৬. কুটিৱিহাৰিত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
কো কুটিকাযন্তি আযস্মতো কুটিৱিহাৰিত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো আকাসেন গচ্ছন্তস্স ‘‘উদকদানং দস্সামী’’তি সীতলং উদকং গহেত্ৱা পীতিসোমনস্সজাতো উদ্ধম্মুখো হুত্ৱা উক্খিপি. সত্থা তস্স অজ্ঝাসযং ঞত্ৱা পসাদসংৱড্ঢনত্থং আকাসে ঠিতোৱ সম্পটিচ্ছি. সো তেন অনপ্পকং পীতিসোমনস্সং পটিসংৱেদেসি. সেসং অঞ্জনৱনিযত্থেৰস্স ৱত্থুম্হি ৱুত্তসদিসমেৱ. অযং পন ৱিসেসো – অযং কিৰ ৱুত্তনযেন পব্বজিত্ৱা কতপুব্বকিচ্চো ৱিপস্সনং অনুযুঞ্জন্তো সাযং খেত্তসমীপেন গচ্ছন্তো দেৱে ফুসাযন্তে খেত্তপালকস্স পুঞ্ঞং তিণকুটিং দিস্ৱা পৱিসিত্ৱা তত্থ তিণসন্থাৰকে নিসীদি. নিসিন্নমত্তোৱ উতুসপ্পাযং লভিত্ৱা ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১১.২৯-৩৫) –
‘‘সুৱণ্ণৱণ্ণং সম্বুদ্ধং, গচ্ছন্তং অনিলঞ্জসে;
ঘতাসনংৱ জলিতং, আদিত্তংৱ হুতাসনং.
‘‘পাণিনা উদকং গয্হ, আকাসে উক্খিপিং অহং;
সম্পটিচ্ছি মহাৱীৰো, বুদ্ধো কাৰুণিকো ইসি.
‘‘অন্তলিক্খে ঠিতো সত্থা, পদুমুত্তৰনামকো;
মম সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, ইমা গাথা অভাসথ.
‘‘ইমিনা দকদানেন, পীতিউপ্পাদনেন চ;
কপ্পসতসহস্সম্পি, দুগ্গতিং নুপপজ্জতি.
‘‘তেন কম্মেন দ্ৱিপদিন্দ, লোকজেট্ঠ নৰাসভ;
পত্তোম্হি অচলং ঠানং, হিত্ৱা জযপৰাজযং.
‘‘সহস্সৰাজনামেন, তযো তে চক্কৱত্তিনো;
পঞ্চসট্ঠিকপ্পসতে, চাতুৰন্তা জনাধিপা.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা থেৰে তত্থ নিসিন্নে খেত্তপালকো আগন্ত্ৱা ‘‘কো কুটিকায’’ন্তি আহ. তং সুত্ৱা থেৰো ‘‘ভিক্খু কুটিকায’’ন্তিআদিমাহ. তযিদং খেত্তপালস্স থেৰস্স চ ৱচনং একজ্ঝং কত্ৱা –
৫৬. ‘‘কো কুটিকাযং ভিক্খু কুটিকাযং, ৱীতৰাগো সুসমাহিতচিত্তো;
এৱং জানাহি আৱুসো, অমোঘা তে কুটিকা কতা’’তি. –
তথাৰূপেন সঙ্গীতিং আৰোপিতং.
তত্থ কো কুটিকাযন্তি, ‘‘ইমিস্সং কুটিকাযং কো নিসিন্নো’’তি খেত্তপালস্স পুচ্ছাৱচনং. তস্স ভিক্খু কুটিকাযন্তি থেৰস্স পটিৱচনদানং. অথ নং অত্তনো অনুত্তৰদক্খিণেয্যভাৱতো তং কুটিপৰিভোগং অনুমোদাপেত্ৱা উড়াৰং তমেৱ পুঞ্ঞং পতিট্ঠাপেতুং ‘‘ৱীতৰাগো’’তিআদি ৱুত্তং. তস্সত্থো – একো ভিন্নকিলেসো ভিক্খু তে কুটিকাযং নিসিন্নো, ততো এৱ সো অগ্গমগ্গেন সব্বসো সমুচ্ছিন্নৰাগতায ৱীতৰাগো অনুত্তৰসমাধিনা নিব্বানং আৰম্মণং কত্ৱা সুট্ঠু সমাহিতচিত্ততায সুসমাহিতচিত্তো, ইমঞ্চ অত্থং, আৱুসো খেত্তপাল, যথাহং ৱদামি, এৱং জানাহি সদ্দহ অধিমুচ্চস্সু. অমোঘা তে কুটিকা কতা তযা কতা কুটিকা অমোঘা অৱঞ্ঝা সফলা সউদ্ৰযা, যস্মা অৰহতা খীণাসৱেন পৰিভুত্তা. সচে ত্ৱং অনুমোদসি, তং তে ভৱিস্সতি দীঘৰত্তং হিতায সুখাযাতি.
তং সুত্ৱা খেত্তপালো ‘‘লাভা ৱত মে, সুলদ্ধং ৱত মে, যস্স মে কুটিকাযং এদিসো অয্যো পৱিসিত্ৱা নিসীদতী’’তি পসন্নচিত্তো অনুমোদন্তো অট্ঠাসি. ইমং পন তেসং কথাসল্লাপং ভগৱা দিব্বায সোতধাতুযা সুত্ৱা অনুমোদনঞ্চস্স ঞত্ৱা তম্ভাৱিনিং সম্পত্তিং ৱিভাৱেন্তো খেত্তপালং ইমাহি গাথাহি অজ্ঝভাসি –
‘‘ৱিহাসি কুটিযং ভিক্খু, সন্তচিত্তো অনাসৱো;
তেন কম্মৱিপাকেন, দেৱিন্দো ত্ৱং ভৱিস্সসি.
‘‘ছত্তিংসক্খত্তুং দেৱিন্দো, দেৱৰজ্জং কৰিস্সসি;
চতুত্তিংসক্খত্তুং চক্কৱত্তী, ৰাজা ৰট্ঠে ভৱিস্সসি;
ৰতনকুটি নাম পচ্চেকবুদ্ধো, ৱীতৰাগো ভৱিস্সসী’’তি.
কুটিকাযং লদ্ধৱিসেসত্তা পন থেৰস্স ততো পভুতি কুটিৱিহাৰীত্ৱেৱ সমঞ্ঞা উদপাদি. অযমেৱ চ থেৰস্স অঞ্ঞাব্যাকৰণগাথাপি অহোসীতি.
কুটিৱিহাৰিত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.