৭. যসত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
সুৱিলিত্তো সুৱসনোতি আযস্মতো যসত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযানি পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সুমেধস্স ভগৱতো কালে মহানুভাৱো নাগৰাজা হুত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং অত্তনো ভৱনং নেত্ৱা মহাদানং পৱত্তেসি. ভগৱন্তং মহগ্ঘেন তিচীৱৰেন অচ্ছাদেসি, একমেকঞ্চ ভিক্খুং মহগ্ঘেনেৱ পচ্চেকদুস্সযুগেন সব্বেন সমণপৰিক্খাৰেন অচ্ছাদেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো সিদ্ধত্থস্স ভগৱতো কালে সেট্ঠিপুত্তো হুত্ৱা মহাবোধিমণ্ডং সত্তহি ৰতনেহি পূজেসি. কস্সপস্স ভগৱতো কালে সাসনে পব্বজিত্ৱা সমণধম্মং অকাসি. এৱং সুগতীসুযেৱ সংসৰন্তো ইমস্মিং অম্হাকং ভগৱতো কালে বাৰাণসিযং মহাৱিভৱস্স সেট্ঠিনো পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, যসো নাম নামেন পৰমসুখুমালো. ‘‘তস্স তযো পাসাদা’’তি সব্বং খন্ধকে (মহাৱ. ২৫) আগতনযেন ৱেদিতব্বং.
সো পুব্বহেতুনা চোদিযমানো ৰত্তিভাগে নিদ্দাভিভূতস্স পৰিজনস্স ৱিপ্পকাৰং দিস্ৱা সঞ্জাতসংৱেগো সুৱণ্ণপাদুকাৰূড়্হোৱ গেহতো নিগ্গতো দেৱতাৱিৱটেন নগৰদ্ৱাৰেন নিক্খমিত্ৱা ইসিপতনসমীপং গতো ‘‘উপদ্দুতং ৱত, ভো, উপস্সট্ঠং ৱত, ভো’’তি আহ. তেন সমযেন ভগৱতা ইসিপতনে ৱিহৰন্তেন তস্সেৱ অনুগ্গণ্হনত্থং অব্ভোকাসে চঙ্কমন্তেন ‘‘এহি, যস, ইদং অনুপদ্দুতং, ইদং অনুপস্সট্ঠ’’ন্তি ৱুত্তো, ‘‘অনুপদ্দুতং অনুপস্সট্ঠং কিৰ অত্থী’’তি সোমনস্সজাতো সুৱণ্ণপাদুকা ওৰুয্হ ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা একমন্তং নিসিন্নো সত্থাৰা অনুপুব্বিকথং কথেত্ৱা সচ্চদেসনায কতায সচ্চপৰিযোসানে সোতাপন্নো হুত্ৱা গৱেসনত্থং আগতস্স পিতু ভগৱতা সচ্চদেসনায কৰিযমানায অৰহত্তং সচ্ছাকাসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.৪০.৪৫৬-৪৮৩) –
‘‘মহাসমুদ্দং ওগ্গয্হ, ভৱনং মে সুনিম্মিতং;
সুনিম্মিতা পোক্খৰণী, চক্কৱাকপকূজিতা.
‘‘মন্দালকেহি সঞ্ছন্না, পদুমুপ্পলকেহি চ;
নদী চ সন্দতে তত্থ, সুপতিত্থা মনোৰমা.
‘‘মচ্ছকচ্ছপসঞ্ছন্না, নানাদিজসমোত্থতা;
মযূৰকোঞ্চাভিৰুদা, কোকিলাদীহি ৱগ্গুহি.
‘‘পাৰেৱতা ৰৱিহংসা চ, চক্কৱাকা নদীচৰা;
দিন্দিভা সাড়িকা চেত্থ, পম্মকা জীৱজীৱকা.
‘‘হংসা কোঞ্চাপি নদিতা, কোসিযা পিঙ্গলা বহূ;
সত্তৰতনসম্পন্না, মণিমুত্তিকৱালুকা.
‘‘সব্বসোণ্ণমযা ৰুক্খা, নানাগন্ধসমেৰিতা;
উজ্জোতেন্তি দিৱাৰত্তিং, ভৱনং সব্বকালিকং.
‘‘সট্ঠিতূৰিযসহস্সানি, সাযং পাতো পৱজ্জৰে;
সোড়সিত্থিসহস্সানি, পৰিৱাৰেন্তি মং সদা.
‘‘অভিনিক্খম্ম ভৱনা, সুমেধং লোকনাযকং;
পসন্নচিত্তো সুমনো, ৱন্দযিং তং মহাযসং.
‘‘সম্বুদ্ধং অভিৱাদেত্ৱা, সসঙ্ঘং তং নিমন্তযিং;
অধিৱাসেসি সো ধীৰো, সুমেধো লোকনাযকো.
‘‘মম ধম্মকথং কত্ৱা, উয্যোজেসি মহামুনি;
সম্বুদ্ধং অভিৱাদেত্ৱা, ভৱনং মে উপাগমিং.
‘‘আমন্তযিং পৰিজনং, সব্বে সন্নিপতাথ ৱো;
পুব্বণ্হসমযং বুদ্ধো, ভৱনং আগমিস্সতি.
‘‘লাভা অম্হং সুলদ্ধং নো, যে ৱসাম তৱন্তিকে;
মযম্পি বুদ্ধসেট্ঠস্স, পূজং কস্সাম সত্থুনো.
‘‘অন্নং পানং পট্ঠপেত্ৱা, কালং আৰোচযিং অহং;
ৱসীসতসহস্সেহি, উপেসি লোকনাযকো.
‘‘পঞ্চঙ্গিকেহি তূৰিযেহি, পচ্চুগ্গমনমকাসহং;
সব্বসোণ্ণমযে পীঠে, নিসীদি পুৰিসুত্তমো.
‘‘উপৰিচ্ছদনং আসি, সব্বসোণ্ণমযং তদা;
বীজনিযো পৱাযন্তি, ভিক্খুসঙ্ঘস্স অন্তৰে.
‘‘পহূতেনন্নপানেন, ভিক্খুসঙ্ঘমতপ্পযিং;
পচ্চেকদুস্সযুগড়ে, ভিক্খুসঙ্ঘস্সদাসহং.
‘‘যং ৱদন্তি সুমেধোতি, লোকাহুতিপটিগ্গহং;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, ইমা গাথা অভাসথ.
‘‘যো মে অন্নেন পানেন, সব্বে ইমে চ তপ্পযিং;
তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.
‘‘অট্ঠাৰসে কপ্পসতে, দেৱলোকে ৰমিস্সতি;
সহস্সক্খত্তুং ৰাজা চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি.
‘‘উপপজ্জতি যং যোনিং, দেৱত্তং অথ মানুসং;
সব্বদা সব্বসোৱণ্ণং, ছদনং ধাৰযিস্সতি.
‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, ওক্কাককুলসম্ভৱো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.
‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওৰসো ধম্মনিম্মিতো;
সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, নিব্বাযিস্সতিনাসৱো.
‘‘ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, সীহনাদং নদিস্সতি;
চিতকে ছত্তং ধাৰেন্তি, হেট্ঠা ছত্তম্হি ডয্হথ.
‘‘সামঞ্ঞং মে অনুপ্পত্তং, কিলেসা ঝাপিতা মযা;
মণ্ডপে ৰুক্খমূলে ৱা, সন্তাপো মে ন ৱিজ্জতি.
‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, যং দানমদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, সব্বদানস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অথ ভগৱা আযস্মন্তং যসং দক্খিণং বাহুং পসাৰেত্ৱা ‘‘এহি ভিক্খূ’’তি আহ. ৱচনসমনন্তৰমেৱ দ্ৱঙ্গুলমত্তকেসমস্সু অট্ঠপৰিক্খাৰধৰো ৱস্সসট্ঠিকত্থেৰো ৱিয অহোসি. সো অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা উদানেন্তো এহিভিক্খুভাৱপ্পত্তিতো পুৰিমাৱত্থৱসেন –
১১৭. ‘‘সুৱিলিত্তো সুৱসনো, সব্বাভৰণভূসিতো;
তিস্সো ৱিজ্জা অজ্ঝগমিং, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. – গাথং অভাসি;
তত্থ সুৱিলিত্তোতি সুন্দৰেন কুঙ্কুমচন্দনানুলেপনেন ৱিলিত্তগত্তো. সুৱসনোতি সুট্ঠু মহগ্ঘকাসিকৱত্থৱসনো. সব্বাভৰণভূসিতোতি সীসূপগাদীহি সব্বেহি আভৰণেহি অলঙ্কতো. অজ্ঝগমিন্তি অধিগচ্ছিং. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.
যসত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.