৩. সীহত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
সীহপ্পমত্তো ৱিহৰাতি আযস্মতো সীহত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কিৰ পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো ইতো অট্ঠাৰসকপ্পসতমত্থকে অত্থদস্সিস্স ভগৱতো কালে চন্দভাগায নদিযা তীৰে কিন্নৰযোনিযং নিব্বত্তিত্ৱা পুপ্ফভক্খো পুপ্ফনিৱসনো হুত্ৱা ৱিহৰন্তো আকাসেন গচ্ছন্তং অত্থদস্সিং ভগৱন্তং দিস্ৱা পসন্নচিত্তো পূজেতুকামো অঞ্জলিং পগ্গয্হ অট্ঠাসি. ভগৱা তস্স অজ্ঝাসযং ঞত্ৱা আকাসতো ওৰুয্হ অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে পল্লঙ্কেন নিসীদি. কিন্নৰো চন্দনসাৰং ঘংসিত্ৱা চন্দনগন্ধেন পুপ্ফেহি চ পূজং কত্ৱা ৱন্দিত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মল্লৰাজকুলে নিব্বত্তি, তস্স সীহোতি নামং অহোসি. সো ভগৱন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. সত্থা তস্স অজ্ঝাসযং ওলোকেত্ৱা ধম্মং কথেসি. সো ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞে ৱিহৰতি. তস্স চিত্তং নানাৰম্মণে ৱিধাৱতি, একগ্গং ন হোতি, সকত্থং নিপ্ফাদেতুং ন সক্কোতি. সত্থা তং দিস্ৱা আকাসে ঠত্ৱা –
৮৩. ‘‘সীহপ্পমত্তো ৱিহৰ, ৰত্তিন্দিৱমতন্দিতো;
ভাৱেহি কুসলং ধম্মং, জহ সীঘং সমুস্সয’’ন্তি. –
গাথায ওৱদি. সো গাথাৱসানে ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১৪.১৭-২৫) –
‘‘চন্দভাগানদীতীৰে, অহোসিং কিন্নৰো তদা;
পুপ্ফভক্খো চহং আসিং, পুপ্ফনিৱসনো তথা.
‘‘অত্থদস্সী তু ভগৱা, লোকজেট্ঠো নৰাসভো;
ৱিপিনগ্গেন নিয্যাসি, হংসৰাজাৱ অম্বৰে.
‘‘নমো তে পুৰিসাজঞ্ঞ, চিত্তং তে সুৱিসোধিতং;
পসন্নমুখৱণ্ণোসি, ৱিপ্পসন্নমুখিন্দ্ৰিযো.
‘‘ওৰোহিত্ৱান আকাসা, ভূৰিপঞ্ঞো সুমেধসো;
সঙ্ঘাটিং পত্থৰিত্ৱান, পল্লঙ্কেন উপাৱিসি.
‘‘ৱিলীনং চন্দনাদায, অগমাসিং জিনন্তিকং;
পসন্নচিত্তো সুমনো, বুদ্ধস্স অভিৰোপযিং.
‘‘অভিৱাদেত্ৱান সম্বুদ্ধং, লোকজেট্ঠং নৰাসভং;
পামোজ্জং জনযিত্ৱান, পক্কামিং উত্তৰামুখো.
‘‘অট্ঠাৰসে কপ্পসতে, চন্দনং যং অপূজযিং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
‘‘চতুদ্দসে কপ্পসতে, ইতো আসিংসু তে তযো;
ৰোহণী নাম নামেন, চক্কৱত্তী মহব্বলা.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
যা পন ভগৱতা ওৱাদৱসেন ৱুত্তা ‘‘সীহপ্পমত্তো’’তি গাথা, তত্থ সীহাতি তস্স থেৰস্স আলপনং. অপ্পমত্তো ৱিহৰাতি সতিযা অৱিপ্পৱাসেন পমাদৱিৰহিতো সব্বিৰিযাপথেসু সতিসম্পজঞ্ঞযুত্তো হুত্ৱা ৱিহৰাহি. ইদানি তং অপ্পমাদৱিহাৰং সহ ফলেন সঙ্খেপতো দস্সেতুং ‘‘ৰত্তিন্দিৱ’’ন্তিআদি ৱুত্তং. তস্সত্থো – ৰত্তিভাগং দিৱসভাগঞ্চ ‘‘চঙ্কমেন নিসজ্জায আৱৰণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পৰিসোধেতী’’তি (সং. নি. ৪.২৩৯; অ. নি. ৩.১৬; ৱিভ. ৫১৯) ৱুত্তনযেন চতুসম্মপ্পধানৱসেন অতন্দিতো অকুসীতো আৰদ্ধৱীৰিযো কুসলং সমথৱিপস্সনাধম্মঞ্চ লোকুত্তৰধম্মঞ্চ ভাৱেহি উপ্পাদেহি ৱড্ঢেহি চ, এৱং ভাৱেত্ৱা চ জহ সীঘং সমুস্সযন্তি তৱ সমুস্সযং অত্তভাৱং পঠমং তাৱ তপ্পটিবদ্ধছন্দৰাগপ্পহানেন সীঘং নচিৰস্সেৱ পজহ, এৱংভূতো চ পচ্ছা চৰিমকচিত্তনিৰোধেন অনৱসেসতো চ পজহিস্সতীতি. অৰহত্তং পন পত্ৱা থেৰো অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো তমেৱ গাথং পচ্চুদাহাসীতি.
সীহত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.