১. ৱপ্পত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
পস্সতি পস্সোতি আযস্মতো ৱপ্পত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ‘‘অসুকো চ অসুকো চ থেৰো সত্থু পঠমং ধম্মপটিগ্গাহকা অহেসু’’ন্তি থোমনং সুত্ৱা ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা পত্থনং পট্ঠপেসি – ‘‘অহম্পি ভগৱা অনাগতে তাদিসস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স পঠমং ধম্মপটিগ্গাহকানং অঞ্ঞতৰো ভৱেয্য’’ন্তি, সত্থু সন্তিকে সৰণগমনঞ্চ পৱেদেসি. সো যাৱজীৱং পুঞ্ঞানি কত্ৱা ততো চুতো দেৱমনুস্সেসুযেৱ সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৱত্থুস্মিং ৱাসেট্ঠস্স নাম ব্ৰাহ্মণস্স পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, ৱপ্পোতিস্স নামং অহোসি. সো অসিতেন ইসিনা ‘‘সিদ্ধত্থকুমাৰো সব্বঞ্ঞূ ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকতো কোণ্ডঞ্ঞপ্পমুখেহি ব্ৰাহ্মণপুত্তেহি সদ্ধিং ঘৰাৱাসং পহায তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা ‘‘তস্মিং সব্বঞ্ঞুতং পত্তে তস্স সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা অমতং পাপুণিস্সামী’’তি উৰুৱেলাযং ৱিহৰন্তং মহাসত্তং ছব্বস্সানি পধানং পদহন্তং উপট্ঠহিত্ৱা ওড়াৰিকাহাৰপৰিভোগেন নিব্বিজ্জিত্ৱা ইসিপতনং গতো. অভিসম্বুজ্ঝিত্ৱা সত্থাৰা সত্তসত্তাহানি ৱীতিনামেত্ৱা ইসিপতনং গন্ত্ৱা ধম্মচক্কে পৱত্তিতে পাটিপদদিৱসে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠিতো পঞ্চমিযং পক্খস্স অঞ্ঞাসিকোণ্ডঞ্ঞাদীহি সদ্ধিং অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১২.২০-৩০) –
‘‘উভিন্নং দেৱৰাজূনং, সঙ্গামো সমুপট্ঠিতো;
অহোসি সমুপব্যূড়্হো, মহাঘোসো অৱত্তথ.
‘‘পদুমুত্তৰো লোকৱিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;
অন্তলিক্খে ঠিতো সত্থা, সংৱেজেসি মহাজনং.
‘‘সব্বে দেৱা অত্তমনা, নিক্খিত্তকৱচাৱুধা;
সম্বুদ্ধং অভিৱাদেত্ৱা, একগ্গাসিংসু তাৱদে.
‘‘ময্হং সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, ৱাচাসভিমুদীৰযি;
অনুকম্পকো লোকৱিদূ, নিব্বাপেসি মহাজনং.
‘‘পদুট্ঠচিত্তো মনুজো, একপাণং ৱিহেঠযং;
তেন চিত্তপ্পদোসেন, অপাযং উপপজ্জতি.
‘‘সঙ্গামসীসে নাগোৱ, বহূ পাণে ৱিহেঠযং;
নিব্বাপেথ সকং চিত্তং, মা হঞ্ঞিত্থো পুনপ্পুনং.
‘‘দ্ৱিন্নম্পি যক্খৰাজূনং, সেনা সা ৱিম্হিতা অহু;
সৰণঞ্চ উপাগচ্ছুং, লোকজেট্ঠং সুতাদিনং.
‘‘সঞ্ঞাপেত্ৱান জনতং, পদমুদ্ধৰি চক্খুমা;
পেক্খমানোৱ দেৱেহি, পক্কামি উত্তৰামুখো.
‘‘পঠমং সৰণং গচ্ছিং, দ্ৱিপদিন্দস্স তাদিনো;
কপ্পানং সতসহস্সং, দুগ্গতিং নুপপজ্জহং.
‘‘মহাদুন্দুভিনামা চ, সোড়সাসুং ৰথেসভা;
তিংসকপ্পসহস্সম্হি, ৰাজানো চক্কৱত্তিনো.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা অত্তনা পটিলদ্ধসম্পত্তিং পচ্চৱেক্খণমুখেন সত্থু গুণমহন্ততং পচ্চৱেক্খিত্ৱা ‘‘ঈদিসং নাম সত্থাৰং বাহুলিকাদিৱাদেন সমুদাচৰিম্হ. অহো পুথুজ্জনভাৱো নাম অন্ধকৰণো অচক্খুকৰণো অৰিযভাৱোযেৱ চক্খুকৰণো’’তি দস্সেন্তো ‘‘পস্সতি পস্সো’’তি গাথং অভাসি.
৬১. তত্থ পস্সতি পস্সোতি পস্সতি সম্মাদিট্ঠিযা ধম্মে অৱিপৰীতং জানাতি বুজ্ঝতীতি পস্সো, দস্সনসম্পন্নো অৰিযো, সো পস্সন্তং অৱিপৰীতদস্সাৱিং ‘‘অযং অৱিপৰীতদস্সাৱী’’তি পস্সতি পঞ্ঞাচক্খুনা ধম্মাধম্মং যথাসভাৱতো জানাতি. ন কেৱলং পস্সন্তমেৱ, অথ খো অপস্সন্তঞ্চ পস্সতি, যো পঞ্ঞাচক্খুৱিৰহিতো ধম্মে যথাসভাৱতো ন পস্সতি, তম্পি অপস্সন্তং পুথুজ্জনং ‘‘অন্ধো ৱতাযং ভৱং অচক্খুকো’’তি অত্তনো পঞ্ঞাচক্খুনা পস্সতি. অপস্সন্তো অপস্সন্তং, পস্সন্তঞ্চ ন পস্সতীতি অপস্সন্তো পঞ্ঞাচক্খুৰহিতো অন্ধবালো তাদিসং অন্ধবালং অযং ধম্মাধম্মং যথাসভাৱতো ন পস্সতীতি যথা অপস্সন্তং ন পস্সতি ন জানাতি, এৱং অত্তনো পঞ্ঞাচক্খুনা ধম্মাধম্মং যথাসভাৱতো পস্সন্তঞ্চ পণ্ডিতং ‘‘অযং এৱংৱিধো’’তি ন পস্সতি ন জানাতি, তস্মা অহম্পি পুব্বে দস্সনৰহিতো সকলং ঞেয্যং হত্থামলকং ৱিয পস্সন্তং ভগৱন্তং অপস্সন্তম্পি পূৰণাদিং যথাসভাৱতো ন পস্সিং, ইদানি পন বুদ্ধানুভাৱেন সম্পন্নো উভযেপি যথাসভাৱতো পস্সামীতি সেৱিতব্বাসেৱিতব্বেসু অত্তনো অৱিপৰীতপটিপত্তিং দস্সেতি.
ৱপ্পত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.