঞাপাৰগূ হুত্ৱা, নিব্বাযিস্সতিনাসৱো.
‘‘ইদং ৱত্ৱান সম্বুদ্ধো, সুমেধো লোকনাযকো;
মম নিজ্ঝাযমানস্স, পক্কামি অনিলঞ্জসে.
‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.
‘‘তুসিততো চৱিত্ৱান, নিব্বত্তিং মাতুকুচ্ছিযং;
ভোগে মে ঊনতা নত্থি, যম্হি গব্ভে ৱসামহং.
‘‘মাতুকুচ্ছিগতে মযি, অন্নপানঞ্চ ভোজনং;
মাতুযা মম ছন্দেন, নিব্বত্ততি যদিচ্ছকং.
‘‘জাতিযা পঞ্চৱস্সেন, পব্বজিং অনগাৰিযং;
ওৰোপিতম্হি কেসম্হি, অৰহত্তমপাপুণিং.
‘‘পুব্বকম্মং গৱেসন্তো, ওৰেন নাদ্দসং অহং;
তিংসকপ্পসহস্সম্হি, মম কম্মমনুস্সৰিং.
‘‘নমো তে পুৰিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুৰিসুত্তম;
তৱ সাসনমাগম্ম, পত্তোম্হি অচলং পদং.
‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, যং বুদ্ধমভিপূজযিং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো থেৰো ইমাযেৱ গাথা অভাসীতি.
ৱল্লিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.