২. সুপ্পিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

অজৰং জীৰমানেনাতি আযস্মতো সুপ্পিযত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অৰঞ্ঞাযতনে ৱসন্তো তত্থ ভগৱন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো ফলাফলং অদাসি, তথা ভিক্খুসঙ্ঘস্স. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো কস্সপস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স কালে খত্তিযকুলে নিব্বত্তিত্ৱা অনুক্কমেন ৱিঞ্ঞুতং পত্তো কল্যাণমিত্তসন্নিস্সযেন লদ্ধসংৱেগো সাসনে পব্বজিত্ৱা বহুস্সুতো অহোসি. জাতিমদেন সুতমদেন চ অত্তানং উক্কংসেন্তো পৰে চ ৱম্ভেন্তো ৱিহাসি. সো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে তস্স কম্মস্স নিস্সন্দেন সাৱত্থিযং পৰিভূতৰূপে সুসানগোপককুলে নিব্বত্তি. সুপ্পিযোতিস্স নামং অহোসি. অথ ৱিঞ্ঞুতং পত্তো অত্তনো সহাযভূতং সোপাকত্থেৰং উপসঙ্কমিত্ৱা তস্স সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসংৱেগো পব্বজিত্ৱা সম্মাপটিপত্তিং পূৰেত্ৱা ‘‘অজৰং জীৰমানেনা’’তি গাথং অভাসি.

৩২. তত্থ অজৰন্তি জৰাৰহিতং, নিব্বানং সন্ধাযাহ. তঞ্হি অজাতত্তা নত্থি এত্থ জৰা, এতস্মিং ৱা অধিগতে পুগ্গলস্স সা নত্থীতি জৰাভাৱহেতুতোপি অজৰং নাম. জীৰমানেনাতি জীৰন্তেন, খণে খণে জৰং পাপুণন্তেন. তপ্পমানেনাতি সন্তপ্পমানেন, ৰাগাদীহি একাদসহি অগ্গীহি দয্হমানেন. নিব্বুতিন্তি যথাৱুত্তসন্তাপাভাৱতো নিব্বুতসভাৱং নিব্বানং. নিমিযন্তি পৰিৱত্তেয্যং চেতাপেয্যং. পৰমং সন্তিন্তি অনৱসেসকিলেসাভিসঙ্খাৰপৰিড়াহৱূপসমধম্মতায উত্তমং সন্তিং. চতূহি যোগেহি অননুবন্ধত্তা যোগক্খেমং. অত্তনো উত্তৰিতৰস্স কস্সচি অভাৱতো অনুত্তৰং. অযঞ্হেত্থ সঙ্খেপত্থো – খণে খণে জৰায অভিভুয্যমানত্তা জীৰমানেন, তথা ৰাগগ্গিআদীহি সন্তপ্পমানেন গতো এৱং অনিচ্চেন দুক্খেন অসাৰেন সব্বথাপি অনুপসন্তসভাৱেন সউপদ্দৱেন, তপ্পটিপক্খভাৱতো অজৰং পৰমুপসমভূতং কেনচি অনুপদ্দুতং অনুত্তৰং নিব্বানং নিমিযং পৰিৱত্তেয্যং ‘‘মহা ৱত মে লাভো মহা উদযো হত্থগতো’’তি. যথা হি মনুস্সা যং কিঞ্চি ভণ্ডং পৰিৱত্তেন্তা নিৰপেক্খা গয্হমানেন সম্বহুমানা হোন্তি, এৱমযং থেৰো পহিতত্তো ৱিহৰন্তো অত্তনো কাযে চ জীৱিতে চ নিৰপেক্খতং, নিব্বানং পটিপেসিতত্তঞ্চ পকাসেন্তো ‘‘নিমিযং পৰমং সন্তিং, যোগক্খেমং অনুত্তৰ’’ন্তি ৱত্ৱা তমেৱ পটিপত্তিং পৰিব্ৰূহযন্তো ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৫২.৫১-৭৭) –

‘‘ৱৰুণো নাম নামেন, ব্ৰাহ্মণো মন্তপাৰগূ;

ছড্ডেত্ৱা দস পুত্তানি, ৱনমজ্ঝোগহিং তদা.

‘‘অস্সমং সুকতং কত্ৱা, সুৱিভত্তং মনোৰমং;

পণ্ণসালং কৰিত্ৱান, ৱসামি ৱিপিনে অহং.

‘‘পদুমুত্তৰো লোকৱিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;

মমুদ্ধৰিতুকামো সো, আগচ্ছি মম অস্সমং.

‘‘যাৱতা ৱনসণ্ডম্হি, ওভাসো ৱিপুলো অহু;

বুদ্ধস্স আনুভাৱেন, পজ্জলী ৱিপিনং তদা.

‘‘দিস্ৱান তং পাটিহীৰং, বুদ্ধসেট্ঠস্স তাদিনো;

পত্তপুটং গহেত্ৱান, ফলেন পূজযিং অহং.

‘‘উপগন্ত্ৱান সম্বুদ্ধং, সহখাৰিমদাসহং;

অনুকম্পায মে বুদ্ধো, ইদং ৱচনমব্ৰৱি.

‘‘খাৰিভাৰং গহেত্ৱান, পচ্ছতো এহি মে তুৱং;

পৰিভুত্তে চ সঙ্ঘম্হি, পুঞ্ঞং তৱ ভৱিস্সতি.

‘‘পুটকং তং গহেত্ৱান, ভিক্খুসঙ্ঘস্সদাসহং;

তত্থ চিত্তং পসাদেত্ৱা, তুসিতং উপপজ্জহং.

‘‘তত্থ দিব্বেহি নচ্চেহি, গীতেহি ৱাদিতেহি চ;

পুঞ্ঞকম্মেন সংযুত্তং, অনুভোমি সদা সুখং.

‘‘যং যং যোনুপপজ্জামি, দেৱত্তং অথ মানুসং;

ভোগে মে ঊনতা নত্থি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘যাৱতা চতুৰো দীপা, সসমুদ্দা সপব্বতা;

ফলং বুদ্ধস্স দত্ৱান, ইস্সৰং কাৰযামহং.

‘‘যাৱতা যে পক্খিগণা, আকাসে উপ্পতন্তি চে;

তেপি মে ৱসমন্ৱেন্তি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘যাৱতা ৱনসণ্ডম্হি, যক্খা ভূতা চ ৰক্খসা;

কুম্ভণ্ডা গৰুড়া চাপি, পাৰিচৰিযং উপেন্তি মে.

‘‘কুম্মা সোণা মধুকাৰা, ডংসা চ মকসা উভো;

তেপি মং ৱসমন্ৱেন্তি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘সুপণ্ণা নাম সকুণা, পক্খিজাতা মহব্বলা;

তেপি মং সৰণং যন্তি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘যেপি দীঘাযুকা নাগা, ইদ্ধিমন্তো মহাযসা;

তেপি মং ৱসমন্ৱেন্তি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘সীহা ব্যগ্ঘা চ দীপী চ, অচ্ছকোকতৰচ্ছকা;

তেপি মং ৱসমন্ৱেন্তি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘ওসধী তিণৱাসী চ, যে চ আকাসৱাসিনো;

সব্বে মং সৰণং যন্তি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘সুদুদ্দসং সুনিপুণং, গম্ভীৰং সুপ্পকাসিতং;

ফস্সযিত্ৱা ৱিহৰামি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘ৱিমোক্খে অট্ঠ ফুসিত্ৱা, ৱিহৰামি অনাসৱো;

আতাপী নিপকো চাহং, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘যে ফলট্ঠা বুদ্ধপুত্তা, খীণদোসা মহাযসা;

অহমঞ্ঞতৰো তেসং, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘অভিঞ্ঞাপাৰমিং গন্ত্ৱা, সুক্কমূলেন চোদিতো;

সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, ৱিহৰামি অনাসৱো.

‘‘তেৱিজ্জা ইদ্ধিপত্তা চ, বুদ্ধপুত্তা মহাযসা;

দিব্বসোতং সমাপন্না, তেসং অঞ্ঞতৰো অহং.

‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱাপি তমেৱ গাথং অঞ্ঞাব্যাকৰণৱসেন অভাসি.

সুপ্পিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.