৩. সোভিতত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

সতিমা পঞ্ঞৱাতি আযস্মতো সোভিতত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱযপ্পত্তো সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং পুব্বেনিৱাসঞাণলাভীনং ভিক্খূনং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা সযম্পি তং ঠানন্তৰং উদ্দিস্স পত্থনং কত্ৱা পুঞ্ঞানি কত্ৱা সুগতীসুযেৱ সংসৰন্তো সুমেধস্স ভগৱতো কালে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ব্ৰাহ্মণানং ৱিজ্জাসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং গন্ত্ৱা নেক্খম্মাধিমুত্তো ঘৰাৱাসং পহায তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা হিমৱন্তস্স সমীপে অৰঞ্ঞাযতনে অস্সমং কাৰেত্ৱা ৱনমূলফলাফলেন যাপেন্তো বুদ্ধুপ্পাদং সুত্ৱা সব্বত্থ একৰত্তিৱাসেনেৱ ভদ্দৱতীনগৰে সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা পসন্নমানসো ‘‘তুৱং সত্থা চ কেতু চা’’তিআদীহি ছহি গাথাহি অভিত্থৱি, সত্থা চস্স ভাৱিনিং সম্পত্তিং পকাসেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তি. সোভিতোতিস্স নামং অকংসু. সো অপৰেন সমযেন সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি. পুব্বেনিৱাসঞাণে চিণ্ণৱসী চ অহোসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৪৯.৪৬-৭৪) –

‘‘দক্খিণে হিমৱন্তস্স, সুকতো অস্সমো মম;

উত্তমত্থং গৱেসন্তো, ৱসামি ৱিপিনে তদা.

‘‘লাভালাভেন সন্তুট্ঠো, মূলেন চ ফলেন চ;

অন্ৱেসন্তো আচৰিযং, ৱসামি এককো অহং.

‘‘সুমেধো নাম সম্বুদ্ধো, লোকে উপ্পজ্জি তাৱদে;

চতুসচ্চং পকাসেতি, উদ্ধৰন্তো মহাজনং.

‘‘নাহং সুণোমি সম্বুদ্ধং, নপি মে কোচি সংসতি;

অট্ঠৱস্সে অতিক্কন্তে, অস্সোসিং লোকনাযকং.

‘‘অগ্গিদাৰুং নীহৰিত্ৱা, সম্মজ্জিত্ৱান অস্সমং;

খাৰিভাৰং গহেত্ৱান, নিক্খমিং ৱিপিনা অহং.

‘‘একৰত্তিং ৱসন্তোহং, গামেসু নিগমেসু চ;

অনুপুব্বেন চন্দৱতিং, তদাহং উপসঙ্কমিং.

‘‘ভগৱা তম্হি সমযে, সুমেধো লোকনাযকো;

উদ্ধৰন্তো বহূ সত্তে, দেসেতি অমতং পদং.

‘‘জনকাযমতিক্কম্ম, ৱন্দিত্ৱা জিনসাগৰং;

একংসং অজিনং কত্ৱা, সন্থৱিং লোকনাযকং.

‘‘তুৱং সত্থা চ কেতু চ, ধজো যূপো চ পাণিনং;

পৰাযনো পতিট্ঠা চ, দীপো চ দ্ৱিপদুত্তমো.

‘‘নেপুঞ্ঞো দস্সনে ৱীৰো, তাৰেসি জনতং তুৱং;

নত্থঞ্ঞো তাৰকো লোকে, তৱুত্তৰিতৰো মুনে.

‘‘সক্কা থেৱে কুসগ্গেন, পমেতুং সাগৰুত্তমে;

ন ত্ৱেৱ তৱ সব্বঞ্ঞু, ঞাণং সক্কা পমেতৱে.

‘‘তুলদণ্ডে ঠপেত্ৱান, মহিং সক্কা ধৰেতৱে;

নত্ৱেৱ তৱ পঞ্ঞায, পমাণমত্থি চক্খুম.

‘‘আকাসো মিনিতুং সক্কা, ৰজ্জুযা অঙ্গুলেন ৱা;

নত্ৱেৱ তৱ সব্বঞ্ঞু, সীলং সক্কা পমেতৱে.

‘‘মহাসমুদ্দে উদকং, আকাসো চ ৱসুন্ধৰা;

পৰিমেয্যানি এতানি, অপ্পমেয্যোসি চক্খুম.

‘‘ছহি গাথাহি সব্বঞ্ঞুং, কিত্তযিত্ৱা মহাযসং;

অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱান, তুণ্হী অট্ঠাসহং তদা.

‘‘যং ৱদন্তি সুমেধোতি, ভূৰিপঞ্ঞং সুমেধসং;

ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, ইমা গাথা অভাসথ.

‘‘যো মে ঞাণং পকিত্তেসি, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা;

তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.

‘‘সত্তসত্ততি কপ্পানি, দেৱলোকে ৰমিস্সতি;

সহস্সক্খত্তুং দেৱিন্দো, দেৱৰজ্জং কৰিস্সতি.

‘‘অনেকসতক্খত্তুঞ্চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি;

পদেসৰজ্জং ৱিপুলং, গণনাতো অসঙ্খিযং.

‘‘দেৱভূতো মনুস্সো ৱা, পুঞ্ঞকম্মসমাহিতো;

অনূনমনসঙ্কপ্পো, তিক্খপঞ্ঞো ভৱিস্সতি.

‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, ওক্কাককুলসম্ভৱো;

গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.

‘‘অগাৰা অভিনিক্খম্ম, পব্বজিস্সতিকিঞ্চনো;

জাতিযা সত্তৱস্সেন, অৰহত্তং ফুসিস্সতি.

‘‘যতো সৰামি অত্তানং, যতো পত্তোস্মি সাসনং;

এত্থন্তৰে ন জানামি, চেতনং অমনোৰমং.

‘‘সংসৰিত্ৱা ভৱে সব্বে, সম্পত্তানুভৱিং অহং;

ভোগে মে ঊনতা নত্থি, ফলং ঞাণস্স থোমনে.

‘‘তিযগ্গী নিব্বুতা ময্হং, ভৱা সব্বে সমূহতা;

সব্বাসৱা পৰিক্খীণা, নত্থি দানি পুনব্ভৱো.

‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, যং ঞাণমথৱিং অহং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলং ঞাণস্স থোমনে.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

সো অৰহত্তং পন পত্ৱা অত্তনো পুব্বেনিৱাসং অনুপটিপাটিযা অনুস্সৰন্তো যাৱ অসঞ্ঞভৱে অচিত্তকপটিসন্ধি, তাৱ অদ্দস. ততো পঞ্চ কপ্পসতানি চিত্তপ্পৱত্তিং অদিস্ৱা অৱসানেৱ দিস্ৱা ‘‘কিমেত’’ন্তি আৱজ্জেন্তো নযৱসেন ‘‘অসঞ্ঞভৱো ভৱিস্সতী’’তি নিট্ঠং অগমাসি. তেনাহ ভগৱা – ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, অসঞ্ঞসত্তা নাম দীঘাযুকা দেৱা, ততো চুতো সোভিতো ইধূপপন্নো, সো এতং ভৱং জানাতি, সোভিতো অনুস্সৰতী’’তি (পাৰা. ২৩২ অত্থতো সমানং). এৱং নযৱসেন অনুস্সৰন্তস্স অনুস্সৰণকোসল্লং দিস্ৱা সত্থা থেৰং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰন্তানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি. ততো এৱ চাযং আযস্মা সৱিসেসং অত্তনো পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণং তস্স চ পচ্চযভূতং পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা সোমনস্সজাতো তদত্থদীপনং উদানং উদানেন্তো –

১৬৫. ‘‘সতিমা পঞ্ঞৱা ভিক্খু, আৰদ্ধবলৱীৰিযো;

পঞ্চ কপ্পসতানাহং, একৰত্তিং অনুস্সৰিং.

১৬৬. ‘‘চত্তাৰো সতিপট্ঠানে, সত্ত অট্ঠ চ ভাৱযং;

পঞ্চ কপ্পসতানাহং, একৰত্তিং অনুস্সৰি’’ন্তি. – গাথাদ্ৱযং অভাসি;

তত্থ সতিমাতি সযং সমুদাগমনসম্পন্নায সতিপট্ঠানভাৱনাপাৰিপূৰিযা সতিৱেপুল্লপ্পত্তিযা চ সতিমা. পঞ্ঞৱাতি ছড়ভিঞ্ঞাপাৰিপূৰিযা পঞ্ঞাৱেপুল্লপ্পত্তিযা চ পঞ্ঞৱা. ভিন্নকিলেসতায ভিক্খু. সদ্ধাদিবলানঞ্চেৱ চতুব্বিধসম্মপ্পধানৱীৰিযস্স চ সংসিদ্ধিপাৰিপূৰিযা আৰদ্ধবলৱীৰিযো. সদ্ধাদীনঞ্হেত্থ বলগ্গহণেন গহণং সতিপি সতিআদীনং বলভাৱে, যথা ‘‘গোবলিবদ্ধা পুঞ্ঞঞাণসম্ভাৰা’’তি. পঞ্চ কপ্পসতানাহং, একৰত্তিং অনুস্সৰিন্তি একৰত্তিং ৱিয অনুস্সৰিং. ৱিয-সদ্দো হি ইধ লুত্তনিদ্দিট্ঠো, এতেন পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণে অত্তনো ঞাণৱসীভাৱং দীপেতি.

ইদানি যায পটিপত্তিযা অত্তনো সতিমন্তাদিভাৱো সাতিসযং পুব্বেনিৱাসঞাণঞ্চ সিদ্ধং, তং দস্সেতুং ‘‘চত্তাৰো’’তিআদিনা দুতিযং গাথমাহ. তত্থ চত্তাৰো সতিপট্ঠানেতি কাযানুপস্সনাদিকে অত্তনো ৱিসযভেদেন চতুব্বিধে লোকিযলোকুত্তৰমিস্সকে সতিসঙ্খাতে সতিপট্ঠানে. সত্তাতি সত্ত বোজ্ঝঙ্গে. অট্ঠাতি অট্ঠ মগ্গঙ্গানি. সতিপট্ঠানেসু হি সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তস্স সত্ত বোজ্ঝঙ্গা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গতা এৱ হোন্তি, তথা অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো. তেনাহ ধম্মসেনাপতি – ‘‘চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে যথাভূতং ভাৱেত্ৱা’’তিআদীহি (দী. নি. ৩.১৪৩) সত্তকোট্ঠাসিকেসু সত্ততিংসায বোধিপক্খিযধম্মেসু একস্মিং কোট্ঠাসে ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তে ইতৰে অগচ্ছন্তা নাম নত্থীতি. ভাৱযন্তি ভাৱনাহেতু. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

সোভিতত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.