৪. নীতত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

সব্বৰত্তিং সুপিত্ৱানাতি আযস্মতো নীতত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযং কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে সুনন্দো নাম ব্ৰাহ্মণো হুত্ৱা অনেকসতে ব্ৰাহ্মণে মন্তে ৱাচেন্তো ৱাজপেয্যং নাম যঞ্ঞং যজি, ভগৱা তং ব্ৰাহ্মণং অনুকম্পন্তো যঞ্ঞট্ঠানং গন্ত্ৱা আকাসে চঙ্কমি. ব্ৰাহ্মণো সত্থাৰং দিস্ৱা পসন্নমানসো সিস্সেহি পুপ্ফানি আহৰাপেত্ৱা আকাসে খিপিত্ৱা পূজং অকাসি. বুদ্ধানুভাৱেন তং ঠানং সকলঞ্চ নগৰং পুপ্ফপটৱিতানিকং ৱিয ছাদিতং অহোসি. মহাজনো সত্থৰি উড়াৰং পীতিসোমনস্সং পটিসংৱেদেসি. সুনন্দব্ৰাহ্মণো তেন কুসলমূলেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং অঞ্ঞতৰস্স ব্ৰাহ্মণস্স পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, নীতোতিস্স নামং অহোসি. সো ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ‘‘ইমে সমণা সক্যপুত্তিযা সুখসীলা সুখসমাচাৰা সুভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা নিৱাতেসু সেনাসনেসু ৱিহৰন্তি, ইমেসু পব্বজিত্ৱা সুখেন ৱিহৰিতুং সক্কা’’তি সুখাভিলাসায পব্বজিত্ৱাৱ সত্থু সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা কতিপাহমেৱ মনসিকৰিত্ৱা তং ছড্ডেত্ৱা যাৱদত্থং উদৰাৱদেহকং ভুঞ্জিত্ৱা দিৱসভাগং সঙ্গণিকাৰামো তিৰচ্ছানকথায ৱীতিনামেতি, ৰত্তিভাগেপি থিনমিদ্ধাভিভূতো সব্বৰত্তিং সুপতি. সত্থা তস্স হেতুপৰিপাকং ওলোকেত্ৱা ওৱাদং দেন্তো –

৮৪. ‘‘সব্বৰত্তিং সুপিত্ৱান, দিৱা সঙ্গণিকে ৰতো;

কুদাস্সু নাম দুম্মেধো, দুক্খস্সন্তং কৰিস্সতী’’তি. – গাথং অভাসি;

তত্থ সব্বৰত্তিন্তি সকলং ৰত্তিং. সুপিত্ৱানাতি নিদ্দাযিত্ৱা, ‘‘ৰত্তিযা পঠমং যামং চঙ্কমেন নিসজ্জায আৱৰণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পৰিসোধেতী’’তিআদিনা ৱুত্তং জাগৰিযং অননুযুঞ্জিত্ৱা কেৱলং ৰত্তিযা তীসুপি যামেসু নিদ্দং ওক্কমিত্ৱাতি অত্থো. দিৱাতি দিৱসং, সকলং দিৱসভাগন্তি অত্থো. সঙ্গণিকেতি তিৰচ্ছানকথিকেহি কাযদড়্হিবহুলপুগ্গলেহি সন্নিসজ্জা সঙ্গণিকো, তস্মিং ৰতো অভিৰতো তত্থ অৱিগতচ্ছন্দো ‘‘সঙ্গণিকে ৰতো’’তি ৱুত্তো ‘‘সঙ্গণিকাৰতো’’তিপি পাড়ি. কুদাস্সু নামাতি কুদা নাম. অস্সূতি নিপাতমত্তং, কস্মিং নাম কালেতি অত্থো. দুম্মেধোতি নিপ্পঞ্ঞো. দুক্খস্সাতি ৱট্টদুক্খস্স. অন্তন্তি পৰিযোসানং. অচ্চন্তমেৱ অনুপ্পাদং কদা নাম কৰিস্সতি, এদিসস্স দুক্খস্সন্তকৰণং নত্থীতি অত্থো. ‘‘দুম্মেধ দুক্খস্সন্তং কৰিস্সসী’’তিপি পাড়ি.

এৱং পন সত্থাৰা গাথায কথিতায থেৰো সংৱেগজাতো ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১৪.২৬-৩৩) –

‘‘সুনন্দো নাম নামেন, ব্ৰাহ্মণো মন্তপাৰগূ;

অজ্ঝাযকো যাচযোগো, ৱাজপেয্যং অযাজযি.

‘‘পদুমুত্তৰো লোকৱিদূ, অগ্গো কাৰুণিকো ইসি;

জনতং অনুকম্পন্তো, অম্বৰে চঙ্কমী তদা.

‘‘চঙ্কমিত্ৱান সম্বুদ্ধো, সব্বঞ্ঞূ লোকনাযকো;

মেত্তায অফৰি সত্তে, অপ্পমাণে নিৰূপধি.

‘‘ৱণ্টে ছেত্ৱান পুপ্ফানি, ব্ৰাহ্মণো মন্তপাৰগূ;

সব্বে সিস্সে সমানেত্ৱা, আকাসে উক্খিপাপযি.

‘‘যাৱতা নগৰং আসি, পুপ্ফানং ছদনং তদা;

বুদ্ধস্স আনুভাৱেন, সত্তাহং ন ৱিগচ্ছথ.

‘‘তেনেৱ সুক্কমূলেন, অনুভোত্ৱান সম্পদা;

সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, তিণ্ণো লোকে ৱিসত্তিকং.

‘‘একাৰসে কপ্পসতে, পঞ্চতিংসাসু খত্তিযা;

অম্বৰংসসনামা তে, চক্কৱত্তী মহব্বলা.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা থেৰো অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো তমেৱ গাথং পচ্চুদাহাসি.

নীতত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.