৫. সুসাৰদত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

সাধু সুৱিহিতান দস্সনন্তি আযস্মতো সুসাৰদত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিজ্জাপদেসু নিপ্ফত্তিং গন্ত্ৱা কামেসু আদীনৱং দিস্ৱা ঘৰাৱাসং পহায তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা হিমৱন্তপ্পদেসে অৰঞ্ঞাযতনে অস্সমং কাৰেত্ৱা ৱিহাসি. অথ নং অনুগ্গণ্হন্তো পদুমুত্তৰো ভগৱা ভিক্খাচাৰৱেলাযং উপসঙ্কমি. সো দূৰতোৱ দিস্ৱা পসন্নমানসো পচ্চুগ্গন্ত্ৱা পত্তং গহেত্ৱা মধুৰানি ফলানি পক্খিপিত্ৱা অদাসি. ভগৱা তং পটিগ্গহেত্ৱা অনুমোদনং কত্ৱা পক্কামি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ধম্মসেনাপতিনো ঞাতিব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা মন্দপঞ্ঞত্তা সুসাৰদোতি গহিতনামো অপৰভাগে ধম্মসেনাপতিস্স সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১৩.৭৫-৮৩) –

‘‘অজ্ঝাযকো মন্তধৰো, তিণ্ণং ৱেদান পাৰগূ;

হিমৱন্তস্সাৱিদূৰে, ৱসামি অস্সমে অহং.

‘‘অগ্গিহুত্তঞ্চ মে অত্থি, পুণ্ডৰীকফলানি চ;

পুটকে নিক্খিপিত্ৱান, দুমগ্গে লগ্গিতং মযা.

‘‘পদুমুত্তৰো লোকৱিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;

মমুদ্ধৰিতুকামো সো, ভিক্খন্তো মমুপাগমি.

‘‘পসন্নচিত্তো সুমনো, ফলং বুদ্ধস্সদাসহং;

ৱিত্তিসঞ্জননো ময্হং, দিট্ঠধম্মসুখাৱহো.

‘‘সুৱণ্ণৱণ্ণো সম্বুদ্ধো, আহুতীনং পটিগ্গহো;

অন্তলিক্খে ঠিতো সত্থা, ইমং গাথং অভাসথ.

‘‘ইমিনা ফলদানেন, চেতনাপণিধীহি চ;

কপ্পানং সতসহস্সং, দুগ্গতিং নুপপজ্জসি.

‘‘তেনেৱ সুক্কমূলেন, অনুভোত্ৱান সম্পদা;

পত্তোম্হি অচলং ঠানং, হিত্ৱা জযপৰাজযং.

‘‘ইতো সত্তসতে কপ্পে, ৰাজা আসিং সুমঙ্গলো;

সত্তৰতনসম্পন্নো, চক্কৱত্তী মহব্বলো.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা সপ্পুৰিসূপনিস্সযানিসংসকিত্তনাপদেসেন অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো –

৭৫. ‘‘সাধু সুৱিহিতান দস্সনং, কঙ্খা ছিজ্জতি বুদ্ধি ৱড্ঢতি;

বালম্পি কৰোন্তি পণ্ডিতং, তস্মা সাধু সতং সমাগমো’’তি. –

গাথং অভাসি.

তত্থ সাধূতি সুন্দৰং, ভদ্দকন্তি অত্থো. সুৱিহিতান দস্সনন্তি সুৱিহিতানং দস্সনং. গাথাসুখত্থং অনুস্ৱাৰলোপো কতো. সীলাদিগুণেহি সুসংৱিহিতত্তভাৱানং পৰানুদ্দযায সুট্ঠু ৱিহিতধম্মদেসনানং অৰিযানং দস্সনং সাধূতি যোজনা. ‘‘দস্সন’’ন্তি নিদস্সনমত্তং দট্ঠব্বং সৱনাদীনম্পি বহুকাৰত্তা. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা –

‘‘যে তে ভিক্খূ সীলসম্পন্না সমাধিসম্পন্না পঞ্ঞাসম্পন্না ৱিমুত্তিসম্পন্না ৱিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পন্না ওৱাদকা ৱিঞ্ঞাপকা সন্দস্সকা সমাদপকা সমুত্তেজকা সম্পহংসকা অলংসমক্খাতাৰো সদ্ধম্মস্স, দস্সনম্পাহং, ভিক্খৱে, তেসং ভিক্খূনং বহূপকাৰং ৱদামি, সৱনং…পে… উপসঙ্কমনং…পে… পযিৰুপাসনং…পে… অনুস্সৰণং…পে… অনুপব্বজ্জম্পাহং, ভিক্খৱে, তেসং ভিক্খূনং বহূপকাৰং ৱদামী’’তি (ইতিৱু. ১০৪).

দস্সনমূলকত্তা ৱা ইতৰেসং দস্সনমেৱেত্থ ৱুত্তং, কঙ্খা ছিজ্জতীতিআদি তত্থ কাৰণৱচনং. তাদিসানঞ্হি কল্যাণমিত্তানং দস্সনে সতি ৱিঞ্ঞুজাতিকো অত্থকামো কুলপুত্তো তে উপসঙ্কমতি পযিৰুপাসতি ‘‘কিং, ভন্তে, কুসলং, কিং অকুসল’’ন্তিআদিনা (ম. নি. ৩.২৯৬) পঞ্হং পুচ্ছতি. তে চস্স অনেকৱিহিতেসু কঙ্খাট্ঠানীযেসু কঙ্খং পটিৱিনোদেন্তি, তেন ৱুত্তং ‘‘কঙ্খা ছিজ্জতী’’তি. যস্মা চ তে ধম্মদেসনায তেসং কঙ্খং পটিৱিনোদেত্ৱা পুব্বভাগে কম্মপথসম্মাদিট্ঠিং ৱিপস্সনাসম্মাদিট্ঠিঞ্চ উপ্পাদেন্তি, তস্মা তেসং বুদ্ধি ৱড্ঢতি. যদা পন তে ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা সচ্চানি পটিৱিজ্ঝন্তি, তদা সোড়সৱত্থুকা অট্ঠৱত্থুকা চ ৱিচিকিচ্ছা ছিজ্জতি সমুচ্ছিজ্জতি, নিপ্পৰিযাযেন পঞ্ঞা বুদ্ধি ৱড্ঢতি. বাল্যসমতিক্কমনতো তে পণ্ডিতা হোন্তি. সো তেহি বুদ্ধিং ৱড্ঢেতি, বালম্পি কৰোন্তি পণ্ডিতন্তি. তস্মাতিআদি নিগমনং, যস্মা সাধূনং দস্সনং ৱুত্তনযেন কঙ্খা ছিজ্জতি বুদ্ধি ৱড্ঢতি, তে বালং পণ্ডিতং কৰোন্তি, তস্মা তেন কাৰণেন সাধু সুন্দৰং সতং সপ্পুৰিসানং অৰিযানং সমাগমো, তেহি সমোধানং সম্মা ৱড্ঢনন্তি অত্থো.

সুসাৰদত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.