৪. অধিমুত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
কাযদুট্ঠুল্লগৰুনোতি আযস্মতো অধিমুত্তত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ব্ৰাহ্মণৱিজ্জাসু নিপ্ফত্তিং গতো কামেসু আদীনৱং দিস্ৱা ঘৰাৱাসং পহায তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অৰঞ্ঞে ৱিহৰন্তো বুদ্ধুপ্পাদং সুত্ৱা মনুস্সূপচাৰং উপগন্ত্ৱা সত্থাৰং ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতং গচ্ছন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো অত্তনো ৱাকচীৰং সত্থু পাদমূলে পত্থৰি. সত্থা তস্স অজ্ঝাসযং ঞত্ৱা তস্মিং অট্ঠাসি. তত্থ ঠিতং ভগৱন্তং কাড়ানুসাৰেন গন্ধেন পূজেত্ৱা ‘‘সমুদ্ধৰসিমং লোক’’ন্তিআদিকাহি দসহি গাথাহি অভিত্থৱি. তং সত্থা ‘‘অনাগতে ইতো সতসহস্সকপ্পমত্থকে গোতমস্স নাম সম্মাসম্বুদ্ধস্স সাসনে পব্বজিত্ৱা ছড়ভিঞ্ঞো ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকৰিত্ৱা পক্কামি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা ততো যাৱাযং বুদ্ধুপ্পাদো, তাৱ দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা অধিমুত্তোতি লদ্ধনামো ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ব্ৰাহ্মণৱিজ্জাসু নিপ্ফত্তিং গন্ত্ৱা তত্থ সাৰং অপস্সন্তো পচ্ছিমভৱিকত্তা নিস্সৰণং গৱেসন্তো জেতৱনপটিগ্গহণে বুদ্ধানুভাৱং দিস্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.৪০.৩০৪-৩৩২) –
‘‘কণিকাৰংৱ জলিতং, দীপৰুক্খংৱ উজ্জলং;
ওসধিংৱ ৱিৰোচন্তং, ৱিজ্জুতং গগনে যথা.
‘‘অসম্ভীতং অনুত্তাসিং, মিগৰাজংৱ কেসৰিং;
ঞাণালোকং পকাসেন্তং, মদ্দন্তং তিত্থিযে গণে.
‘‘উদ্ধৰন্তং ইমং লোকং, ছিন্দন্তং সব্বসংসযং;
গজ্জন্তং মিগৰাজংৱ, অদ্দসং লোকনাযকং.
‘‘জটাজিনধৰো আসিং, ব্ৰহা উজু পতাপৱা;
ৱাকচীৰং গহেত্ৱান, পাদমূলে অপত্থৰিং.
‘‘কাড়ানুসাৰিযং গয্হং, অনুলিম্পিং তথাগতং;
সম্বুদ্ধমনুলিম্পেত্ৱা, সন্থৱিং লোকনাযকং.
‘‘সমুদ্ধৰসিমং লোকং, ওঘতিণ্ণ মহামুনি;
ঞাণালোকেন জোতেসি, নাৱটং ঞাণমুত্তমং.
‘‘ধম্মচক্কং পৱত্তেসি, মদ্দসে পৰতিত্থিযে;
উসভো জিতসঙ্গামো, সম্পকম্পেসি মেদনিং.
‘‘মহাসমুদ্দে ঊমিযো, ৱেলন্তম্হি পভিজ্জৰে;
তথেৱ তৱ ঞাণম্হি, সব্বদিট্ঠী পভিজ্জৰে.
‘‘সুখুমচ্ছিকজালেন, সৰম্হি সম্পতানিতে;
অন্তোজালীকতা পাণা, পীড়িতা হোন্তি তাৱদে.
‘‘তথেৱ তিত্থিযা লোকে, পুথুপাসণ্ডনিস্সিতা;
অন্তোঞাণৱৰে তুয্হং, পৰিৱত্তন্তি মাৰিস.
‘‘পতিট্ঠা ৱুয্হতং ওঘে, ত্ৱঞ্হি নাথো অবন্ধুনং;
ভযট্টিতানং সৰণং, মুত্তিত্থীনং পৰাযণং.
‘‘একৱীৰো অসদিসো, মেত্তাকৰুণসঞ্চযো;
অসমো সুসমো সন্তো, ৱসী তাদী জিতঞ্জযো.
‘‘ধীৰো ৱিগতসম্মোহো, অনেজো অকথংকথী;
তুসিতো ৱন্তদোসোসি, নিম্মলো সংযতো সুচি.
‘‘সঙ্গাতিগো হতমদো, তেৱিজ্জো তিভৱন্তগো;
সীমাতিগো ধম্মগৰু, গতত্থো হিতৱব্ভুতো.
‘‘তাৰকো ত্ৱং যথা নাৱা, নিধীৱস্সাসকাৰকো;
অসম্ভীতো যথা সীহো, গজৰাজাৱ দপ্পিতো.
‘‘থোমেত্ৱা দসগাথাহি, পদুমুত্তৰং মহাযসং;
ৱন্দিত্ৱা সত্থুনো পাদে, তুণ্হী অট্ঠাসহং তদা.
‘‘পদুমুত্তৰো লোকৱিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;
ভিক্খুসঙ্ঘে ঠিতো সত্থা, ইমা গাথা অভাসথ.
‘‘যো মে সীলঞ্চ ঞাণঞ্চ, সদ্ধম্মঞ্চাপি ৱণ্ণযি;
তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.
‘‘সট্ঠি কপ্পসহস্সানি, দেৱলোকে ৰমিস্সতি;
অঞ্ঞে দেৱেভিভৱিত্ৱা, ইস্সৰং কাৰযিস্সতি.
‘‘সো পচ্ছা পব্বজিত্ৱান, সুক্কমূলেন চোদিতো;
গোতমস্স ভগৱতো, সাসনে পব্বজিস্সতি.
‘‘পব্বজিত্ৱান কাযেন, পাপকম্মং ৱিৱজ্জিয;
সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, নিব্বাযিস্সতিনাসৱো.
‘‘যথাপি মেঘো থনযং, তপ্পেতি মেদনিং ইমং;
তথেৱ ত্ৱং মহাৱীৰ, ধম্মেন তপ্পযী মমং.
‘‘সীলং পঞ্ঞঞ্চ ধম্মঞ্চ, থৱিত্ৱা লোকনাযকং;
পত্তোম্হি পৰমং সন্তিং, নিব্বানং পদমচ্চুতং.
‘‘অহো নূন স ভগৱা, চিৰং তিট্ঠেয্য চক্খুমা;
অঞ্ঞাতঞ্চ ৱিজানেয্যুং, ফুসেয্যুং অমতং পদং.
‘‘অযং মে পচ্ছিমা জাতি, ভৱা সব্বে সমূহতা;
সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, ৱিহৰামি অনাসৱো.
‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং বুদ্ধমভিথোমযিং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, কিত্তনায ইদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা অত্তনা সহ ৱসন্তে কাযদড়্হিবহুলে ভিক্খূ ওৱদন্তো –
১১৪. ‘‘কাযদুট্ঠুল্লগৰুনো, হিয্যমানম্হি জীৱিতে;
সৰীৰসুখগিদ্ধস্স, কুতো সমণসাধুতা’’তি. – গাথং অভাসি;
তত্থ কাযদুট্ঠুল্লগৰুনোতি দুট্ঠুল্লং অসুভযোগ্যতা, কাযস্স দুট্ঠুল্লং কাযদুট্ঠুল্লং, কাযদুট্ঠুল্লং গৰু সম্ভাৱিতং যস্স সো কাযদুট্ঠুল্লগৰু, অনিস্সৰণপ্পঞ্ঞো হুত্ৱা কাযপোসনপ্পসুতো কাযদড়্হিবহুলোতি অত্থো, তস্স কাযদুট্ঠুল্লগৰুনো. হিয্যমানম্হি জীৱিতেতি কুন্নদীনং উদকং ৱিয জীৱিতসঙ্খাৰে লহুসো খীযমানে. সৰীৰসুখগিদ্ধস্সাতি পণীতাহাৰাদীহি অত্তনো কাযস্স সুখেন গেধং আপন্নস্স. কুতো সমণসাধুতাতি এৱৰূপস্স পুগ্গলস্স সমণভাৱেন সাধুতা সুসমণতা কুতো কেন কাৰণেন সিযা, একংসতো পন কাযে জীৱিতে চ নিৰপেক্খস্স ইতৰীতৰসন্তোসেন সন্তুট্ঠস্স আৰদ্ধৱীৰিযস্সেৱ সমণসাধুতাতি অধিপ্পাযো.
অধিমুত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.