২. ৱিজযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
যস্সাসৱা পৰিক্খীণাতি আযস্মতো ৱিজযত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো পিযদস্সিস্স ভগৱতো কালে ৱিভৱসম্পন্নে কুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থৰি পৰিনিব্বুতে তস্স থূপস্স ৰতনখচিতং ৱেদিকং কাৰেত্ৱা তত্থ উড়াৰং ৱেদিকামহং কাৰেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন অনেকসতে অত্তভাৱে মণিওভাসেন ৱিচৰি. এৱং দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তি, ৱিজযোতিস্স নামং অহোসি. সো ৱযপ্পত্তো ব্ৰাহ্মণৱিজ্জাসু নিপ্ফত্তিং গতো তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অৰঞ্ঞাযতনে ঝানলাভী হুত্ৱা ৱিহৰন্তো বুদ্ধুপ্পাদং সুত্ৱা উপ্পন্নপ্পসাদো সত্থু সন্তিকং উপসঙ্কমিত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. তস্স সত্থা ধম্মং দেসেসি. সো ধম্মং সুত্ৱা পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.১৫.১০-১৪) –
‘‘নিব্বুতে লোকনাথম্হি, পিযদস্সীনৰুত্তমে;
পসন্নচিত্তো সুমনো, মুত্তাৱেদিমকাসহং.
‘‘মণীহি পৰিৱাৰেত্ৱা, অকাসিং ৱেদিমুত্তমং;
ৱেদিকায মহং কত্ৱা, তত্থ কালঙ্কতো অহং.
‘‘যং যং যোনুপপজ্জামি, দেৱত্তং অথ মানুসং;
মণী ধাৰেন্তি আকাসে, পুঞ্ঞকম্মস্সিদং ফলং.
‘‘সোড়সিতো কপ্পসতে, মণিপ্পভাসনামকা;
ছত্তিংসাসিংসু ৰাজানো, চক্কৱত্তী মহব্বলা.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো ‘‘যস্সাসৱা পৰিক্খীণা’’তি গাথং অভাসি.
৯২. তত্থ যস্সাসৱা পৰিক্খীণাতি যস্স উত্তমপুগ্গলস্স কামাসৱাদযো চত্তাৰো আসৱা সব্বসো খীণা অৰিযমগ্গেন খেপিতা. আহাৰে চ অনিস্সিতোতি যো চ আহাৰে তণ্হাদিট্ঠিনিস্সযেহি অনিস্সিতো অগধিতো অনজ্ঝাপন্নো, নিদস্সনমত্তং, আহাৰসীসেনেত্থ চত্তাৰোপি পচ্চযা গহিতাতি দট্ঠব্বং. পচ্চযপৰিযাযো ৱা ইধ আহাৰ-সদ্দো ৱেদিতব্বো. ‘‘সুঞ্ঞতো অনিমিত্তো চা’’তি এত্থ অপ্পণিহিতৱিমোক্খোপি গহিতোযেৱ, তীণিপি চেতানি নিব্বানস্সেৱ নামানি. নিব্বানঞ্হি ৰাগাদীনং অভাৱেন সুঞ্ঞং, তেহি ৱিমুত্তঞ্চাতি সুঞ্ঞতৱিমোক্খো, তথা ৰাগাদিনিমিত্তাভাৱেন সঙ্খাৰনিমিত্তাভাৱেন চ অনিমিত্তং, তেহি ৱিমুত্তঞ্চাতি অনিমিত্তৱিমোক্খো, ৰাগাদিপণিধীনং অভাৱেন অপ্পণিহিতং, তেহি ৱিমুত্তঞ্চাতি অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খোতি ৱুচ্চতি. ফলসমাপত্তিৱসেন তং আৰম্মণং কত্ৱা ৱিহৰন্তস্স অযম্পি তিৱিধো ৱিমোক্খো যস্স গোচৰো, আকাসেৱ সকুন্তানং, পদং তস্স দুৰন্নযন্তি যথা আকাসে গচ্ছন্তানং সকুণানং ‘‘ইমস্মিং ঠানে পাদেহি অক্কমিত্ৱা গতা, ইদং ঠানং উৰেন পহৰিত্ৱা গতা, ইদং সীসেন, ইদং পক্খেহী’’তি ন সক্কা ঞাতুং, এৱমেৱ এৱৰূপস্স ভিক্খুনো ‘‘নিৰযপদাদীসু ইমিনা নাম পদেন গতো’’তি ঞাপেতুঞ্চ ন সক্কাতি.
ৱিজযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.