৩. বন্ধুৰত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
নাহং এতেন অত্থিকোতি আযস্মতো বন্ধুৰত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো সিদ্ধত্থস্স ভগৱতো কালে অঞ্ঞতৰস্স ৰঞ্ঞো অন্তেপুৰে গোপকো হুত্ৱা একদিৱসং ভগৱন্তং সপৰিসং ৰাজঙ্গণেন গচ্ছন্তং দিস্ৱা পসন্নচিত্তো কণৱেৰপুপ্ফানি গহেত্ৱা সসঙ্ঘং লোকনাযকং পূজেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা অপৰাপৰং সুগতীসুযেৱ সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সীলৱতীনগৰে সেট্ঠিপুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, বন্ধুৰোতিস্স নামং অহোসি. সো ৱিঞ্ঞুতং পত্তো কেনচিদেৱ কৰণীযেন সাৱত্থিযং গতো উপাসকেহি সদ্ধিং ৱিহাৰং গতো সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা ঞাণস্স পৰিপাকত্তা ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১৭.৭-১২) –
‘‘সিদ্ধত্থো নাম ভগৱা, লোকজেট্ঠো নৰাসভো;
পুৰক্খতো সাৱকেহি, নগৰং পটিপজ্জথ.
‘‘ৰঞ্ঞো অন্তেপুৰে আসিং, গোপকো অভিসম্মতো;
পাসাদে উপৱিট্ঠোহং, অদ্দসং লোকনাযকং.
‘‘কণৱেৰং গহেত্ৱান, ভিক্খুসঙ্ঘে সমোকিৰিং;
বুদ্ধস্স ৱিসুং কত্ৱান, ততো ভিয্যো সমোকিৰিং.
‘‘চতুন্নৱুতিতো কপ্পে, যং পুপ্ফমভিপূজযিং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
‘‘সত্তাসীতিম্হিতো কপ্পে, চতুৰাসুং মহিদ্ধিকা;
সত্তৰতনসম্পন্না, চক্কৱত্তী মহব্বলা.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা কতঞ্ঞুভাৱে ঠত্ৱা অত্তনো উপকাৰস্স ৰঞ্ঞো পচ্চুপকাৰং কাতুং সীলৱতীনগৰং গন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো ধম্মং দেসেন্তো সচ্চানি পকাসেসি. ৰাজা সচ্চপৰিযোসানে সোতাপন্নো হুত্ৱা অত্তনো নগৰে সুদস্সনং নাম মহন্তং ৱিহাৰং কাৰেত্ৱা থেৰস্স নিয্যাতেসি. মহালাভসক্কাৰো অহোসি. থেৰো ৱিহাৰং সব্বঞ্চ লাভসক্কাৰং সঙ্ঘস্স নিয্যাতেত্ৱা সযং পুৰিমনিযামেনেৱ পিণ্ডায চৰিত্ৱা যাপেন্তো কতিপাহং তত্থ ৱসিত্ৱা সাৱত্থিং গন্তুকামো অহোসি. ভিক্খূ, ‘‘ভন্তে, তুম্হে ইধেৱ ৱসথ, সচে পচ্চযেহি ৱেকল্লং, মযং তং পৰিপূৰেস্সামা’’তি আহংসু. থেৰো, ‘‘ন ময্হং, আৱুসো, উড়াৰেহি পচ্চযেহি অত্থো অত্থি, ইতৰীতৰেহি পচ্চযেহি যাপেমি, ধম্মৰসেনেৱম্হি তিত্তো’’তি দস্সেন্তো –
১০৩. ‘‘নাহং এতেন অত্থিকো, সুখিতো ধম্মৰসেন তপ্পিতো;
পিত্ৱা ৰসগ্গমুত্তমং, ন চ কাহামি ৱিসেন সন্থৱ’’ন্তি. –
গাথং অভাসি.
তত্থ নাহং এতেন অত্থিকোতি যেন মং তুম্হে তপ্পেতুকামা ‘‘পৰিপূৰেস্সামা’’তি ৱদথ, এতেন আমিসলাভেন পচ্চযামিসৰসেন নাহং অত্থিকো, ময্হং এতেন অত্থো নত্থি, সন্তুট্ঠি পৰমং সুখন্তি ইতৰীতৰেহেৱ পচ্চযেহি যাপেমীতি অত্থো. ইদানি তেন অনত্থিকভাৱে পধানকাৰণং দস্সেন্তো আহ ‘‘সুখিতো ধম্মৰসেন তপ্পিতো’’তি. সত্ততিংসবোধিপক্খিযধম্মৰসেন চেৱ নৱৱিধলোকুত্তৰধম্মৰসেন চ তপ্পিতো পীণিতো সুখিতো উত্তমেন সুখেন সুহিতোতি অত্থো. পিত্ৱা ৰসগ্গমুত্তমন্তি সব্বৰসেসু অগ্গং সেট্ঠং ততোযেৱ উত্তমং যথাৱুত্তং ধম্মৰসং পিৱিত্ৱা ঠিতো, তেনাহ – ‘‘সব্বৰসং ধম্মৰসো জিনাতী’’তি (ধ. প. ৩৫৪). ন চ কাহামি ৱিসেন সন্থৱন্তি এৱৰূপং ৰসুত্তমং ধম্মৰসং পিৱিত্ৱা ঠিতো ৱিসেন ৱিসসদিসেন ৱিসৰসেন সন্থৱং সংসগ্গং ন কৰিস্সামি, তথাকৰণস্স কাৰণং নত্থীতি অত্থো.
বন্ধুৰত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.