৬. বেলট্ঠসীসত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

যথাপি ভদ্দো আজঞ্ঞোতি আযস্মতো বেলট্ঠসীসত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তো ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা সমণধম্মং কৰোন্তো উপনিস্সযসম্পত্তিযা অভাৱেন ৱিসেসং নিব্বত্তেতুং নাসক্খি. ৱিৱট্টূপনিস্সযং পন বহুং কুসলং উপচিনিত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইতো একতিংসে কপ্পে ৱেস্সভুং ভগৱন্তং পস্সিত্ৱা পসন্নচিত্তো মাতুলুঙ্গফলং অদাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱেসু নিব্বত্তিত্ৱা অপৰাপৰং পুঞ্ঞানি কত্ৱা সুগতিতো সুগতিং উপগচ্ছন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তো ভগৱতো অভিসম্বোধিযা পুৰেতৰমেৱ উৰুৱেলকস্সপস্স সন্তিকে তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অগ্গিং পৰিচৰন্তো উৰুৱেলকস্সপদমনে আদিত্তপৰিযাযদেসনায (মহাৱ. ৫৪; সং. নি. ৪.২৮) পুৰাণজটিলসহস্সেন সদ্ধিং অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৫১.৬৮-৭৩) –

‘‘কণিকাৰংৱ জোতন্তং, পুণ্ণমাযেৱ চন্দিমং;

জলন্তং দীপৰুক্খংৱ, অদ্দসং লোকনাযকং.

‘‘মাতুলুঙ্গফলং গয্হ, অদাসিং সত্থুনো অহং;

দক্খিণেয্যস্স ৱীৰস্স, পসন্নো সেহি পাণিভি.

‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

এৱং অধিগতাৰহত্তো আযস্মতো ধম্মভণ্ডাগাৰিকস্স উপজ্ঝাযো অযং থেৰো একদিৱসং ফলসমাপত্তিতো উট্ঠায তং সন্তং পণীতং নিৰামিসং সুখং অত্তনো পুব্বযোগঞ্চ পচ্চৱেক্খিত্ৱা পীতিৱেগৱসেন ‘‘যথাপি ভদ্দো আজঞ্ঞো’’তি গাথং অভাসি.

১৬. তত্থ যথাপীতি ওপম্মপটিপাদনত্থে নিপাতো. ভদ্দোতি সুন্দৰো থামবলসমত্থজৱপৰক্কমাদিসম্পন্নো. আজঞ্ঞোতি আজানীযো জাতিমা কাৰণাকাৰণানং আজাননকো. সো তিৱিধো উসভাজঞ্ঞো অস্সাজঞ্ঞো হত্থাজঞ্ঞোতি. তেসু উসভাজঞ্ঞো ইধাধিপ্পেতো. সো চ খো ছেককসনকিচ্চে নিযুত্তো, তেনাহ ‘‘নঙ্গলাৱত্তনী’’তি. নঙ্গলস্স ফালস্স আৱত্তনকো, নঙ্গলং ইতো চিতো চ আৱত্তেত্ৱা খেত্তে কসনকোতি অত্থো. নঙ্গলং ৱা আৱত্তযতি এত্থাতি নঙ্গলাৱত্তং, খেত্তে নঙ্গলপথো, তস্মিং নঙ্গলাৱত্তনি. গাথাসুখত্থঞ্হেত্থ ‘‘ৱত্তনী’’তি দীঘং কত্ৱা ৱুত্তং. সিখীতি মত্থকে অৱট্ঠানতো সিখাসদিসতায সিখা, সিঙ্গং. তদস্স অত্থীতি সিখী. অপৰে পন ‘‘ককুধং ইধ ‘সিখা’তি অধিপ্পেত’’ন্তি ৱদন্তি, উভযথাপি পধানঙ্গকিত্তনমেতং ‘‘সিখী’’তি. অপ্পকসিৰেনাতি অপ্পকিলমথেন. ৰত্তিন্দিৱাতি ৰত্তিযো দিৱা চ, এৱং মমং অপ্পকসিৰেন গচ্ছন্তীতি যোজনা. ইদং ৱুত্তং হোতি – যথা ‘‘ভদ্দো উসভাজানীযো কসনে নিযুত্তো ঘনতিণমূলাদিকেপি নঙ্গলপথে তং অগণেন্তো অপ্পকসিৰেন ইতো চিতো চ পৰিৱত্তেন্তো গচ্ছতি, যাৱ কসনতিণানং পৰিস্সমং দস্সেতি, এৱং মমং ৰত্তিন্দিৱাপি অপ্পকসিৰেনেৱ গচ্ছন্তি অতিক্কমন্তী’’তি. তত্থ কাৰণমাহ ‘‘সুখে লদ্ধে নিৰামিসে’’তি. যস্মা কামামিসলোকামিসৱট্টামিসেহি অসম্মিস্সং সন্তং পণীতং ফলসমাপত্তিসুখং লদ্ধং, তস্মাতি অত্থো. পচ্চত্তে চেতং ভুম্মৱচনং যথা ‘‘ৱনপ্পগুম্বে’’ (খু. পা. ৬.১৩; সু. নি. ২৩৬) ‘‘তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে’’তি (কথা. ১) চ. অথ ৱা ততো পভুতি ৰত্তিন্দিৱা অপ্পকসিৰেন গচ্ছন্তীতি ৱিচাৰণায আহ – ‘‘সুখে লদ্ধে নিৰামিসে’’তি, নিৰামিসে সুখে লদ্ধে সতি তস্স লদ্ধকালতো পট্ঠাযাতি অত্থো.

বেলট্ঠসীসত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.