৬. খণ্ডসুমনত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

একপুপ্ফং চজিত্ৱানাতি আযস্মতো খণ্ডসুমনত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থৰি পৰিনিব্বুতে তস্স থূপস্স সমন্ততো চন্দনৱেদিকায পৰিক্খিপিত্ৱা মহন্তং পূজং অকাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু উড়াৰং সম্পত্তিং অনুভৱন্তো কস্সপস্স ভগৱতো কালে কুটুম্বিককুলে নিব্বত্তো সত্থৰি পৰিনিব্বুতে কনকথূপং উদ্দিস্স ৰঞ্ঞা পুপ্ফপূজায কযিৰমানায পুপ্ফানি অলভন্তো একং খণ্ডসুমনপুপ্ফং দিস্ৱা মহতা মূলেন তং কিণিত্ৱা গণ্হন্তো চেতিযে পূজং কৰোন্তো উড়াৰং পীতিসোমনস্সং উপ্পাদেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা অসীতি ৱস্সকোটিযো সগ্গসুখং অনুভৱিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে পাৱাযং মল্লৰাজকুলে নিব্বত্তি. তস্স জাতকালে গেহে খণ্ডসক্খৰা সুমনপুপ্ফানি চ উপ্পন্নানি অহেসুং. তেনস্স খণ্ডসুমনোতি নামমকংসু. সো ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ভগৱতি পাৱাযং চুন্দস্স অম্বৱনে ৱিহৰন্তে উপসঙ্কমিত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তো নচিৰস্সেৱ ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১৫.১৫-২০) –

‘‘পদুমুত্তৰো নাম জিনো, লোকজেট্ঠো নৰাসভো;

জলিত্ৱা অগ্গিক্খন্ধোৱ, সম্বুদ্ধো পৰিনিব্বুতো.

‘‘নিব্বুতে চ মহাৱীৰে, থূপো ৱিত্থাৰিকো অহু;

দূৰতোৱ উপট্ঠেন্তি, ধাতুগেহৱৰুত্তমে.

‘‘পসন্নচিত্তো, সুমনো, অকং চন্দনৱেদিকং;

দিস্সতি থূপখন্ধো চ, থূপানুচ্ছৱিকো তদা.

‘‘ভৱে নিব্বত্তমানম্হি, দেৱত্তে অথ মানুসে;

ওমত্তং মে ন পস্সামি, পুব্বকম্মস্সিদং ফলং.

‘‘পঞ্চদসকপ্পসতে, ইতো অট্ঠ জনা অহুং;

সব্বে সমত্তনামা তে চক্কৱত্তী মহব্বলা.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা অত্তনো পুৰিমজাতিং অনুস্সৰন্তো তত্থ অত্তনো সুমনপুপ্ফপৰিচ্চাগস্স সগ্গসম্পত্তিনিমিত্তকং নিব্বানূপনিস্সযতঞ্চ দিস্ৱা উদানৱসেন তমত্থং পকাসেন্তো –

৯৬. ‘‘একপুপ্ফং চজিত্ৱান, অসীতি ৱস্সকোটিযো;

সগ্গেসু পৰিচাৰেত্ৱা, সেসকেনম্হি নিব্বুতো’’তি. – গাথং অভাসি;

তত্থ একপুপ্ফন্তি একং কুসুমং, তং পন ইধ সুমনপুপ্ফং অধিপ্পেতং. চজিত্ৱানাতি সত্থু থূপপূজাকৰণৱসেন পৰিচ্চজিত্ৱা পৰিচ্চাগহেতু. অসীতি ৱস্সকোটিযোতি মনুস্সগণনায ৱস্সানং অসীতি কোটিযো, অচ্চন্তসংযোগে চেতং উপযোগৱচনং, ইদঞ্চ ছসু কামসগ্গেসু দুতিযে অপৰাপৰুপ্পত্তিৱসেন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. তস্মা সগ্গেসূতি তাৱতিংসসঙ্খাতে সগ্গলোকে, পুনপ্পুনং উপ্পজ্জনৱসেন হেত্থ বহুৱচনং. পৰিচাৰেত্ৱাতি ৰূপাদীসু আৰম্মণেসু ইন্দ্ৰিযানি পৰিচাৰেত্ৱা সুখং অনুভৱিত্ৱা, দেৱচ্ছৰাহি ৱা অত্তানং পৰিচাৰেত্ৱা উপট্ঠাপেত্ৱা. সেসকেনম্হি নিব্বুতোতি পুপ্ফপূজায ৱসেন পৱত্তকুসলচেতনাসু ভৱসম্পত্তি দাযককম্মতো সেসেন যং তত্থ ৱিৱট্টূপনিস্সযভূতং, তং সন্ধায ৱদতি. বহূ হি তত্থ পুব্বাপৰৱসেন পৱত্তা চেতনা. সেসকেনাতি ৱা তস্সেৱ কম্মস্স ৱিপাকাৱসেসেন অপৰিক্খীণেযেৱ তস্মিং কম্মৱিপাকে নিব্বুতো অম্হি, কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বুতোস্মি. এতেন যস্মিং অত্তভাৱে ঠত্ৱা অত্তনা অৰহত্তং সচ্ছিকতং, সোপি চৰিমত্তভাৱো তস্স কম্মৱিপাকোতি দস্সেতি. যাদিসং সন্ধায অঞ্ঞত্থাপি ‘‘তস্সেৱ কম্মস্স ৱিপাকাৱসেসেনা’’তি (পাৰা. ২২৮; সং. নি. ১.১৩১) ৱুত্তং.

খণ্ডসুমনত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.