৫. সুনাগত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

চিত্তনিমিত্তস্স কোৱিদোতি আযস্মতো সুনাগত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তো ইতো একত্তিংসে কপ্পে সিখিস্স ভগৱতো কালে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱযপ্পত্তো তিণ্ণং ৱেদানং পাৰগূ হুত্ৱা অৰঞ্ঞাযতনে অস্সমে ৱসন্তো তীণি ব্ৰাহ্মণসহস্সানি মন্তে ৱাচেসি. অথেকদিৱসং তস্স সত্থাৰং দিস্ৱা লক্খণানি উপধাৰেত্ৱা লক্খণমন্তে পৰিৱত্তেন্তস্স, ‘‘ঈদিসেহি লক্খণেহি সমন্নাগতো অনন্তজিনো অনন্তঞাণো বুদ্ধো ভৱিস্সতী’’তি বুদ্ধঞাণং আৰব্ভ উড়াৰো পসাদো উপ্পজ্জি. সো তেন চিত্তপ্পসাদেন দেৱলোকে নিব্বত্তো অপৰাপৰং দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে নালকগামে অঞ্ঞতৰস্স ব্ৰাহ্মণস্স পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, সুনাগোতিস্স নামং অহোসি. সো ধম্মসেনাপতিস্স গিহিসহাযো থেৰস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা দস্সনভূমিযং পতিট্ঠিতো পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১৪.৩৪-৪০) –

‘‘হিমৱন্তস্সাৱিদূৰে, ৱসভো নাম পব্বতো;

তস্মিং পব্বতপাদম্হি, অস্সমো আসি মাপিতো.

‘‘তীণি সিস্সসহস্সানি, ৱাচেসিং ব্ৰাহ্মণো তদা;

সংহৰিত্ৱান তে সিস্সে, একমন্তং উপাৱিসিং.

‘‘একমন্তং নিসীদিত্ৱা, ব্ৰাহ্মণো মন্তপাৰগূ;

বুদ্ধৱেদং গৱেসন্তো, ঞাণে চিত্তং পসাদযিং.

‘‘তত্থ চিত্তং পসাদেত্ৱা, নিসীদিং পণ্ণসন্থৰে;

পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱান, তত্থ কালঙ্কতো অহং.

‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং সঞ্ঞমলভিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ঞাণসঞ্ঞাযিদং ফলং.

‘‘সত্তৱীসতি কপ্পম্হি, ৰাজা সিৰিধৰো অহু;

সত্তৰতনসম্পন্নো, চক্কৱত্তী মহব্বলো.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা ভিক্খূনং ধম্মদেসনাপদেসেন অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো –

৮৫. ‘‘চিত্তনিমিত্তস্স কোৱিদো, পৱিৱেকৰসং ৱিজানিয;

ঝাযং নিপকো পতিস্সতো, অধিগচ্ছেয্য সুখং নিৰামিস’’ন্তি. –

গাথং অভাসি.

তত্থ চিত্তনিমিত্তস্স কোৱিদোতি ভাৱনাচিত্তস্স নিমিত্তগ্গহণে কুসলো, ‘‘ইমস্মিং সমযে চিত্তং পগ্গহেতব্বং, ইমস্মিং সম্পহংসিতব্বং, ইমস্মিং অজ্ঝুপেক্খিতব্ব’’ন্তি এৱং পগ্গহণাদিযোগ্যস্স চিত্তনিমিত্তস্স গহণে ছেকো. পৱিৱেকৰসং ৱিজানিযাতি কাযৱিৱেকসংৱড্ঢিতস্স চিত্তৱিৱেকস্স ৰসং সঞ্জানিত্ৱা, ৱিৱেকসুখং অনুভৱিত্ৱাতি অত্থো. ‘‘পৱিৱেকৰসং পিত্ৱা’’তি (ধ. প. ২০৫) হি ৱুত্তং. ঝাযন্তি পঠমং আৰম্মণূপনিজ্ঝানেন পচ্ছা লক্খণূপনিজ্ঝানেন চ ঝাযন্তো. নিপকোতি কম্মট্ঠানপৰিহৰণে কুসলো. পতিস্সতোতি উপট্ঠিতস্সতি. অধিগচ্ছেয্য সুখং নিৰামিসন্তি এৱং সমথনিমিত্তাদিকোসল্লেন লব্ভে চিত্তৱিৱেকসুখে পতিট্ঠায সতো সম্পজানো হুত্ৱা ৱিপস্সনাঝানেনেৱ ঝাযন্তো কামামিসৱট্টামিসেহি অসম্মিস্সতায নিৰামিসং নিব্বানসুখং ফলসুখঞ্চ অধিগচ্ছেয্য সমুপগচ্ছেয্যাতি অত্থো.

সুনাগত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.