৭. তিস্সত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

হিত্ৱা সতপলং কংসন্তি আযস্মতো তিস্সত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে যানকাৰকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৱসং ভগৱন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো চন্দনখণ্ডেন ফলকং কত্ৱা ভগৱতো উপনামেসি, তঞ্চ ভগৱা পৰিভুঞ্জি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা অপৰাপৰং পুঞ্ঞানি কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰোৰুৱনগৰে ৰাজকুলে নিব্বত্তি. সো ৱযপ্পত্তো পিতৰি কালঙ্কতে ৰজ্জে পতিট্ঠিতো বিম্বিসাৰৰঞ্ঞো অদিট্ঠসহাযো হুত্ৱা তস্স মণিমুত্তাৱত্থাদীনি পণ্ণাকাৰানি পেসেসি. তস্স ৰাজা বিম্বিসাৰো পুঞ্ঞৱন্ততং সুত্ৱা পটিপাভতং পেসেন্তো চিত্তপটে বুদ্ধচৰিতং সুৱণ্ণপট্টে চ পটিচ্চসমুপ্পাদং লিখাপেত্ৱা পেসেসি. সো তং দিস্ৱা পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰতায পচ্ছিমভৱিকতায চ চিত্তপটে দস্সেন্তং বুদ্ধচৰিতং সুৱণ্ণপট্টকে লিখিতং পটিচ্চসমুপ্পাদক্কমঞ্চ ওলোকেত্ৱা পৱত্তিনিৱত্তিযো সল্লক্খেত্ৱা সাসনক্কমং হদযে ঠপেত্ৱা সঞ্জাতসংৱেগো ‘‘দিট্ঠো মযা ভগৱতো ৱেসো, সাসনক্কমো চ একপদেসেন ঞাতো, বহুদুক্খা কামা বহুপাযাসা, কিং দানি ময্হং ঘৰাৱাসেনা’’তি ৰজ্জং পহায কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেন্তো ভগৱন্তং উদ্দিস্স পব্বজিত্ৱা মত্তিকাপত্তং গহেত্ৱা ৰাজা পুক্কুসাতি ৱিয মহাজনস্স পৰিদেৱন্তস্সেৱ নগৰতো নিক্খমিত্ৱা অনুক্কমেন ৰাজগহং গন্ত্ৱা তত্থ সপ্পসোণ্ডিকপব্ভাৰে ৱিহৰন্তং ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. সত্থা ধম্মং দেসেসি. সো ধম্মদেসনং সুত্ৱা ৱিপস্সনায কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা যুত্তপ্পযুত্তো ৱিহৰন্তো ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১৫.৩৭-৪২) –

‘‘যানকাৰো পুৰে আসিং, দাৰুকম্মে সুসিক্খিতো;

চন্দনং ফলকং কত্ৱা, অদাসিং লোকবন্ধুনো.

‘‘পভাসতি ইদং ব্যম্হং, সুৱণ্ণস্স সুনিম্মিতং;

হত্থিযানং অস্সযানং, দিব্বযানং উপট্ঠিতং.

‘‘পাসাদা সিৱিকা চেৱ, নিব্বত্তন্তি যদিচ্ছকং;

অক্খুব্ভং ৰতনং ময্হং, ফলকস্স ইদং ফলং.

‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, ফলকং যমহং দদিং;

দুগ্গতি নাভিজানামি, ফলকস্স ইদং ফলং.

‘‘সত্তপঞ্ঞাসকপ্পম্হি, চতুৰো নিম্মিতাৱ্হযা;

সত্তৰতনসম্পন্না, চক্কৱত্তী মহব্বলা.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা উদানৱসেন অত্তনো পটিপত্তিং কথেন্তো –

৯৭. ‘‘হিত্ৱা সতপলং কংসং, সোৱণ্ণং সতৰাজিকং;

অগ্গহিং মত্তিকাপত্তং, ইদং দুতিযাভিসেচন’’ন্তি. – গাথং অভাসি;

তত্থ হিত্ৱাতি পৰিচ্চজিত্ৱা. সতপলন্তি সতং পলানি যস্স, তং সতপলপৰিমাণং. কংসন্তি থালং. সোৱণ্ণন্তি সুৱণ্ণমযং. সতৰাজিকন্তি ভিত্তিৱিচিত্ততায চ অনেকৰূপৰাজিচিত্ততায চ অনেকলেখাযুত্তং. অগ্গহিং মত্তিকাপত্তন্তি এৱৰূপে মহাৰহে ভাজনে পুব্বে ভুঞ্জিত্ৱা বুদ্ধানং ওৱাদং কৰোন্তো ‘‘ইদানাহং তং ছড্ডেত্ৱা মত্তিকামযপত্তং অগ্গহেসিং, অহো, সাধু, মযা কতং অৰিযৱতং অনুঠিত’’ন্তি ভাজনকিত্তনাপদেসেন ৰজ্জপৰিচ্চাগং পব্বজ্জূপগমনঞ্চ অনুমোদন্তো ৱদতি. তেনাহ ‘‘ইদং দুতিযাভিসেচন’’ন্তি. পঠমং ৰজ্জাভিসেচনং উপাদায ইদং পব্বজ্জূপগমনং মম দুতিযং অভিসেচনং. তঞ্হি ৰাগাদীহি সংকিলিট্ঠং সাসঙ্কং সপৰিসঙ্কং কম্মং অনত্থসঞ্হিতং দুক্খপটিবদ্ধং নিহীনং, ইদং পন তংৱিপৰিযাযতো উত্তমং পণীতন্তি অধিপ্পাযো.

তিস্সত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.