২. ৱচ্ছগোত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

তেৱিজ্জোহং মহাঝাযীতি আযস্মতো ৱচ্ছগোত্তত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলবীজং ৰোপেন্তো ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে বন্ধুমতীনগৰে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৱসং ৰঞ্ঞা নাগৰেহি চ সদ্ধিং বুদ্ধপূজং কত্ৱা ততো পৰং দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহে ৱিভৱসম্পন্নস্স ব্ৰাহ্মণস্স পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, তস্স ৱচ্ছগোত্ততায ৱচ্ছগোত্তোত্ৱেৱ সমঞ্ঞা অহোসি. সো ৱিঞ্ঞুতং পত্ৱা ব্ৰাহ্মণৱিজ্জাসু নিপ্ফত্তিং গতো ৱিমুত্তিং গৱেসন্তো তত্থ সাৰং অদিস্ৱা পৰিব্বাজকপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা ৱিচৰন্তো সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্হং পুচ্ছিত্ৱা তস্মিং ৱিস্সজ্জিতে পসন্নমানসো সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তো নচিৰস্সেৱ ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১৬.১৫-২০) –

‘‘উদেন্তং সতৰংসিংৱ, পীতৰংসিংৱ ভাণুমং;

পন্নৰসে যথা চন্দং, নিয্যন্তং লোকনাযকং.

‘‘অট্ঠসট্ঠিসহস্সানি, সব্বে খীণাসৱা অহুং;

পৰিৱাৰিংসু সম্বুদ্ধং, দ্ৱিপদিন্দং নৰাসভং.

‘‘সম্মজ্জিত্ৱান তং ৱীথিং, নিয্যন্তে লোকনাযকে;

উস্সাপেসিং ধজং তত্থ, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা.

‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, যং ধজং অভিৰোপযিং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ধজদানস্সিদং ফলং.

‘‘ইতো চতুত্থকে কপ্পে, ৰাজাহোসিং মহব্বলো;

সব্বাকাৰেন সম্পন্নো, সুধজো ইতি ৱিস্সুতো.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

ছড়ভিঞ্ঞো পন হুত্ৱা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা সোমনস্সজাতো উদানৱসেন –

১১২. ‘‘তেৱিজ্জোহং মহাঝাযী, চেতোসমথকোৱিদো;

সদত্থো মে অনুপ্পত্তো, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. – গাথং অভাসি;

তত্থ তেৱিজ্জোহন্তি যদিপি মং পুব্বে তিণ্ণং ৱেদানং পাৰং গতত্তা ‘‘ব্ৰাহ্মণো তেৱিজ্জো’’তি সঞ্জানন্তি, তং পন সমঞ্ঞামত্তং ৱেদেসু ৱিজ্জাকিচ্চস্স অভাৱতো. ইদানি পন পুব্বেনিৱাসঞাণাদীনং তিস্সন্নং ৱিজ্জানং অধিগতত্তা পৰমত্থতো তেৱিজ্জো অহং, মহন্তস্স অনৱসেসস্স সমুদযপক্খিযস্স কিলেসগণস্স ঝাপনতো, মহন্তেন মগ্গফলঝানেন মহন্তস্স উড়াৰস্স পণীতস্স নিব্বানস্স ঝাযনতো চ মহাঝাযী. চেতোসমথকোৱিদোতি চিত্তসঙ্খোভকৰানং সংকিলেসধম্মানং ৱূপসমনেন চেতসো সমাদহনে কুসলো. এতেন তেৱিজ্জভাৱস্স কাৰণমাহ. সমাধিকোসল্লসহিতেন হি আসৱক্খযেন তেৱিজ্জতা, ন কেৱলেন. সদত্থোতি সকত্থো ক-কাৰস্সাযং দ-কাৰো কতো ‘‘অনুপ্পত্তসদত্থো’’তিআদীসু (ম. নি. ১.৯; অ. নি. ৩.৩৮) ৱিয. ‘‘সদত্থো’’তি চ অৰহত্তং ৱেদিতব্বং. তঞ্হি অত্তপটিবন্ধট্ঠেন অত্তানং অৱিজহনট্ঠেন অত্তনো পৰমত্থট্ঠেন অত্তনো অত্থত্তা ‘‘সকত্থো’’তি ৱুচ্চতি. স্ৱাযং সদত্থো মে মযা অনুপ্পত্তো অধিগতো. এতেন যথাৱুত্তং মহাঝাযিভাৱং সিখাপত্তং কত্ৱা দস্সেতি. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

ৱচ্ছগোত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.