৭. দুতিযকুটিৱিহাৰিত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

অযমাহু পুৰাণিযাতি আযস্মতো কুটিৱিহাৰিত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো পসন্নমানসো পৰিড়াহকালে নড়ৱিলীৱেহি ৱিৰচিতং বীজনিং অদাসি. তং সত্থা অনুমোদনগাথায সম্পহংসেসি. সেসং যদেত্থ ৱত্তব্বং, তং অঞ্জনৱনিযত্থেৰৱত্থুম্হি ৱুত্তসদিসমেৱ. অযং পন ৱিসেসো – অযং কিৰ ৱুত্তনযেন পব্বজিত্ৱা অঞ্ঞতৰায পুৰাণকুটিকায ৱিহৰন্তো সমণধম্মং অচিন্তেত্ৱা, ‘‘অযং কুটিকা জিণ্ণা, অঞ্ঞং কুটিকং কাতুং ৱট্টতী’’তি নৱকম্মৱসেন চিত্তং উপ্পাদেসি. তস্স অত্থকামা দেৱতা সংৱেগজননত্থং ইমং উত্তানোভাসং গম্ভীৰত্থং ‘‘অযমাহু’’তি গাথমাহ.

৫৭. তত্থ অযন্তি আসন্নপচ্চক্খৱচনং. আহূতি অহোসীতি অত্থো. গাথাসুখত্থঞ্হি দীঘং কত্ৱা ৱুত্তং. পুৰাণিযাতি পুৰাতনী অদ্ধগতা. অঞ্ঞং পত্থযসে নৱং কুটিন্তি ইমিস্সা কুটিযা পুৰাণভাৱেন জিণ্ণতায ইতো অঞ্ঞং ইদানি নিব্বত্তনীযতায নৱং কুটিং পত্থযসে পত্থেসি আসীসসি. সব্বেন সব্বং পন আসং কুটিযা ৱিৰাজয পুৰাণিযং ৱিয নৱাযম্পি কুটিযং আসং তণ্হং অপেক্খং ৱিৰাজেহি, সব্বসো তত্থ ৱিৰত্তচিত্তো হোহি. কস্মা? যস্মা দুক্খা ভিক্খু পুন নৱা নাম কুটি ভিক্খু পুন ইদানি নিব্বত্তিযমানা দুক্খাৱহত্তা দুক্খা, তস্মা অঞ্ঞং নৱং দুক্খং অনুপ্পাদেন্তো যথানিব্বত্তাযং পুৰাণিযংযেৱ কুটিযং ঠত্ৱা অত্তনা কতব্বং কৰোহীতি. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – ত্ৱং, ভিক্খু, ‘‘অযং পুৰাণী তিণকুটিকা জিণ্ণা’’তি অঞ্ঞং নৱং তিণকুটিকং কাতুং ইচ্ছসি, ন সমণধম্মং, এৱং ইচ্ছন্তো পন ভাৱনায অননুযুঞ্জনেন পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তিযা অনতিৱত্তনতো আযতিং অত্তভাৱকুটিম্পি পত্থেন্তো কাতুং ইচ্ছন্তোযেৱ নাম হোতি. সা পন নৱা তিণকুটি ৱিয কৰণদুক্খেন ততো ভিয্যোপি জৰামৰণসোকপৰিদেৱাদিদুক্খসংসট্ঠতায দুক্খা, তস্মা তিণকুটিযং ৱিয অত্তভাৱকুটিযং আসং অপেক্খং ৱিৰাজয সব্বসো তত্থ ৱিৰত্তচিত্তো হোহি, এৱং তে ৱট্টদুক্খং ন ভৱিস্সতীতি. দেৱতায চ ৱচনং সুত্ৱা থেৰো সংৱেগজাতো ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা ঘটেন্তো ৱাযমন্তো নচিৰস্সেৱ অৰহত্তে পতিট্ঠাসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১১.৩৬-৪৬) –

‘‘পদুমুত্তৰবুদ্ধস্স, লোকজেট্ঠস্স তাদিনো;

তিণত্থৰে নিসিন্নস্স, উপসন্তস্স তাদিনো.

‘‘নড়মালং গহেত্ৱান, বন্ধিত্ৱা বীজনিং অহং;

বুদ্ধস্স উপনামেসিং, দ্ৱিপদিন্দস্স তাদিনো.

‘‘পটিগ্গহেত্ৱা সব্বঞ্ঞূ, বীজনিং লোকনাযকো;

মম সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, ইমং গাথং অভাসথ.

‘‘যথা মে কাযো নিব্বাতি, পৰিড়াহো ন ৱিজ্জতি;

তথেৱ তিৱিধগ্গীহি, চিত্তং তৱ ৱিমুচ্চতু.

‘‘সব্বে দেৱা সমাগচ্ছুং, যে কেচি ৱননিস্সিতা;

সোস্সাম বুদ্ধৱচনং, হাসযন্তঞ্চ দাযকং.

‘‘নিসিন্নো ভগৱা তত্থ, দেৱসঙ্ঘপুৰক্খতো;

দাযকং সম্পহংসেন্তো, ইমা গাথা অভাসথ.

‘‘ইমিনা বীজনিদানেন, চিত্তস্স পণিধীহি চ;

সুব্বতো নাম নামেন, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি.

‘‘তেন কম্মাৱসেসেন, সুক্কমূলেন চোদিতো;

মালুতো নাম নামেন, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি.

‘‘ইমিনা বীজনিদানেন, সম্মানৱিপুলেন চ;

কপ্পসতসহস্সম্পি, দুগ্গতিং নুপপজ্জতি.

‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, সুব্বতা অট্ঠতিংস তে;

একূনতিংসসহস্সে, অট্ঠ মালুতনামকা.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তে পন পতিট্ঠিতো ‘‘অযং মে অৰহত্তপ্পত্তিযা অঙ্কুসভূতা’’তি তমেৱ গাথং পচ্চুদাহাসি. সাযেৱ চ থেৰস্স অঞ্ঞাব্যাকৰণগাথা অহোসি. কুটিওৱাদেন লদ্ধৱিসেসত্তা চস্স কুটিৱিহাৰীত্ৱেৱ সমঞ্ঞা অহোসীতি.

দুতিযকুটিৱিহাৰিত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.