৭. তিস্সত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
বহূ সপত্তে লভতীতি আযস্মতো তিস্সত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং পুঞ্ঞং উপচিনন্তো পিযদস্সিস্স ভগৱতো কালে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো সিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং গন্ত্ৱা কামেসু আদীনৱং দিস্ৱা ঘৰাৱাসং পহায তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অৰঞ্ঞাযতনে সালৱনে অস্সমং কাৰেত্ৱা ৱসতি. ভগৱা তস্স অনুগ্গণ্হনত্থং অস্সমস্স অৱিদূৰে সালৱনে নিৰোধং সমাপজ্জিত্ৱা নিসীদি. সো অস্সমতো নিক্খমিত্ৱা ফলাফলত্থায গচ্ছন্তো ভগৱন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো চত্তাৰো দণ্ডে ঠপেত্ৱা ভগৱতো উপৰি পুপ্ফিতাহি সালসাখাহি সাখামণ্ডপং কত্ৱা সত্তাহং নৱনৱেহি সালপুপ্ফেহি ভগৱন্তং পূজেন্তো অট্ঠাসি বুদ্ধাৰম্মণং পীতিং অৱিজহন্তো. সত্থা সত্তাহস্স অচ্চযেন নিৰোধতো ৱুট্ঠহিত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘং চিন্তেসি. তাৱদেৱ সতসহস্সমত্তা খীণাসৱা সত্থাৰং পৰিৱাৰেসুং. ভগৱা তস্স ভাৱিনিং সম্পত্তিং ৱিভাৱেন্তো অনুমোদনং ৱত্ৱা পক্কামি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা অপৰাপৰং সুগতীসুযেৱ সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা তিস্সোতি লদ্ধনামো ৱযপ্পত্তো তিণ্ণং ৱেদানং পাৰগূ হুত্ৱা পঞ্চমত্তানি মাণৱকসতানি মন্তে ৱাচেন্তো লাভগ্গযসগ্গপ্পত্তো হুত্ৱা সত্থু ৰাজগহগমনে বুদ্ধানুভাৱং দিস্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৪৯.১৯০-২২০) –
‘‘অজ্ঝোগাহেত্ৱা সালৱনং, সুকতো অস্সমো মম;
সালপুপ্ফেহি সঞ্ছন্নো, ৱসামি ৱিপিনে তদা.
‘‘পিযদস্সী চ ভগৱা, সযম্ভূ অগ্গপুগ্গলো;
ৱিৱেককামো সম্বুদ্ধো, সালৱনমুপাগমি.
‘‘অস্সমা অভিনিক্খম্ম, পৱনং অগমাসহং;
মূলফলং গৱেসন্তো, আহিণ্ডামি ৱনে তদা.
‘‘তত্থদ্দসাসিং সম্বুদ্ধং, পিযদস্সিং মহাযসং;
সুনিসিন্নং সমাপন্নং, ৱিৰোচন্তং মহাৱনে.
‘‘চতুদণ্ডে ঠপেত্ৱান, বুদ্ধস্স উপৰী অহং;
মণ্ডপং সুকতং কত্ৱা, সালপুপ্ফেহি ছাদযিং.
‘‘সত্তাহং ধাৰযিত্ৱান, মণ্ডপং সালছাদিতং;
তত্থ চিত্তং পসাদেত্ৱা, বুদ্ধসেট্ঠমৱন্দহং.
‘‘ভগৱা তম্হি সমযে, ৱুট্ঠহিত্ৱা সমাধিতো;
যুগমত্তং পেক্খমানো, নিসীদি পুৰিসুত্তমো.
‘‘সাৱকো ৱৰুণো নাম, পিযদস্সিস্স সত্থুনো;
ৱসীসতসহস্সেহি, উপগচ্ছি ৱিনাযকং.
‘‘পিযদস্সী চ ভগৱা, লোকজেট্ঠো নৰাসভো;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱান, সিতং পাতুকৰী জিনো.
‘‘অনুৰুদ্ধো উপট্ঠাকো, পিযদস্সিস্স সত্থুনো;
একংসং চীৱৰং কত্ৱা, অপুচ্ছিত্থ মহামুনিং.
‘‘কো নু খো ভগৱা হেতু, সিতকম্মস্স সত্থুনো;
কাৰণে ৱিজ্জমানম্হি, সত্থা পাতুকৰে সিতং.
‘‘সত্তাহং সালচ্ছদনং, যো মে ধাৰেসি মাণৱো;
তস্স কম্মং সৰিত্ৱান, সিতং পাতুকৰিং অহং.
‘‘অনোকাসং ন পস্সামি, যত্থ পুঞ্ঞং ৱিপচ্চতি;
দেৱলোকে মনুস্সে ৱা, ওকাসোৱ ন সম্মতি.
‘‘দেৱলোকে ৱসন্তস্স, পুঞ্ঞকম্মসমঙ্গিনো;
যাৱতা পৰিসা তস্স, সালচ্ছন্না ভৱিস্সতি.
‘‘তত্থ দিব্বেহি নচ্চেহি, গীতেহি ৱাদিতেহি চ;
ৰমিস্সতি সদা সন্তো, পুঞ্ঞকম্মসমাহিতো.
‘‘যাৱতা পৰিসা তস্স, গন্ধগন্ধী ভৱিস্সতি;
সালস্স পুপ্ফৱস্সো চ, পৱস্সিস্সতি তাৱদে.
‘‘ততো চুতোযং মনুজো, মানুসং আগমিস্সতি;
ইধাপি সালচ্ছদনং, সব্বকালং ধৰিস্সতি.
‘‘ইধ নচ্চঞ্চ গীতঞ্চ, সম্মতাড়সমাহিতং;
পৰিৱাৰেস্সন্তি মং নিচ্চং, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
‘‘উগ্গচ্ছন্তে চ সূৰিযে, সালৱস্সং পৱস্সতি;
পুঞ্ঞকম্মেন সংযুত্তং, ৱস্সতে সব্বকালিকং.
‘‘অট্ঠাৰসে কপ্পসতে, ওক্কাককুলসম্ভৱো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.
‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওৰসো ধম্মনিম্মিতো;
সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, নিব্বাযিস্সতিনাসৱো.
‘‘ধম্মং অভিসমেন্তস্স, সালচ্ছন্নং ভৱিস্সতি;
চিতকে ঝাযমানস্স, ছদনং তত্থ হেস্সতি.
‘‘ৱিপাকং কিত্তযিত্ৱান, পিযদস্সী মহামুনি;
পৰিসায ধম্মং দেসেসি, তপ্পেন্তো ধম্মৱুট্ঠিযা.
‘‘তিংসকপ্পানি দেৱেসু, দেৱৰজ্জমকাৰযিং;
সট্ঠি চ সত্তক্খত্তুঞ্চ, চক্কৱত্তী অহোসহং.
‘‘দেৱলোকা ইধাগন্ত্ৱা, লভামি ৱিপুলং সুখং;
ইধাপি সালচ্ছদনং, মণ্ডপস্স ইদং ফলং.
‘‘অযং পচ্ছিমকো ময্হং, চৰিমো ৱত্ততে ভৱো;
ইধাপি সালচ্ছদনং, হেস্সতি সব্বকালিকং.
‘‘মহামুনিং তোসযিত্ৱা, গোতমং সক্যপুঙ্গৱং;
পত্তোম্হি অচলং ঠানং, হিত্ৱা জযপৰাজযং.
‘‘অট্ঠাৰসে কপ্পসতে, যং বুদ্ধমভিপূজযিং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
সো অৰহত্তং পন পত্ৱা ৱিসেসতো লাভগ্গযসগ্গপ্পত্তো অহোসি. তত্থ কেচি পুথুজ্জনভিক্খূ থেৰস্স লাভসক্কাৰং দিস্ৱা বালভাৱেন অসহনাকাৰং পৱেদেসুং. থেৰো তং ঞত্ৱা লাভসক্কাৰে আদীনৱং তত্থ অত্তনো অলগ্গভাৱঞ্চ পকাসেন্তো –
১৫৩. ‘‘বহূ সপত্তে লভতি, মুণ্ডো সঙ্ঘাটিপাৰুতো;
লাভী অন্নস্স পানস্স, ৱত্থস্স সযনস্স চ.
১৫৪. ‘‘এতমাদীনৱং ঞত্ৱা, সক্কাৰেসু মহব্ভযং;
অপ্পলাভো অনৱস্সুতো, সতো ভিক্খু পৰিব্বজে’’তি. –
গাথাদ্ৱযং অভাসি.
তস্সত্থো – সিখম্পি অসেসেত্ৱা মুণ্ডিতকেসতায মুণ্ডো, ছিন্দিত্ৱা সঙ্ঘাটিতকাসাৱধাৰিতায সঙ্ঘাটিপাৰুতো, এৱং ৱেৱণ্ণিযং অজ্ঝুপগতো পৰাযত্তৱুত্তিকো পব্বজিতো সচে অন্নপানাদীনং লাভী হোতি, সোপি বহূ সপত্তে লভতি, তস্স উসূযন্তা বহূ সম্ভৱন্তি. তস্মা এতং এৱৰূপং লাভসক্কাৰেসুমহব্ভযং ৱিপুলভযং আদীনৱং দোসং ৱিদিত্ৱা অপ্পিচ্ছতং সন্তোসঞ্চ হদযে ঠপেত্ৱা অনৱজ্জুপ্পাদস্সাপি উপ্পন্নস্স লাভস্স পৰিৱজ্জনেন অপ্পলাভো, ততো এৱ তত্থ তণ্হাৱস্সুতাভাৱেন অনৱস্সুতো, সংসাৰে ভযস্স ইক্খনতো ভিন্নকিলেসতায ৱা ভিক্খু সন্তুট্ঠিট্ঠানীযস্স সতিসম্পজঞ্ঞস্স ৱসেন সতো হুত্ৱা পৰিব্বজে চৰেয্য ৱিহৰেয্যাতি. তং সুত্ৱা তে ভিক্খূ তাৱদেৱ থেৰং খমাপেসুং.
তিস্সত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.