১. সমিতিগুত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
যং মযা পকতং পাপন্তি আযস্মতো সমিতিগুত্তত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সোপি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ভগৱন্তং পস্সিত্ৱা পসন্নচিত্তো জাতিসুমনপুপ্ফেহি পূজং অকাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন যত্থ যত্থ ভৱে নিব্বত্তি, তত্থ তত্থ কুলৰূপপৰিৱাৰসম্পদায অঞ্ঞে সত্তে অভিভৱিত্ৱা অট্ঠাসি. একস্মিং পন অত্তভাৱে অঞ্ঞতৰং পচ্চেকবুদ্ধং পিণ্ডায চৰন্তং দিস্ৱা ‘‘অযং মুণ্ডকো কুট্ঠী মঞ্ঞে, তেনাযং পটিচ্ছাদেত্ৱা ৱিচৰতী’’তি নিট্ঠুভিত্ৱা পক্কামি. সো তেন কম্মেন বহুং কালং নিৰযে পচ্চিত্ৱা কস্সপস্স ভগৱতো কালে মনুস্সলোকে নিব্বত্তো পৰিব্বাজকপব্বজ্জং উপগতো একং সীলাচাৰসম্পন্নং উপাসকং দিস্ৱা দোসন্তৰো হুত্ৱা, ‘‘কুট্ঠৰোগী ভৱেয্যাসী’’তি অক্কোসি, ন্হানতিত্থে চ মনুস্সেহি ঠপিতানি ন্হানচুণ্ণানি দূসেসি. সো তেন কম্মেন পুন নিৰযে নিব্বত্তিত্ৱা বহূনি ৱস্সানি দুক্খং অনুভৱিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং অঞ্ঞতৰস্স ব্ৰাহ্মণস্স পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, সমিতিগুত্তোতিস্স নামং অহোসি. সো ৱযপ্পত্তো সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা সুৱিসুদ্ধসীলো হুত্ৱা ৱিহৰতি. তস্স পুৰিমকম্মনিস্সন্দেন কুট্ঠৰোগো উপ্পজ্জি, তেন তস্স সৰীৰাৱযৱা যেভুয্যেন ছিন্নভিন্না হুত্ৱা পগ্ঘৰন্তি. সো গিলানসালাযং ৱসতি. অথেকদিৱসং ধম্মসেনাপতি গিলানপুচ্ছং গন্ত্ৱা তত্থ তত্থ গিলানে ভিক্খূ পুচ্ছন্তো তং ভিক্খুং দিস্ৱা ‘‘আৱুসো, যাৱতা খন্ধপ্পৱত্তি নাম, সব্বং দুক্খমেৱ ৱেদনা. খন্ধেসু পন অসন্তেসুযেৱ নত্থি দুক্খ’’ন্তি ৱেদনানুপস্সনাকম্মট্ঠানং কথেত্ৱা অগমাসি. সো থেৰস্স ওৱাদে ঠত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা ছড়ভিঞ্ঞা সচ্ছাকাসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১২.৮২-৯০) –
‘‘জাযন্তস্স ৱিপস্সিস্স, আলোকো ৱিপুলো অহু;
পথৱী চ পকম্পিত্থ, সসাগৰা সপব্বতা.
‘‘নেমিত্তা চ ৱিযাকংসু, বুদ্ধো লোকে ভৱিস্সতি;
অগ্গো চ সব্বসত্তানং, জনতং উদ্ধৰিস্সতি.
‘‘নেমিত্তানং সুণিত্ৱান, জাতিপূজমকাসহং;
এদিসা পূজনা নত্থি, যাদিসা জাতিপূজনা.
‘‘সঙ্খৰিত্ৱান কুসলং, সকং চিত্তং পসাদযিং;
জাতিপূজং কৰিত্ৱান, তত্থ কালঙ্কতো অহং.
‘‘যং যং যোনুপপজ্জামি, দেৱত্তং অথ মানুসং;
সব্বে সত্তে অভিভোমি, জাতিপূজাযিদং ফলং.
‘‘ধাতিযো মং উপট্ঠেন্তি, মম চিত্তৱসানুগা;
ন তা সক্কোন্তি কোপেতুং, জাতিপূজাযিদং ফলং.
‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, যং পূজমকৰিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, জাতিপূজাযিদং ফলং.
‘‘সুপাৰিচৰিযা নাম, চতুত্তিংস জনাধিপা;
ইতো ততিযকপ্পম্হি, চক্কৱত্তী মহব্বলা.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
ছড়ভিঞ্ঞো পন হুত্ৱা পহীনকিলেসপচ্চৱেক্খণেন এতৰহি অনুভুয্যমানৰোগৱসেন পুৰিমজাতীসু অত্তনা কতং পাপকম্মং অনুস্সৰিত্ৱা তস্স ইদানি সব্বসো পহীনভাৱং ৱিভাৱেন্তো –
৮১. ‘‘যং মযা পকতং পাপং, পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতিসু;
ইধেৱ তং ৱেদনীযং, ৱত্থু অঞ্ঞং ন ৱিজ্জতী’’তি. – গাথং অভাসি;
তত্থ পাপন্তি অকুসলং কম্মং. তঞ্হি লামকট্ঠেন পাপন্তি ৱুচ্চতি. পুব্বেতি পুৰা. অঞ্ঞাসু জাতিসূতি ইতো অঞ্ঞাসু জাতীসু, অঞ্ঞেসু অত্তভাৱেসু. অযঞ্হেত্থ অত্থো – যদিপি মযা ইমস্মিং অত্তভাৱে ন তাদিসং পাপং কতং অত্থি, ইদানি পন তস্স সম্ভৱোযেৱ নত্থি. যং পন ইতো অঞ্ঞাসু জাতীসু কতং অত্থি, ইধেৱ তং ৱেদনীযং, তঞ্হি ইধেৱ ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে ৱেদযিতব্বং অনুভৱিতব্বং ফলং, কস্মা? ৱত্থু অঞ্ঞং ন ৱিজ্জতীতি তস্স কম্মস্স ৱিপচ্চনোকাসো অঞ্ঞো খন্ধপ্পবন্ধো নত্থি, ইমে পন খন্ধা সব্বসো উপাদানানং পহীনত্তা অনুপাদানো ৱিয জাতৱেদো চৰিমকচিত্তনিৰোধেন অপ্পটিসন্ধিকা নিৰুজ্ঝন্তীতি অঞ্ঞং ব্যাকাসি.
সমিতিগুত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.