৬. মেঘিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
অনুসাসি মহাৱীৰোতি আযস্মতো মেঘিযত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে কুসলবীজানি ৰোপেন্তো ইতো একনৱুতে কপ্পে ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পাপুণি. তস্মিঞ্চ সমযে ৱিপস্সী ভগৱা বুদ্ধকিচ্চস্স পৰিযোসানমাগম্ম আযুসঙ্খাৰং ওস্সজ্জি. তেন পথৱীকম্পাদীসু উপ্পন্নেসু মহাজনো ভীততসিতো অহোসি. অথ নং ৱেস্সৱণো মহাৰাজা তমত্থং ৱিভাৱেত্ৱা সমস্সাসেসি. তং সুত্ৱা মহাজনো সংৱেগপ্পত্তো অহোসি. তত্থাযং কুলপুত্তো বুদ্ধানুভাৱং সুত্ৱা সত্থৰি সঞ্জাতগাৰৱবহুমানো উড়াৰং পীতিসোমনস্সং পটিসংৱেদেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৱত্থুস্মিং সাকিযৰাজকুলে নিব্বত্তি, তস্স মেঘিযোতি নামং অহোসি. সো ৱযপ্পত্তো সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৱা ভগৱন্তং উপট্ঠহন্তো ভগৱতি জালিকাযং ৱিহৰন্তে কিমিকালায নদিযা তীৰে ৰমণীযং অম্বৱনং দিস্ৱা তত্থ ৱিহৰিতুকামো দ্ৱে ৱাৰে ভগৱতা ৱাৰেত্ৱা ততিযৱাৰং ৱিস্সজ্জিতো তত্থ গন্ত্ৱা মিচ্ছাৱিতক্কমক্খিকাহি খজ্জমানো চিত্তসমাধিং অলভিত্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা তমত্থং আৰোচেসি. অথস্স ভগৱা ‘‘অপৰিপক্কায, মেঘিয, চেতোৱিমুত্তিযা পঞ্চ ধম্মা পৰিপাকায সংৱত্তন্তী’’তিআদিনা (উদা. ৩১) ওৱাদং অদাসি. সো তস্মিং ওৱাদে ঠত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১২.৫৭-৬৫) –
‘‘যদা ৱিপস্সী লোকগ্গো, আযুসঙ্খাৰমোস্সজি;
পথৱী সম্পকম্পিত্থ, মেদনী জলমেখলা.
‘‘ওততং ৱিততং ময্হং, সুৱিচিত্তৱটংসকং;
ভৱনম্পি পকম্পিত্থ, বুদ্ধস্স আযুসঙ্খযে.
‘‘তাসো ময্হং সমুপ্পন্নো, ভৱনে সম্পকম্পিতে;
উপ্পাদো নু কিমত্থায, আলোকো ৱিপুলো অহু.
‘‘ৱেস্সৱণো ইধাগম্ম, নিব্বাপেসি মহাজনং;
পাণভূতে ভযং নত্থি, একগ্গা হোথ সংৱুতা.
‘‘অহো বুদ্ধো অহো ধম্মো, অহো নো সত্থু সম্পদা;
যস্মিং উপ্পজ্জমানম্হি, পথৱী সম্পকম্পতি.
‘‘বুদ্ধানুভাৱং কিত্তেত্ৱা, কপ্পং সগ্গম্হি মোদহং;
অৱসেসেসু কপ্পেসু, কুসলং চৰিতং মযা.
‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, যং সঞ্ঞমলভিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধসঞ্ঞাযিদং ফলং.
‘‘ইতো চুদ্দসকপ্পম্হি, ৰাজা আসিং পতাপৱা;
সমিতো নাম নামেন, চক্কৱত্তী মহব্বলো.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা সত্থু সম্মুখা ওৱাদং লভিত্ৱা ‘‘মযা অৰহত্তং অধিগত’’ন্তি অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো –
৬৬. ‘‘অনুসাসি মহাৱীৰো, সব্বধম্মান পাৰগূ;
তস্সাহং ধম্মং সুত্ৱান, ৱিহাসিং সন্তিকে সতো;
তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. – গাথং অভাসি;
তত্থ অনুসাসীতি ‘‘অপৰিপক্কায, মেঘিয, চেতোৱিমুত্তিযা পঞ্চ ধম্মা পৰিপাকায সংৱত্তন্তী’’তিআদিনা ওৱদি অনুসিট্ঠিং অদাসি. মহাৱীৰোতি মহাৱিক্কন্তো, ৱীৰিযপাৰমিপাৰিপূৰিযা চতুৰঙ্গসমন্নাগতৱীৰিযাধিট্ঠানেন অনঞ্ঞসাধাৰণচতুব্বিধসম্মপ্পধানসম্পত্তিযা চ মহাৱীৰিযোতি অত্থো. সব্বধম্মান পাৰগূতি সব্বেসঞ্চ ঞেয্যধম্মানং পাৰং পৰিযন্তং ঞাণগমনেন গতো অধিগতোতি সব্বধম্মান পাৰগূ, সব্বঞ্ঞূতি অত্থো. সব্বেসং ৱা সঙ্খতধম্মানং পাৰভূতং নিব্বানং সযম্ভূঞাণেন গতো অধিগতোতি সব্বধম্মান পাৰগূ. তস্সাহং ধম্মং সুত্ৱানাতি তস্স বুদ্ধস্স ভগৱতো সামুক্কংসিকং তং চতুসচ্চধম্মং সুণিত্ৱা. ৱিহাসিং সন্তিকেতি অম্বৱনে মিচ্ছাৱিতক্কেহি উপদ্দুতো চালিকা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থু সমীপেযেৱ ৱিহাসিং. সতোতি সতিমা, সমথৱিপস্সনাভাৱনায অপ্পমত্তোতি অত্থো. অহন্তি ইদং যথা ‘‘অনুসাসী’’তি এত্থ ‘‘ম’’ন্তি এৱং ‘‘ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি এত্থ ‘‘মযা’’তি পৰিণামেতব্বং. ‘‘কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি চ ইমিনা যথাৱুত্তং ৱিজ্জাত্তযানুপ্পত্তিমেৱ সত্থু ওৱাদপটিকৰণভাৱদস্সনেন পৰিযাযন্তৰেন পকাসেতি. সীলক্খন্ধাদিপৰিপূৰণমেৱ হি সত্থু সাসনকাৰিতা.
মেঘিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.