১. সিৰিৱড্ঢত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
ৱিৱৰমনুপতন্তি ৱিজ্জুতাতি আযস্মতো সিৰিৱড্ঢত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সোপি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তো ইতো একনৱুতে কপ্পে ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ৱিপস্সিং ভগৱন্তং পস্সিত্ৱা কিঙ্কণিপুপ্ফেহি পূজং কত্ৱা তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱলোকে নিব্বত্তো অপৰাপৰং পুঞ্ঞানি কত্ৱা সুগতীসুযেৱ সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহে ৱিভৱসম্পন্নস্স ব্ৰাহ্মণস্স গেহে নিব্বত্তি, সিৰিৱড্ঢোতিস্স নামং অহোসি. সো ৱযপ্পত্তো বিম্বিসাৰসমাগমে সত্থৰি সদ্ধম্মে চ উপ্পন্নপ্পসাদো হেতুসম্পন্নতায পব্বজি. পব্বজিত্ৱা চ কতপুব্বকিচ্চো ৱেভাৰপণ্ডৱপব্বতানং অৱিদূৰে অঞ্ঞতৰস্মিং অৰঞ্ঞাযতনে পব্বতগুহাযং কম্মট্ঠানমনুযুত্তো ৱিহৰতি. তস্মিঞ্চ সমযে মহা অকালমেঘো উট্ঠহি. ৱিজ্জুল্লতা পব্বতৱিৱৰং পৱিসন্তিযো ৱিয ৱিচৰন্তি. থেৰস্স ঘম্মপৰিড়াহাভিভূতস্স সাৰগব্ভেহি মেঘৱাতেহি ঘম্মপৰিড়াহো ৱূপসমি. উতুসপ্পাযলাভেন চিত্তং একগ্গং অহোসি. সমাহিতচিত্তো ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.২১.১০-১৪) –
‘‘কঞ্চনগ্ঘিযসঙ্কাসো, সব্বঞ্ঞূ লোকনাযকো;
ওদকং দহমোগ্গয্হ, সিনাযি অগ্গপুগ্গলো.
‘‘পগ্গয্হ কিঙ্কণিং পুপ্ফং, ৱিপস্সিস্সাভিৰোপযিং;
উদগ্গচিত্তো সুমনো, দ্ৱিপদিন্দস্স তাদিনো.
‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, যং পুপ্ফমভিৰোপযিং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
‘‘সত্তৱীসতিকপ্পম্হি, ৰাজা ভীমৰথো অহু;
সত্তৰতনসম্পন্নো, চক্কৱত্তী মহব্বলো.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা অঞ্ঞাপদেসেন অত্তসন্নিস্সযং উদানং উদানেন্তো ‘‘ৱিৱৰমনুপতন্তি ৱিজ্জুতা’’তি গাথং অভাসি.
৪১. তত্থ ৱিৱৰন্তি অন্তৰা ৱেমজ্ঝং. অনুপতন্তীতি অনুলক্খণে পতন্তি পৱত্তন্তি, ৱিজ্জোতন্তীতি অত্থো. ৱিজ্জোতনমেৱ হি ৱিজ্জুল্লতানং পৱত্তি নাম. অনু-সদ্দযোগেন চেত্থ উপযোগৱচনং, যথা ‘‘ৰুক্খমনুৱিজ্জোতন্তী’’তি. ৱিজ্জুতাতি সতেৰতা. ৱেভাৰস্স চ পণ্ডৱস্স চাতি ৱেভাৰপব্বতস্স চ পণ্ডৱপব্বতস্স চ ৱিৱৰমনুপতন্তীতি যোজনা. নগৱিৱৰগতোতি নগৱিৱৰং পব্বতগুহং উপগতো. ঝাযতীতি আৰম্মণূপনিজ্ঝানেন লক্খণূপনিজ্ঝানেন চ ঝাযতি, সমথৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেন্তো ভাৱেতি. পুত্তো অপ্পটিমস্স তাদিনোতি সীলক্খন্ধাদিধম্মকাযসম্পত্তিযা ৰূপকাযসম্পত্তিযা চ অনুপমস্স উপমাৰহিতস্স ইট্ঠানিট্ঠাদীসু তাদিলক্খণসম্পত্তিযা তাদিনো বুদ্ধস্স ভগৱতো ওৰসপুত্তো. পুত্তৱচনেনেৱ চেত্থ থেৰেন সত্থু অনুজাতভাৱদীপনেন অঞ্ঞা ব্যাকতাতি ৱেদিতব্বং.
সিৰিৱড্ঢত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.