৩. ৱনৱচ্ছত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

অচ্ছোদিকা পুথুসিলাতি আযস্মতো ৱনৱচ্ছত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলবীজং ৰোপেন্তো ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো পৰস্স কম্মং কত্ৱা জীৱন্তো কস্সচি অপৰাধং কত্ৱা মৰণভযেন তজ্জিতো পলাযন্তো অন্তৰামগ্গে বোধিৰুক্খং দিস্ৱা পসন্নমানসো তস্স মূলং সম্মজ্জিত্ৱা পিণ্ডিবন্ধেহি অসোকপুপ্ফেহি পূজং কত্ৱা ৱন্দিত্ৱা বোধিং অভিমুখো নমস্সমানো পল্লঙ্কেন নিসিন্নো মাৰেতুং আগতে পচ্চত্থিকে দিস্ৱা তেসু চিত্তং অকোপেত্ৱা বোধিং এৱ আৱজ্জেন্তো সতপোৰিসে পপাতে পপতি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা অপৰাপৰং পুঞ্ঞানি কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহে ৱিভৱসম্পন্নস্স ব্ৰাহ্মণস্স পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, ‘‘ৱচ্ছো’’তিস্স নামং অহোসি. সো ৱযপ্পত্তো বিম্বিসাৰসমাগমে পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১৬.৭-১৪) –

‘‘পৰকম্মাযনে যুত্তো, অপৰাধং অকাসহং;

ৱনন্তং অভিধাৱিস্সং, ভযৱেৰসমপ্পিতো.

‘‘পুপ্ফিতং পাদপং দিস্ৱা, পিণ্ডিবন্ধং সুনিম্মিতং;

তম্বপুপ্ফং গহেত্ৱান, বোধিযং ওকিৰিং অহং.

‘‘সম্মজ্জিত্ৱান তং বোধিং, পাটলিং পাদপুত্তমং;

পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱান, বোধিমূলে উপাৱিসিং.

‘‘গতমগ্গং গৱেসন্তা, আগচ্ছুং মম সন্তিকং;

তে চ দিস্ৱানহং তত্থ, আৱজ্জিং বোধিমুত্তমং.

‘‘ৱন্দিত্ৱান অহং বোধিং, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা;

অনেকতালে পপতিং, গিৰিদুগ্গে ভযানকে.

‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, যং পুপ্ফমভিৰোপযিং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, বোধিপূজাযিদং ফলং.

‘‘ইতো চ ততিযে কপ্পে, ৰাজা সুসঞ্ঞতো অহং;

সত্তৰতনসম্পন্নো, চক্কৱত্তী মহব্বলো.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা ৱিৱেকাভিৰতিযা ৱনেযেৱ ৱসি, তেন ৱনৱচ্ছোতি সমঞ্ঞা উদপাদি. অথ কদাচি থেৰো ঞাতিজনানুগ্গহত্থং ৰাজগহং গতো তত্থ ঞাতকেহি উপট্ঠিযমানো কতিপাহং ৱসিত্ৱা গমনাকাৰং সন্দস্সেতি. তং ঞাতকা, ‘‘ভন্তে, অম্হাকং অনুগ্গহত্থং ধুৰৱিহাৰে ৱসথ, মযং উপট্ঠহিস্সামা’’তি যাচিংসু. থেৰো তেসং পব্বতৰামণেয্যকিত্তনাপদেসেন ৱিৱেকাভিৰতিং নিৱেদেন্তো –

১১৩. ‘‘অচ্ছোদিকা পুথুসিলা, গোনঙ্গুলমিগাযুতা;

অম্বুসেৱালসঞ্ছন্না, তে সেলা ৰমযন্তি ম’’ন্তি. – গাথং অভাসি;

তত্থ অচ্ছোদিকাতি অচ্ছং অবহলং সুখুমং উদকং এতেসূতি ‘‘অচ্ছোদকা’’তি ৱত্তব্বে লিঙ্গৱিপল্লাসেন অচ্ছোদিকা’’তি ৱুত্তং. এতেন তেসং উদকসম্পত্তিং দস্সেতি. পুথুসিলাতি পুথুলা ৱিত্থতা মুদুসুখসম্ফস্সা সিলা এতেসূতি পুথুসিলা. এতেন নিসজ্জনট্ঠানসম্পত্তিং দস্সেতি. গুন্নং ৱিয নঙ্গুলং নঙ্গুট্ঠং এতেসন্তি গোনঙ্গুলা, কাড়মক্কটা, ‘‘পকতিমক্কটা’’তিপি ৱদন্তিযেৱ. গোনঙ্গুলেহি চ পসদাদিকেহি মিগেহি চ তহং তহং ৱিচৰন্তেহি আযুতা মিস্সিতাতি গোনঙ্গুলমিগাযুতা. এতেন তেসং অমনুস্সূপচাৰিতায অৰঞ্ঞলক্খণূপেততং দস্সেতি. অম্বুসেৱালসঞ্ছন্নাতি পসৱনতো সততং পগ্ঘৰমানসলিলতায তহং তহং উদকসেৱালসঞ্ছাদিতা. তে সেলা ৰমযন্তি মন্তি যত্থাহং ৱসামি; তে এদিসা সেলা পব্বতা ৱিৱেকাভিৰতিযা মং ৰমযন্তি, তস্মা তত্থেৱাহং গচ্ছামীতি অধিপ্পাযো. ইদমেৱ চ থেৰস্স অঞ্ঞাব্যাকৰণং অহোসি.

ৱনৱচ্ছত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.