১. ৱচ্ছপালত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

সুসুখুমনিপুণত্থদস্সিনাতি আযস্মতো ৱচ্ছপালত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি আচিনন্তো দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইতো একনৱুতে কপ্পে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ব্ৰাহ্মণসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং গন্ত্ৱা অগ্গিং পৰিচৰন্তো একদিৱসং মহতিযা কংসপাতিযা পাযাসং আদায দক্খিণেয্যং পৰিযেসন্তো ৱিপস্সিং ভগৱন্তং আকাসে চঙ্কমন্তং দিস্ৱা অচ্ছৰিযব্ভুতচিত্তজাতো ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা দাতুকামতং দস্সেসি. পটিগ্গহেসি ভগৱা অনুকম্পং উপাদায. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহে ৱিভৱসম্পন্নস্স ব্ৰাহ্মণস্স পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, ৱচ্ছপালোতিস্স নামং অহোসি. সো বিম্বিসাৰসমাগমে উৰুৱেলকস্সপত্থেৰেন ইদ্ধিপাটিহাৰিযং দস্সেত্ৱা সত্থু পৰমনিপচ্চকাৰে কতে তং দিস্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা সত্তাহপব্বজিতো এৱ ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১৩.২৬-৩৪) –

‘‘সুৱণ্ণৱণ্ণো সম্বুদ্ধো, বাত্তিংসৱৰলক্খণো;

পৱনা অভিনিক্খন্তো, ভিক্খুসঙ্ঘপুৰক্খতো.

‘‘মহচ্চা কংসপাতিযা, ৱড্ঢেত্ৱা পাযসং অহং;

আহুতিং যিট্ঠুকামো সো, উপনেসিং বলিং অহং.

‘‘ভগৱা তম্হি সমযে, লোকজেট্ঠো নৰাসভো;

চঙ্কমং সুসমাৰূড়্হো, অম্বৰে অনিলাযনে.

‘‘তঞ্চ অচ্ছৰিযং দিস্ৱা, অব্ভুতং লোমহংসনং;

ঠপযিত্ৱা কংসপাতিং, ৱিপস্সিং অভিৱাদযিং.

‘‘তুৱং দেৱোসি সব্বঞ্ঞূ, সদেৱে সহমানুসে;

অনুকম্পং উপাদায, পটিগ্গণ্হ মহামুনি.

‘‘পটিগ্গহেসি ভগৱা, সব্বঞ্ঞূ লোকনাযকো;

মম সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, সত্থা লোকে মহামুনি.

‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, যং দানমদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, পাযাসস্স ইদং ফলং.

‘‘একতালীসিতো কপ্পে, বুদ্ধো নামাসি খত্তিযো;

সত্তৰতনসম্পন্নো, চক্কৱত্তী মহব্বলো.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা সুখেনেৱ অত্তনা নিব্বানস্স অধিগতভাৱং ৱিভাৱেন্তো –

৭১. ‘‘সুসুখুমনিপুণত্থদস্সিনা, মতিকুসলেন নিৱাতৱুত্তিনা;

সংসেৱিতৱুদ্ধসীলিনা, নিব্বানং ন হি তেন দুল্লভ’’ন্তি. –

ইমং গাথং অভাসি.

তত্থ সুসুখুমনিপুণত্থদস্সিনাতি অতিৱিয দুদ্দসট্ঠেন সুখুমে, সণ্হট্ঠেন নিপুণে সচ্চপটিচ্চসমুপ্পাদাদিঅত্থে অনিচ্চতাদিং ওৰোপেত্ৱা পস্সতীতি সুসুখুমনিপুণত্থদস্সী, তেন. মতিকুসলেনাতি মতিযা পঞ্ঞায কুসলেন ছেকেন, ‘‘এৱং পৱত্তমানস্স পঞ্ঞা ৱড্ঢতি, এৱং ন ৱড্ঢতী’’তি ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গপঞ্ঞায উপ্পাদনে কুসলেন. নিৱাতৱুত্তিনাতি সব্ৰহ্মচাৰীসু নিৱাতনীচৱত্তনসীলেন, ৱুড্ঢেসু নৱেসু চ যথানুৰূপপটিপত্তিনা. সংসেৱিতৱুদ্ধসীলিনাতি সংসেৱিতং আচিণ্ণং ৱুদ্ধসীলং সংসেৱিতৱুদ্ধসীলং, তং যস্স অত্থি, তেন সংসেৱিতৱুদ্ধসীলিনা. অথ ৱা সংসেৱিতা উপাসিতা ৱুদ্ধসীলিনো এতেনাতি সংসেৱিতৱুদ্ধসীলী, তেন. হীতিসদ্দো হেতুঅত্থো. যস্মা যো নিৱাতৱুত্তি সংসেৱিতৱুদ্ধসীলী মতিকুসলো সুসুখুমনিপুণত্থদস্সী চ, তস্মা নিব্বানং ন তস্স দুল্লভন্তি অত্থো. নিৱাতৱুত্তিতায হি সংসেৱিতৱুদ্ধসীলিতায চ পণ্ডিতা তং ওৱদিতব্বং অনুসাসিতব্বং মঞ্ঞন্তি, তেসঞ্চ ওৱাদে ঠিতো সযং মতিকুসলতায সুসুখুমনিপুণত্থদস্সিতায চ ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তো নচিৰস্সেৱ নিব্বানং অধিগচ্ছতীতি, অযমেৱ চ থেৰস্স অঞ্ঞাব্যাকৰণগাথা অহোসীতি.

ৱচ্ছপালত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.