১. চূড়ৱচ্ছত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

পামোজ্জবহুলোতি আযস্মতো চূড়ৱচ্ছত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে দলিদ্দকুলে নিব্বত্তিত্ৱা পৰেসং ভতিযা জীৱিকং কপ্পেন্তো ভগৱতো সাৱকং সুজাতং নাম থেৰং পংসুকূলং পৰিযেসন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো উপসঙ্কমিত্ৱা ৱত্থং দত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন তেত্তিংসক্খত্তুং দেৱৰজ্জং কাৰেসি. সত্তসত্ততিক্খত্তুং চক্কৱত্তী ৰাজা অহোসি. অনেকৱাৰং পদেসৰাজা. এৱং দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো কস্সপস্স ভগৱতো সাসনে ওসক্কমানে পব্বজিত্ৱা সমণধম্মং কত্ৱা একং বুদ্ধন্তৰং দেৱমনুস্সগতীসু অপৰাপৰং পৰিৱত্তন্তো অম্হাকং ভগৱতো কালে কোসম্বিযং ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তি. চূড়ৱচ্ছোতিস্স নামং অহোসি. সো ৱযপ্পত্তো ব্ৰাহ্মণসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং গতো বুদ্ধগুণে সুত্ৱা পসন্নমানসো ভগৱন্তং উপসঙ্কমি, তস্স ভগৱা ধম্মং কথেসি. সো পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা লদ্ধূপসম্পদো কতপুব্বকিচ্চো চৰিতানুকূলং কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা ভাৱেন্তো ৱিহৰি. তেন চ সমযেন কোসম্বিকা ভিক্খূ ভণ্ডনজাতা অহেসুং. তদা চূড়ৱচ্ছত্থেৰো উভযেসং ভিক্খূনং লদ্ধিং অনাদায ভগৱতা দিন্নোৱাদে ঠত্ৱা ৱিপস্সনং ব্ৰূহেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৫০.৩১-৪০) –

‘‘পদুমুত্তৰভগৱতো, সুজাতো নাম সাৱকো;

পংসুকূলং গৱেসন্তো, সঙ্কাৰে চৰতী তদা.

‘‘নগৰে হংসৱতিযা, পৰেসং ভতকো অহং;

উপড্ঢুদুস্সং দত্ৱান, সিৰসা অভিৱাদযিং.

‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;

জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.

‘‘তেত্তিংসক্খত্তুং দেৱিন্দো, দেৱৰজ্জমকাৰযিং;

সত্তসত্ততিক্খত্তুঞ্চ, চক্কৱত্তী অহোসহং.

‘‘পদেসৰজ্জং ৱিপুলং, গণনাতো অসঙ্খিযং;

উপড্ঢদুস্সদানেন, মোদামি অকুতোভযো.

‘‘ইচ্ছমানো চহং অজ্জ, সকাননং সপব্বতং;

খোমদুস্সেহি ছাদেয্যং, অড্ঢুদুস্সস্সিদং ফলং.

‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং দানমদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, অড্ঢুদুস্সস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অথ চূড়ৱচ্ছত্থেৰো অৰহত্তং পত্ৱা তেসং ভিক্খূনং কলহাভিৰতিযা সকত্থৱিনাসং দিস্ৱা ধম্মসংৱেগপ্পত্তো, অত্তনো চ পত্তৱিসেসং পচ্চৱেক্খিত্ৱা পীতিসোমনস্সৱসেন ‘‘পামোজ্জবহুলো’’তি গাথং অভাসি.

১১. তত্থ পামোজ্জবহুলোতি সুপৰিসুদ্ধসীলতায ৱিপ্পটিসাৰাভাৱতো অধিকুসলেসু ধম্মেসু অভিৰতিৱসেন পমোদবহুলো. তেনেৱাহ ‘‘ধম্মে বুদ্ধপ্পৱেদিতে’’তি. তত্থ ধম্মেতি. সত্ততিংসায বোধিপক্খিযধম্মে নৱৱিধে ৱা লোকুত্তৰধম্মে. সো হি সব্বঞ্ঞুবুদ্ধেন সামুক্কংসিকায দেসনায পকাসিতত্তা সাতিসযং বুদ্ধপ্পৱেদিতো নাম. তস্স পন অধিগমূপাযভাৱতো দেসনাধম্মোপি ইধ লব্ভতেৱ. পদং সন্তন্তি নিব্বানং সন্ধায ৱদতি. এৱৰূপো হি ভিক্খু সন্তং পদং সন্তং কোট্ঠাসং সব্বসঙ্খাৰানং উপসমভাৱতো সঙ্খাৰূপসমং পৰমসুখতায সুখং নিব্বানং অধিগচ্ছতি ৱিন্দতিযেৱ. পৰিসুদ্ধসীলো হি ভিক্খু ৱিপ্পটিসাৰাভাৱেন পামোজ্জবহুলো সদ্ধম্মে যুত্তপ্পযুত্তো ৱিমুত্তিপৰিযোসানা সব্বসম্পত্তিযো পাপুণাতি. যথাহ – ‘‘অৱিপ্পটিসাৰত্থানি খো, আনন্দ, কুসলানি সীলানি, অৱিপ্পটিসাৰো পামোজ্জত্থাযা’’তিআদি (অ. নি. ১০.১). অথ ৱা পামোজ্জবহুলোতি সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৱা, স্ৱাক্খাতো ধম্মো, সুপ্পটিপন্নো সঙ্ঘোতি ৰতনত্তযং সন্ধায পমোদবহুলো. তত্থ পন সো পমোদবহুলো কিং ৱা কৰোতীতি আহ ‘‘ধম্মে বুদ্ধপ্পৱেদিতে’’তিআদি. সদ্ধাসম্পন্নস্স হি সপ্পুৰিসসংসেৱনসদ্ধম্মস্সৱনযোনিসোমনসিকাৰধম্মানুধম্মপটিপত্তীনং সুখেনেৱ সম্ভৱতো সম্পত্তিযো হত্থগতা এৱ হোন্তি, যথাহ – ‘‘সদ্ধাজাতো উপসঙ্কমতি, উপসঙ্কমন্তো পযিৰুপাসতী’’তিআদি (ম. নি. ২.১৮৩).

চূড়ৱচ্ছত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.