৬. নাগিতত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
ইতো বহিদ্ধা পুথুঅঞ্ঞৱাদিনন্তি আযস্মতো নাগিতত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযং কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে নাৰদো নাম ব্ৰাহ্মণো হুত্ৱা একদিৱসং মাড়কে নিসিন্নো ভগৱন্তং ভিক্খুসঙ্ঘেন পুৰক্খতং গচ্ছন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো তীহি গাথাহি অভিত্থৱি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা অপৰাপৰং পুঞ্ঞানি কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৱত্থুনগৰে সক্যৰাজকুলে নিব্বত্তি, নাগিতোতিস্স নামং অহোসি. সো ভগৱতি কপিলৱত্থুস্মিং ৱিহৰন্তে মধুপিণ্ডিকসুত্তং (ম. নি. ১.১৯৯ আদযো) সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১৪.৪৭-৫৪) –
‘‘ৱিসালমাড়ে আসীনো, অদ্দসং লোকনাযকং;
খীণাসৱং বলপ্পত্তং, ভিক্খুসঙ্ঘপুৰক্খতং.
‘‘সতসহস্সা তেৱিজ্জা, ছড়ভিঞ্ঞা মহিদ্ধিকা;
পৰিৱাৰেন্তি সম্বুদ্ধং, কো দিস্ৱা নপ্পসীদতি.
‘‘ঞাণে উপনিধা যস্স, ন ৱিজ্জতি সদেৱকে;
অনন্তঞাণং সম্বুদ্ধং, কো দিস্ৱা নপ্পসীদতি.
‘‘ধম্মকাযঞ্চ দীপেন্তং, কেৱলং ৰতনাকৰং;
ৱিকপ্পেতুং ন সক্কোন্তি, কো দিস্ৱা নপ্পসীদতি.
‘‘ইমাহি তীহি গাথাহি, নাৰদোৱ্হযৱচ্ছলো;
পদুমুত্তৰং থৱিত্ৱান, সম্বুদ্ধং অপৰাজিতং.
‘‘তেন চিত্তপ্পসাদেন, বুদ্ধসন্থৱনেন চ;
কপ্পানং সতসহস্সং, দুগ্গতিং নুপপজ্জহং.
‘‘ইতো তিংসকপ্পসতে, সুমিত্তো নাম খত্তিযো;
সত্তৰতনসম্পন্নো, চক্কৱত্তী মহব্বলো.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা সত্থু অৱিতথদেসনতং ধম্মস্স চ নিয্যানিকতং নিস্সায সঞ্জাতপীতিসোমনস্সো পীতিৱেগপ্পৱিস্সট্ঠং উদানং উদানেন্তো –
৮৬. ‘‘ইতো বহিদ্ধা পুথুঅঞ্ঞৱাদিনং, মগ্গো ন নিব্বানগমো যথা অযং;
ইতিস্সু সঙ্ঘং ভগৱানুসাসতি, সত্থা সযং পাণিতলেৱ দস্সয’’ন্তি. –
গাথং অভাসি.
তত্থ ইতো বহিদ্ধাতি ইমস্মা বুদ্ধসাসনা বাহিৰকে সমযে, তেনাহ ‘‘পুথুঅঞ্ঞৱাদিন’’ন্তি, নানাতিত্থিযানন্তি অত্থো. মগ্গো ন নিব্বানগমো যথা অযন্তি যথা অযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো একংসেন নিব্বানং গচ্ছতীতি নিব্বানগমো, নিব্বানগামী, এৱং নিব্বানগমো মগ্গো তিত্থিযসমযে নত্থি অসম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতত্তা অঞ্ঞতিত্থিযৱাদস্স. তেনাহ ভগৱা –
‘‘ইধেৱ, ভিক্খৱে, সমণো, ইধ দুতিযো সমণো, ইধ ততিযো সমণো, ইধ চতুত্থো সমণো, সুঞ্ঞা পৰপ্পৱাদা সমণেভি অঞ্ঞেহী’’তি (দী. নি. ২.২১৪; ম. নি. ১.১৩৯; অ. নি. ৪.২৪১).
ইতীতি এৱং. অস্সূতি নিপাতমত্তং. সঙ্ঘন্তি ভিক্খুসঙ্ঘং, উক্কট্ঠনিদ্দেসোযং যথা ‘‘সত্থা দেৱমনুস্সান’’ন্তি. সঙ্ঘন্তি ৱা সমূহং, ৱেনেয্যজনন্তি অধিপ্পাযো. ভগৱাতি ভাগ্যৱন্ততাদীহি কাৰণেহি ভগৱা, অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৱিত্থাৰো পন পৰমত্থদীপনিযং ইতিৱুত্তকৱণ্ণনাযং ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বো. সত্থাতি দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকপৰমত্থেহি যথাৰহং অনুসাসতীতি সত্থা. সযন্তি সযমেৱ. অযঞ্হেত্থ অত্থো – ‘‘সীলাদিক্খন্ধত্তযসঙ্গহো সম্মাদিট্ঠিআদীনং অট্ঠন্নং অঙ্গানং ৱসেন অট্ঠঙ্গিকো নিব্বানগামী অৰিযমগ্গো যথা মম সাসনে অত্থি, এৱং বাহিৰকসমযে মগ্গো নাম নত্থী’’তি সীহনাদং নদন্তো অম্হাকং সত্থা ভগৱা সযমেৱ সযম্ভূঞাণেন ঞাতং, সযমেৱ ৱা মহাকৰুণাসঞ্চোদিতো হুত্ৱা অত্তনো দেসনাৱিলাসসম্পত্তিযা হত্থতলে আমলকং ৱিয দস্সেন্তো ভিক্খুসঙ্ঘং ৱেনেয্যজনতং অনুসাসতি ওৱদতীতি.
নাগিতত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.