৬. পিযঞ্জহত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
উপ্পতন্তেসু নিপতেতি আযস্মতো পিযঞ্জহত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সোপি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং পুঞ্ঞং উপচিনন্তো ইতো একনৱুতে কপ্পে ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে হিমৱন্তে ৰুক্খদেৱতা হুত্ৱা পব্বতন্তৰে ৱসন্তো দেৱতাসমাগমেসু অপ্পানুভাৱতায পৰিসপৰিযন্তে ঠত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা সত্থৰি পটিলদ্ধসদ্ধো একদিৱসং সুৱিসুদ্ধং ৰমণীযং গঙ্গাযং পুলিনপ্পদেসং দিস্ৱা সত্থু গুণে অনুস্সৰি – ‘‘ইতোপি সুৱিসুদ্ধা সত্থু গুণা অনন্তা অপৰিমেয্যা চা’’তি, এৱং সো সত্থু গুণে আৰব্ভ চিত্তং পসাদেত্ৱা তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৱেসালিযং লিচ্ছৱিৰাজকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱযপ্পত্তো যুদ্ধসোণ্ডো অপৰাজিতসঙ্গামো অমিত্তানং পিযহানিকৰণেন পিযঞ্জহোতি পঞ্ঞাযিত্থ. সো সত্থু ৱেসালিগমনে পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা অৰঞ্ঞে ৱসমানো ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১৩.৮৪-৯০) –
‘‘পব্বতে হিমৱন্তম্হি, ৱসামি পব্বতন্তৰে;
পুলিনং সোভনং দিস্ৱা, বুদ্ধসেট্ঠং অনুস্সৰিং.
‘‘ঞাণে উপনিধা নত্থি, সঙ্খাৰং নত্থি সত্থুনো;
সব্বধম্মং অভিঞ্ঞায, ঞাণেন অধিমুচ্চতি.
‘‘নমো তে পুৰিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুৰিসুত্তম;
ঞাণেন তে সমো নত্থি, যাৱতা ঞাণমুত্তমং.
‘‘ঞাণে চিত্তং পসাদেত্ৱা, কপ্পং সগ্গম্হি মোদহং;
অৱসেসেসু কপ্পেসু, কুসলং চৰিতং মযা.
‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, যং সঞ্ঞমলভিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ঞাণসঞ্ঞাযিদং ফলং.
‘‘ইতো সত্ততিকপ্পম্হি, একো পুলিনপুপ্ফিযো;
সত্তৰতনসম্পন্নো, চক্কৱত্তী মহব্বলো.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা ‘‘অন্ধপুথুজ্জনানং পটিপত্তিতো ৱিধুৰা অৰিযানং পটিপত্তী’’তি ইমস্স অত্থস্স দস্সনৱসেন অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো –
৭৬. ‘‘উপ্পতন্তেসু নিপতে, নিপতন্তেসু উপ্পতে;
ৱসে অৱসমানেসু, ৰমমানেসু নো ৰমে’’তি. – গাথং অভাসি;
তত্থ উপ্পতন্তেসূতি উণ্ণমন্তেসু, সত্তেসু মানুদ্ধচ্চথম্ভসাৰম্ভাদীহি অত্তুক্কংসনেন অনুপসন্তেসু. নিপতেতি নমেয্য, তেসঞ্ঞেৱ পাপধম্মানং পৰিৱজ্জনেন নিৱাতৱুত্তি ভৱেয্য. নিপতন্তেসূতি ওণমন্তেসু, হীনাধিমুত্তিকতায কোসজ্জেন চ গুণতো নিহীযমানেসু. উপ্পতেতি উণ্ণমেয্য, পণীতাধিমুত্তিকতায ৱীৰিযাৰম্ভেন চ গুণতো উস্সুক্কেয্য. অথ ৱা উপ্পতন্তেসূতি উট্ঠহন্তেসু, কিলেসেসু পৰিযুট্ঠানৱসেন সীসং উক্খিপন্তেসু. নিপতেতি পটিসঙ্খানবলেন যথা তে ন উপ্পজ্জন্তি, তথা অনুৰূপপচ্চৱেক্খণায নিপতেয্য, ৱিক্খম্ভেয্য চেৱ সমুচ্ছিন্দেয্য চ. নিপতন্তেসূতি পৰিপতন্তেসু, অযোনিসোমনসিকাৰেসু ৱীৰিযপযোগমন্দতায ৱা যথাৰদ্ধেসু সমথৱিপস্সনাধম্মেসু হায মানেসু. উপ্পতেতি যোনিসোমনসিকাৰেন ৱীৰিযাৰম্ভসম্পদায চ তে উপট্ঠাপেয্য উপ্পাদেয্য ৱড্ঢেয্য চ. ৱসে অৱসমানেসূতি সত্তেসু মগ্গব্ৰহ্মচৰিযৱাসং অৰিযৱাসঞ্চ অৱসন্তেসু সযং তং ৱাসং ৱসেয্যাতি, অৰিযেসু ৱা কিলেসৱাসং দুতিযকৱাসং অৱসন্তেসু যেন ৱাসেন তে অৱসমানা নাম হোন্তি, সযং তথা ৱসে. ৰমমানেসু নো ৰমেতি সত্তেসু কামগুণৰতিযা কিলেসৰতিযা ৰমন্তেসু সযং তথা নো ৰমে নং ৰমেয্য, অৰিযেসু ৱা নিৰামিসায ঝানাদিৰতিযা ৰমমানেসু সযম্পি তথা ৰমে, ততো অঞ্ঞথা পন কদাচিপি নো ৰমে নাভিৰমেয্য ৱাতি অত্থো.
পিযঞ্জহত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.