৯. তিস্সত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

সত্তিযা ৱিয ওমট্ঠোতি আযস্মতো তিস্সত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পতি? অযম্পি কিৰ পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং পুঞ্ঞং উপচিনন্তো তিস্সস্স ভগৱতো বোধিযা মূলে পুৰাণপণ্ণানি নীহৰিত্ৱা সোধেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৱত্থুনগৰে ভগৱতো পিতুচ্ছাপুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি তিস্সো নাম নামেন. সো ভগৱন্তং অনুপব্বজিত্ৱা উপসম্পন্নো হুত্ৱা অৰঞ্ঞাযতনে ৱিহৰন্তো জাতিং পটিচ্চ মানং কৰোন্তো কোধূপাযাসবহুলো চ উজ্ঝানবহুলো চ হুত্ৱা ৱিচৰতি, সমণধম্মে উস্সুক্কং ন কৰোতি. অথ নং সত্থা একদিৱসং দিৱাট্ঠানে ৱিৱটমুখং নিদ্দাযন্তং দিব্বচক্খুনা ওলোকেন্তো সাৱত্থিতো আকাসেন গন্ত্ৱা তস্স উপৰি আকাসেযেৱ ঠত্ৱা ওভাসং ফৰিত্ৱা তেনোভাসেন পটিবুদ্ধস্স সতিং উপ্পাদেত্ৱা ওৱাদং দেন্তো ‘‘সত্তিযা ৱিয ওমট্ঠো’’তি গাথং অভাসি.

৩৯. তত্থ সত্তিযাতি দেসনাসীসমেতং, একতোধাৰাদিনা সত্থেনাতি অত্থো. ওমট্ঠোতি পহতো. চত্তাৰো হি পহাৰা ওমট্ঠো উম্মট্ঠো মট্ঠো ৱিমট্ঠোতি. তত্থ উপৰি ঠত্ৱা অধোমুখং দিন্নপহাৰো ওমট্ঠো নাম, হেট্ঠা ঠত্ৱা উদ্ধম্মুখং দিন্নপহাৰো উম্মট্ঠো নাম, অগ্গড়সূচি ৱিয ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা গতো মট্ঠো নাম, সেসো সব্বোপি ৱিমট্ঠো নাম. ইমস্মিং পন ঠানে ওমট্ঠো গহিতো. সো হি সব্বদাৰুণো দুৰুদ্ধৰণসল্লো দুত্তিকিচ্ছো অন্তোদোসো অন্তোপুব্বলোহিতোৱ হোতি, পুব্বলোহিতং অনিক্খমিত্ৱা ৱণমুখং পৰিযোনন্ধিত্ৱা তিট্ঠতি. পুব্বলোহিতং নীহৰিতুকামেহি মঞ্চেন সদ্ধিং বন্ধিত্ৱা অধোসিৰো কাতব্বো হোতি, মৰণং ৱা মৰণমত্তং ৱা দুক্খং পাপুণন্তি. ডয্হমানেতি অগ্গিনা ঝাযমানে. মত্থকেতি সীসে. ইদং ৱুত্তং হোতি – যথা সত্তিযা ওমট্ঠো পুৰিসো সল্লুব্বাহনৱণতিকিচ্ছনানং অত্থায ৱীৰিযং আৰভতি তাদিসং পযোগং কৰোতি পৰক্কমতি, যথা চ ডয্হমানে মত্থকে আদিত্তসীসো পুৰিসো তস্স নিব্বাপনত্থং ৱীৰিযং আৰভতি তাদিসং পযোগং কৰোতি, এৱমেৱং, ভিক্খু, কামৰাগপ্পহানায সতো অপ্পমত্তো অতিৱিয উস্সাহজাতো হুত্ৱা ৱিহৰেয্যাতি.

এৱং ভগৱা তস্স থেৰস্স কোধূপাযাসৱূপসমায ওৱাদং দেন্তো তদেকট্ঠতায কামৰাগপ্পহানসীসেন দেসনং নিট্ঠাপেসি. থেৰো ইমং গাথং সুত্ৱা সংৱিগ্গহদযো ৱিপস্সনায যুত্তপ্পযুত্তো ৱিহাসি. তস্স অজ্ঝাসযং ঞত্ৱা সত্থা সংযুত্তকে তিস্সত্থেৰসুত্তং (সং. নি. ৩.৮৪) দেসেসি. সো দেসনাপৰিযোসানে অৰহত্তে পতিট্ঠাসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৫৩.৬৬-৭৩) –

‘‘দেৱলোকে মনুস্সে চে, অনুভোত্ৱা উভো যসে;

অৱসানে চ নিব্বানং, সিৱং পত্তো অনুত্তৰং.

‘‘সম্বুদ্ধং উদ্দিসিত্ৱান, বোধিং ৱা তস্স সত্থুনো;

যো পুঞ্ঞং পসৱী পোসো, তস্স কিং নাম দুল্লভং.

‘‘মগ্গে ফলে আগমে চ, ঝানাভিঞ্ঞাগুণেসু চ;

অঞ্ঞেসং অধিকো হুত্ৱা, নিব্বাযামি অনাসৱো.

‘‘পুৰেহং বোধিযা পত্তং, ছড্ডেত্ৱা হট্ঠমানসো;

ইমেহি ৱীসতঙ্গেহি, সমঙ্গী হোমি সব্বথা.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা থেৰো অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো সত্থাৰং পূজেতুং তমেৱ গাথং অভাসি.

তিস্সত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.