৪. সোমমিত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
পৰিত্তং দাৰুন্তি আযস্মতো সোমমিত্তত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সিখিস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো বুদ্ধগুণে সুত্ৱা পসন্নমানসো একদিৱসং কিংসুকৰুক্খং পুপ্ফিতং দিস্ৱা পুপ্ফানি গহেত্ৱা সত্থাৰং উদ্দিস্স আকাসে খিপিত্ৱা পূজেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে বাৰাণসিযং ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা সোমমিত্তোতি লদ্ধনামো তিণ্ণং ৱেদানং পাৰগূ হুত্ৱা ৱিমলেন নাম থেৰেন কতপৰিচযত্তা অভিণ্হং তস্স সন্তিকং গচ্ছন্তো ধম্মং সুত্ৱা সাসনে লদ্ধপ্পসাদো পব্বজিত্ৱা লদ্ধূপসম্পদো ৱত্তপটিৱত্তং পূৰেন্তো ৱিচৰতি. ৱিমলত্থেৰো পন কুসীতো মিদ্ধবহুলো ৰত্তিন্দিৱং ৱীতিনামেতি. সোমমিত্তো ‘‘কুসীতং নাম নিস্সায কো গুণো’’তি তং পহায মহাকস্সপত্থেৰং উপসঙ্কমিত্ৱা তস্স ওৱাদে ঠত্ৱা ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা নচিৰস্সেৱ অৰহত্তে পতিট্ঠাসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৫০.২৫-৩০) –
‘‘কিংসুকং পুপ্ফিতং দিস্ৱা, পগ্গহেত্ৱান অঞ্জলিং;
বুদ্ধসেট্ঠং সৰিত্ৱান, আকাসে অভিপূজযিং.
‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.
‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং কম্মমকৰিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং, ভৱা সব্বে সমূহতা;
নাগোৱ বন্ধনং ছেত্ৱা, ৱিহৰামি অনাসৱো.
‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি, মম বুদ্ধস্স সন্তিকে;
তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা ৱিমলত্থেৰং ওৱাদেন তজ্জেন্তো –
১৪৭. ‘‘পৰিত্তং দাৰুমাৰুয্হ, যথা সীদে মহণ্ণৱে;
এৱং কুসীতমাগম্ম, সাধুজীৱীপি সীদতি;
তস্মা তং পৰিৱজ্জেয্য, কুসীতং হীনৱীৰিযং.
১৪৮. ‘‘পৱিৱিত্তেহি অৰিযেহি, পহিতত্তেহি ঝাযিভি;
নিচ্চং আৰদ্ধৱীৰিযেহি, পণ্ডিতেহি সহাৱসে’’তি. – গাথাদ্ৱযং অভাসি;
তত্থ পৰিত্তং দাৰুমাৰুয্হ, যথা সীদে মহণ্ণৱেতি পেসলোপি কুলপুত্তো কুসীতং অলসপুগ্গলং নিস্সায সীদতি সংসাৰে পততি, ন তস্স পাৰং নিব্বানং গচ্ছতি. যস্মা এতদেৱং, তস্মা তং অধিকুসলধম্মৱসেন সীসং অনুক্খিপিত্ৱা কুচ্ছিতং সীদনতো কুসীতং ৱীৰিযাৰম্ভাভাৱতো হীনৱীৰিযং পুগ্গলং সব্বথা ৱজ্জেয্য, ন তস্স দিট্ঠানুগতিং আপজ্জেয্যাতি অত্থো.
এৱং পুগ্গলাধিট্ঠানায গাথায কোসজ্জে আদীনৱং দস্সেত্ৱা ইদানি ৱীৰিযাৰম্ভে আনিসংসে দস্সেতুং ‘‘পৱিৱিত্তেহী’’তিআদি ৱুত্তং. তস্সত্থো – যে পন কাযৱিৱেকসম্ভৱেন পৱিৱিত্তা, ততো এৱ কিলেসেহি আৰকত্তা অৰিযা, নিব্বানং পতিপেসিতত্ততায পহিতত্তা আৰম্মণূপনিজ্ঝানৱসেন লক্খণূপনিজ্ঝানৱসেন চ ঝাযিনো, সব্বকালং পগ্গহিতৱীৰিযতায আৰদ্ধৱীৰিযা, লোকিযলোকুত্তৰভেদায পঞ্ঞায সমন্নাগতত্তা পণ্ডিতা, তেহিযেৱ সহ আৱসেয্য সদত্থং নিপ্ফাদেতুকামো সংৱসেয্যাতি. তং সুত্ৱা ৱিমলত্থেৰো সংৱিগ্গমানসো ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা সদত্থং আৰাধেসি. স্ৱাযমত্থো পৰতো আগমিস্সতি.
সোমমিত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.