১৫-১৬. ভৱৱিভৱদিট্ঠিনিদ্দেসৱণ্ণনা
১৪৮. ভৱৱিভৱদিট্ঠীনং যথাৱুত্তদিট্ঠিতো ৱিসুং অভিনিৱেসাভাৱতো ৱিসুং নিদ্দেসং অকত্ৱা যথাৱুত্তদিট্ঠীনংযেৱ ৱসেন ‘‘ওলীযনং অতিধাৱন’’ন্তি একেকং আকাৰং নিদ্দিসিতুং পুচ্ছং অকত্ৱা চ ওলীযনাভিনিৱেসো ভৱদিট্ঠি, অতিধাৱনাভিনিৱেসো ৱিভৱদিট্ঠীতি আহ. তত্থ ‘‘ভৱনিৰোধায ধম্মে দেসিযমানে চিত্তং ন পক্খন্দতী’’তি (ইতিৱু. ৪৯) ৱুত্তওলীযনাভিনিৱেসো, সস্সতসঞ্ঞায নিব্বানতো সঙ্কোচনাভিনিৱেসোতি অত্থো. ‘‘ভৱেনেৱ খো পনেকে অট্টীযমানা হৰাযমানা জিগুচ্ছমানা ৱিভৱং অভিনন্দন্তী’’তি ৱুত্তঅতিধাৱনাভিনিৱেসো, উচ্ছেদসঞ্ঞায নিৰোধগামিনিপটিপদাতিক্কমনাভিনিৱেসোতি অত্থো.
ইদানি তাৱ ভৱৱিভৱদিট্ঠিযো সব্বদিট্ঠীসু যোজেত্ৱা দস্সেতুং অস্সাদদিট্ঠিযাতিআদিমাহ. তত্থ যস্মা অস্সাদদিট্ঠিকা সস্সতং ৱা উচ্ছেদং ৱা নিস্সায ‘‘নত্থি কামেসু দোসো’’তি গণ্হন্তি, তস্মা পঞ্চতিংসাকাৰাপি অস্সাদদিট্ঠিযো সিযা ভৱদিট্ঠিযো, সিযা ৱিভৱদিট্ঠিযোতি ৱুত্তা. তত্থ যস্মা একেকাপি দিট্ঠিযো সস্সতগ্গাহৱসেন ভৱদিট্ঠিযো ভৱেয্যুং, উচ্ছেদগ্গাহৱসেন ৱিভৱদিট্ঠিযো ভৱেয্যুন্তি অত্থো. অত্তানুদিট্ঠিযা ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ৱেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খাৰে… ৱিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতীতি পঞ্চসু ৰূপাদিতো অত্তনো অনঞ্ঞত্তা তেসু উচ্ছিন্নেসু অত্তা উচ্ছিন্নোতি গহণতো পঞ্চ ৱিভৱদিট্ঠিযোতি ৱুত্তং. সেসেসু পঞ্চদসসু ঠানেসু ৰূপাদিতো অত্তনো অঞ্ঞত্তা তেসু উচ্ছিন্নেসুপি ‘‘অত্তা সস্সতোতি গহণতো পন্নৰস ভৱদিট্ঠিযোতি ৱুত্তং.
মিচ্ছাদিট্ঠিযা ‘‘সব্বাৱ তা ৱিভৱদিট্ঠিযো’’তি উচ্ছেদৱসেন পৱত্তত্তা অন্তৱানন্তৱাদিট্ঠীসু পৰিত্তাৰম্মণঅপ্পমাণাৰম্মণঝানলাভিনো দিব্বচক্খুনা ৰূপধাতুযা চৱিত্ৱা সত্তে অঞ্ঞত্থ উপপন্নে পস্সিত্ৱা ভৱদিট্ঠিং অপস্সিত্ৱা ৱিভৱদিট্ঠিং গণ্হন্তি. তস্মা তত্থ সিযা ভৱদিট্ঠিযো, সিযাৱিভৱদিট্ঠিযোতি ৱুত্তং. হোতি চ ন চ হোতীতি এত্থ হোতি চাতি ভৱদিট্ঠি, ন চ হোতীতি ৱিভৱদিট্ঠি. নেৱ হোতি ন ন হোতীতি এত্থ নেৱ হোতীতি ৱিভৱদিট্ঠি, ন ন হোতীতি ভৱদিট্ঠি. তস্মা তত্থ ‘‘সিযা’’তি ৱুত্তং.
পুব্বন্তানুদিট্ঠিযা একচ্চসস্সতিকা সস্সতঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি, অসস্সতঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি. তস্মা সা ভৱদিট্ঠি চ ৱিভৱদিট্ঠি চ হোতি. চত্তাৰো অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি. তস্মা সা অত্তানুদিট্ঠিসদিসা ভৱদিট্ঠি চ ৱিভৱদিট্ঠি চ. চত্তাৰো অমৰাৱিক্খেপিকা ভৱদিট্ঠিং ৱা ৱিভৱদিট্ঠিং ৱা নিস্সায ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জন্তি, অৱসেসা পন ভৱদিট্ঠিযোৱ. তস্মা তে তে সন্ধায ‘‘সিযা’’তি ৱুত্তং. অপৰন্তানুদিট্ঠিযা সত্ত উচ্ছেদৱাদা ৱিভৱদিট্ঠিযো, অৱসেসা ভৱদিট্ঠিযো. তস্মা তে তে সন্ধায ‘‘সিযা’’তি ৱুত্তং. সঞ্ঞোজনিকদিট্ঠিযা সব্বদিট্ঠীনং ৱসেন ‘‘সিযা’’তি ৱুত্তং. অহন্তি মানৱিনিবন্ধায দিট্ঠিযা চক্খাদীনং অহন্তি গহিতত্তা তেসং ৱিনাসে অত্তা ৱিনট্ঠো হোতীতি সব্বাৱ তা ৱিভৱদিট্ঠিযোতি ৱুত্তং. অত্তানুদিট্ঠিযো ৱিয মমন্তি মানৱিনিবন্ধায দিট্ঠিযা চক্খাদিতো অত্তনো অঞ্ঞত্তা তেসং ৱিনাসেপি অত্তা ন ৱিনস্সতীতি সব্বাৱ তা ভৱদিট্ঠিযোতি ৱুত্তং. লোকৱাদপটিসংযুত্তায দিট্ঠিযা ‘‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চা’’তিআদিনা (পটি. ম. ১.১৪৭) নযেন ৱুত্তত্তা ভৱৱিভৱদিট্ঠি পাকটাযেৱ. এত্তাৱতা অস্সাদদিট্ঠাদিকা ৱিভৱদিট্ঠিপৰিযোসানা সোড়স দিট্ঠিযো তীণিসতঞ্চ দিট্ঠাভিনিৱেসা নিদ্দিট্ঠা হোন্তি. অত্তানুদিট্ঠি চ সক্কাযদিট্ঠি চ অত্তৱাদপটিসঞ্ঞুত্তা দিট্ঠি চ অত্থতো একা পৰিযাযেন তিৱিধা ৱুত্তা. সঞ্ঞোজনিকা পন দিট্ঠি অৱত্থাভেদেন সব্বাপি দিট্ঠিযো হোন্তি.
ইদানি সব্বাৱ তা দিট্ঠিযো অস্সাদদিট্ঠিযোতিআদি অঞ্ঞেন পৰিযাযেন যথাযোগং দিট্ঠিসংসন্দনা. তত্থ সব্বাৱ তা দিট্ঠিযোতি যথাৱুত্তা অনৱসেসা দিট্ঠিযো. দিট্ঠিৰাগৰত্তত্তা তণ্হাস্সাদনিস্সিতত্তা চ অস্সাদদিট্ঠিযো, অত্তসিনেহানুগতত্তা অত্তানুদিট্ঠিযো, ৱিপৰীতদস্সনত্তা মিচ্ছাদিট্ঠিযো, খন্ধৱত্থুকত্তা সক্কাযদিট্ঠিযো, একেকস্স অন্তস্স গহিতত্তা অন্তগ্গাহিকা দিট্ঠিযো, অনত্থসংযোজনিকত্তা সঞ্ঞোজনিকা দিট্ঠিযো, অত্তৱাদেন যুত্তত্তা অত্তৱাদপটিসংযুত্তা দিট্ঠিযোতি ইমা সত্ত দিট্ঠিযো সব্বদিট্ঠিসঙ্গাহিকা, সেসা পন নৱ দিট্ঠিযো ন সব্বদিট্ঠিসঙ্গাহিকা.
ইদানি ৱিত্থাৰতো ৱুত্তা সব্বাৱ তা দিট্ঠিযো দ্ৱীসুযেৱ দিট্ঠীসু সঙ্খিপিত্ৱা সত্তানং দিট্ঠিদ্ৱযনিস্সযং দস্সেন্তো ভৱঞ্চ দিট্ঠিন্তিগাথমাহ. সব্বাপি হি তা দিট্ঠিযো ভৱদিট্ঠী ৱা হোন্তি ৱিভৱদিট্ঠী ৱা. ভৱঞ্চ দিট্ঠিং ৱিভৱঞ্চ দিট্ঠিন্তি এত্থ পন চ-সদ্দো দিট্ঠিমেৱ সমুচ্চিনোতি, ন নিস্সযং. ন হি একো ভৱৱিভৱদিট্ঠিদ্ৱযং নিস্সযতি. যথাহ – ‘‘ইতি ভৱদিট্ঠিসন্নিস্সিতা ৱা সত্তা হোন্তি ৱিভৱদিট্ঠিসন্নিস্সিতা ৱা’’তি (পটি. ম. ১.১১৩). তক্কিকাতি তক্কেন ৱদন্তীতি তক্কিকা. তে হি দিট্ঠিগতিকা সভাৱপটিৱেধপঞ্ঞায অভাৱা কেৱলং তক্কেন ৱত্তন্তি. যেপি চ ঝানলাভিনো অভিঞ্ঞালাভিনো ৱা দিট্ঠিং গণ্হন্তি, তেপি তক্কেত্ৱা গহণতো তক্কিকা এৱ. নিস্সিতাসেতি নিস্সিতাতি অত্থো. একমেৱ পদং, ‘‘সে’’তি নিপাতমত্তং ৱা. তেসং নিৰোধম্হি ন হত্থি ঞাণন্তি দিট্ঠিনিস্সযস্স কাৰণৱচনমেতং. সক্কাযদিট্ঠিনিৰোধে নিব্বানে যস্মা তেসং ঞাণং নত্থি, তস্মা এতং দিট্ঠিদ্ৱযং নিস্সিতাতি অত্থো. ‘‘ন হি অত্থি ঞাণ’’ন্তি এত্থ হি-কাৰো কাৰণোপদেসে নিপাতো. যত্থাযং লোকো ৱিপৰীতসঞ্ঞীতি যত্থ সুখে নিৰোধম্হি অযং সদেৱকো লোকো ‘‘দুক্খ’’মিতি ৱিপৰীতসঞ্ঞী হোতি, তস্মিং নিৰোধম্হি ন হত্থি ঞাণন্তি সম্বন্ধো. দুক্খমিতি ৱিপৰীতসঞ্ঞিতায ইদং সুত্তং –
‘‘ৰূপা সদ্দা ৰসা গন্ধা, ফস্সা ধম্মা চ কেৱলা;
ইট্ঠা কন্তা মনাপা চ, যাৱতত্থীতি ৱুচ্চতি.
‘‘সদেৱকস্স লোকস্স, এতে ৱো সুখসম্মতা;
যত্থ চেতে নিৰুজ্ঝন্তি, তং নেসং দুক্খসম্মতং.
‘‘সুখন্তি দিট্ঠমৰিযেহি, সক্কাযস্সুপৰোধনং;
পচ্চনীকমিদং হোতি, সব্বলোকেন পস্সতং.
‘‘যং পৰে সুখতো আহু, তদৰিযা আহু দুক্খতো;
যং পৰে দুক্খতো আহু, তদৰিযা সুখতো ৱিদূ.
‘‘পস্স ধম্মং দুৰাজানং, সম্পমূড়্হেত্থৱিদ্দসু;
নিৱুতানং তমো হোতি, অন্ধকাৰো অপস্সতং.
‘‘সতঞ্চ ৱিৱটং হোতি, আলোকো পস্সতামিৱ;
সন্তিকে ন ৱিজানন্তি, মগা ধম্মস্সকোৱিদা.
‘‘ভৱৰাগপৰেতেহি, ভৱসোতানুসাৰিভি;
মাৰধেয্যানুপন্নেহি, নাযং ধম্মো সুসম্বুধো.
‘‘কো নু অঞ্ঞত্ৰ অৰিযেভি, পদং সম্বুদ্ধুমৰহতি;
যং পদং সম্মদঞ্ঞায, পৰিনিব্বন্তি অনাসৱা’’তি. (সু. নি. ৭৬৪-৭৭১);
১৪৯. ইদানি সব্বাসং দিট্ঠীনং দিট্ঠিদ্ৱযভাৱং দিট্ঠিসমুগ্ঘাতকঞ্চ সম্মাদিট্ঠিং সুত্ততো দস্সেতুকামো, দ্ৱীহি ভিক্খৱেতি সুত্তং আহৰি. তত্থ দেৱাতি ব্ৰহ্মানোপি ৱুচ্চন্তি. ওলীযন্তীতি সঙ্কুচন্তি. অতিধাৱন্তীতি অতিক্কমিত্ৱা গচ্ছন্তি. চক্খুমন্তোতি পঞ্ঞৱন্তো. চ-সদ্দো অতিৰেকত্থো. ভৱাৰামাতি ভৱো আৰামো অভিৰমট্ঠানং এতেসন্তি ভৱাৰামা. ভৱৰতাতি ভৱে অভিৰতা. ভৱসম্মুদিতাতি ভৱেন সন্তুট্ঠা. দেসিযমানেতি তথাগতেন ৱা তথাগতসাৱকেন ৱা দেসিযমানে. ন পক্খন্দতীতি ধম্মদেসনং ৱা ভৱনিৰোধং ৱা ন পৱিসতি. ন পসীদতীতি তত্থ পসাদং ন পাপুণাতি. ন সন্তিট্ঠতীতি তত্থ ন পতিট্ঠাতি. নাধিমুচ্চতীতি তত্থ ঘনভাৱং ন পাপুণাতি. এত্তাৱতা সস্সতদিট্ঠি ৱুত্তা.
অট্টীযমানাতি দুক্খং পাপুণমানা. হৰাযমানাতি লজ্জং পাপুণমানা. জিগুচ্ছমানাতি জিগুচ্ছং পাপুণমানা. ৱিভৱং অভিনন্দন্তীতি উচ্ছেদং পটিচ্চ তুস্সন্তি, উচ্ছেদং পত্থযন্তীতি ৱা অত্থো. কিৰাতি অনুস্সৱনত্থে নিপাতো. ভোতি আলপনমেতং. সন্তন্তি নিব্বুতং. পণীতন্তি দুক্খাভাৱতো পণীতং, পধানভাৱং নীতন্তি ৱা পণীতং. যাথাৱন্তি যথাসভাৱং. এত্তাৱতা উচ্ছেদদিট্ঠি ৱুত্তা.
ইধাতি ইমস্মিং সাসনে. ভূতন্তি হেতুতো সঞ্জাতং খন্ধপঞ্চকসঙ্খাতং দুক্খং. ভূততো পস্সতীতি ইদং ভূতং দুক্খন্তি পস্সতি. নিব্বিদাযাতি ৱিপস্সনত্থায. ৱিৰাগাযাতি অৰিযমগ্গত্থায. নিৰোধাযাতি নিব্বানত্থায. পটিপন্নো হোতীতি তদনুৰূপং পটিপদং পটিপন্নো হোতি. এৱং পস্সন্তীতি ইমিনা পকাৰেন পুব্বভাগে লোকিযঞাণেন, পটিৱেধকালে লোকুত্তৰঞাণেন পস্সন্তি. এত্তাৱতা সম্মাদিট্ঠি ৱুত্তা.
ইদানি দ্ৱীহি গাথাহি তস্সা সম্মাদিট্ঠিযা আনিসংসং দস্সেতি. তত্থ যো ভূতং ভূততো দিস্ৱাতি দুক্খং পৰিঞ্ঞাভিসমযেন অভিসমেত্ৱাতি অত্থো. ভূতস্স চ অতিক্কমন্তি নিৰোধং সচ্ছিকিৰিযাভিসমযেন অভিসমেত্ৱাতি অত্থো. যথাভূতেধিমুচ্চতীতি মগ্গভাৱনাভিসমযৱসেন যথাসভাৱে নিৰোধে ‘‘এতং সন্তং, এতং পণীত’’ন্তি অধিমুচ্চতি. ভৱতণ্হা পৰিক্খযাতি সমুদযস্স পহানেনাতি অত্থো. অসতিপি চেত্থ সচ্চানং নানাভিসমযত্তে ‘‘দিস্ৱা’’তি পুব্বকালিকৱচনং সদ্ধিং পুব্বভাগপটিপদায ৱোহাৰৱসেন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. ন হি পুব্বং পস্সিত্ৱা পচ্ছা অধিমুচ্চতি. চতুসচ্চাভিসমযো সমানকালমেৱ হোতি. সমানকালেপি ৱা পুব্বকালিকানি পদানি ভৱন্তীতি ন দোসো. স ৱেতি একংসেন সো অৰহং. ভূতপৰিঞ্ঞাতোতি দুক্খং পৰিঞ্ঞাতৱা. ৱীততণ্হোতি ৱিগততণ্হো. ভৱাভৱেতি খুদ্দকে চ মহন্তে চ ভৱে. ৱুদ্ধিঅত্থেপি হি অ-কাৰস্স সম্ভৱতো অভৱোতি মহাভৱো. সো পন খুদ্দকমহন্তভাৱো উপাদাযুপাদায ৱেদিতব্বো. অথ ৱা ভৱেতি সস্সতে. অভৱেতি উচ্ছেদে. তদুভযেপি দিট্ঠিৰাগাভাৱেন ৱীততণ্হো. ভূতস্স ৱিভৱাতি ৱট্টদুক্খস্স সমুচ্ছেদা. নাগচ্ছতি পুনব্ভৱন্তি অৰহতো পৰিনিব্বানং ৱুত্তং.
১৫০. তযো পুগ্গলাতিআদি মিচ্ছাদিট্ঠিকগৰহণত্থং সম্মাদিট্ঠিকপসংসনত্থং ৱুত্তং. তত্থ ৱিৰূপভাৱং পন্না গতা দিট্ঠি এতেসন্তি ৱিপন্নদিট্ঠী. সুন্দৰভাৱং পন্না গতা দিট্ঠি এতেসন্তি সম্পন্নদিট্ঠী. তিত্থিযোতি তিত্থং ৱুচ্চতি দিট্ঠি, তং পটিপন্নত্তা তিত্থে সাধু, তিত্থং যস্স অত্থীতি ৱা তিত্থিযো. ইতো বহিদ্ধা পব্বজ্জূপগতো. তিত্থিযসাৱকোতি তেসং দিট্ঠানুগতিমাপন্নো গহট্ঠো. যো চ মিচ্ছাদিট্ঠিকোতি তদুভযভাৱং অনুপগন্ত্ৱা যায কাযচি দিট্ঠিযা মিচ্ছাদিট্ঠিকো.
তথাগতোতি সম্মাসম্বুদ্ধো. পচ্চেকবুদ্ধোপি এত্থেৱ সঙ্গহিতো. তথাগতসাৱকোতি মগ্গপ্পত্তো ফলপ্পত্তো চ. যো চ সম্মাদিট্ঠিকোতি তদুভযৱিনিমুত্তো লোকিযসম্মাদিট্ঠিযা সম্মাদিট্ঠিকো.
গাথাসু কোধনোতি যো অভিণ্হং কুজ্ঝতি, সো. উপনাহীতি তমেৱ কোধং ৱড্ঢেত্ৱা উপনন্ধনসীলো. পাপমক্খীতি লামকভূতমক্খৱা. মাযাৱীতি কতপাপপটিচ্ছাদনৱা. ৱসলোতি হীনজচ্চো. ৱিসুদ্ধোতি ঞাণদস্সনৱিসুদ্ধিযা ৱিসুদ্ধো. সুদ্ধতং গতোতি মগ্গফলসঙ্খাতং সুদ্ধভাৱং গতো. মেধাৱীতি পঞ্ঞৱা. ইমায গাথায লোকুত্তৰসম্মাদিট্ঠিসম্পন্নো এৱ থোমিতো.
ৱিপন্নদিট্ঠিযো সম্পন্নদিট্ঠিযোতি পুগ্গলৱোহাৰং পহায ধম্মমেৱ গৰহন্তো থোমেন্তো চ আহ. এতং মমাতি তণ্হামঞ্ঞনৱসেন দিট্ঠি. এসোহমস্মীতি মানমঞ্ঞনমূলিকা দিট্ঠি. এসো মে অত্তাতি দিট্ঠিমঞ্ঞনমেৱ.
এতং মমাতি কা দিট্ঠীতিআদীহি তিস্সন্নং ৱিপন্নদিট্ঠীনং ৱিভাগঞ্চ গণনঞ্চ কালসঙ্গহঞ্চ পুচ্ছিত্ৱা ৱিস্সজ্জনং কতং. তত্থ কা দিট্ঠীতি অনেকাসু দিট্ঠীসু কতমা দিট্ঠীতি অত্থো. কতমন্তানুগ্গহিতাতি পুব্বন্তাপৰন্তসঙ্খাতকালদ্ৱযে কতমেন কালেন অনুগ্গহিতা, অনুবদ্ধাতি অত্থো. যস্মা ‘‘এতং মমা’’তি পৰামসন্তো ‘‘এতং মম অহোসি, এৱং মম অহোসি, এত্তকং মম অহোসী’’তি অতীতং ৱত্থুং অপদিসিত্ৱা পৰামসতি, তস্মা পুব্বন্তানুদিট্ঠি হোতি. পুব্বন্তানুগ্গহিতা চ তা দিট্ঠিযো হোন্তি. যস্মা ‘‘এসোহমস্মী’’তি পৰামসন্তো ‘‘ইমিনাহং সীলেন ৱা ৱতেন ৱা তপেন ৱা ব্ৰহ্মচৰিযেন ৱা এসোস্মি ৱিসুজ্ঝিস্সামী’’তি অনাগতফলং উপাদায পৰামসতি, তস্মা অপৰন্তানুদিট্ঠি হোতি. অপৰন্তানুগ্গহিতা চ তা দিট্ঠিযো হোন্তি. যস্মা ‘‘এসো মে অত্তা’’তি পৰামসন্তো অতীতানাগতং উপাদিন্নসন্ততিং উপাদায ‘‘এসো মে অত্তা’’তি পৰামসতি, সক্কাযদিট্ঠিৱসেন চ পৰামসতি, তস্মা সক্কাযদিট্ঠি হোতি. পুব্বন্তাপৰন্তানুগ্গহিতা চ তা দিট্ঠিযো হোন্তি. যস্মা পন সক্কাযদিট্ঠিপ্পমুখাযেৱ দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিযো হোন্তি, সক্কাযদিট্ঠিসমুগ্ঘাতেনেৱ চ দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিযো সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি, তস্মা সক্কাযদিট্ঠিপ্পমুখেন দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিগতানীতি ৱুত্তা, সক্কাযদিট্ঠিপ্পমুখেন সক্কাযদিট্ঠিদ্ৱাৰেন দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি হোন্তীতি অত্থো. সক্কাযদিট্ঠিপ্পমুখানীতি পাঠো সুন্দৰতৰো. সক্কাযদিট্ঠি পমুখা আদি এতেসন্তি সক্কাযদিট্ঠিপ্পমুখানি. কানি তানি? দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি.
‘‘কা দিট্ঠী’’তি পুচ্ছায ৱীসতিৱত্থুকা অত্তানুদিট্ঠি, ৱীসতিৱত্থুকা সক্কাযদিট্ঠীতি ৱিস্সজ্জনং. ‘‘কতি দিট্ঠিযো’’তি পুচ্ছায সক্কাযদিট্ঠিপ্পমুখানি দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিগতানীতি ৱিস্সজ্জনং. সাযেৱ পন সক্কাযদিট্ঠি ‘‘এসো মে অত্তা’’তি ৱচনসামঞ্ঞেন অত্তানুদিট্ঠীতি ৱুত্তা. তস্সা ৱুত্তায অত্তৱাদপটিসঞ্ঞুত্তা দিট্ঠিপি ৱুত্তাযেৱ হোতি.
১৫১. যে কেচি, ভিক্খৱেতিআদিসুত্তাহৰণং সম্পন্নদিট্ঠিপুগ্গলসম্বন্ধেন সম্পন্নদিট্ঠিপুগ্গলৱিভাগদস্সনত্থং কতং. তত্থ নিট্ঠং গতাতি মগ্গঞাণৱসেন সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৱাতি নিচ্ছযং গতা, নিব্বেমতিকাতি অত্থো. নিট্ঠাগতাতি পাঠো সমাসপদং হোতি, অত্থো পন সোযেৱ. দিট্ঠিসম্পন্নাতি দিট্ঠিযা সুন্দৰভাৱং গতা. ইধ নিট্ঠাতি ইমিস্সা কামধাতুযা পৰিনিব্বানং. ইধ ৱিহায নিট্ঠাতি ইমং কামভৱং ৱিজহিত্ৱা সুদ্ধাৱাসব্ৰহ্মলোকে পৰিনিব্বানং. সত্তক্খত্তুপৰমস্সাতি সত্তক্খত্তুংপৰমা সত্তৱাৰপৰমা ভৱূপপত্তি অত্তভাৱগ্গহণং অস্স, ততো পৰং অট্ঠমং ভৱং নাদিযতীতি সত্তক্খত্তুপৰমো. তস্স সত্তক্খত্তুপৰমস্স সোতাপন্নস্স. কোলংকোলস্সাতি কুলতো কুলং গচ্ছতীতি কোলংকোলো. সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযতো হি পট্ঠায নীচে কুলে উপপত্তি নাম নত্থি, মহাভোগকুলেসুযেৱ নিব্বত্ততীতি অত্থো. তস্স কোলংকোলস্স সোতাপন্নস্স. একবীজিস্সাতি খন্ধবীজং নাম কথিতং. যস্স হি সোতাপন্নস্স একংযেৱ খন্ধবীজং অত্থি, একং অত্তভাৱগ্গহণং, সো একবীজী নাম. তস্স একবীজিস্স সোতাপন্নস্স. ভগৱতা গহিতনামৱসেনেৱেতানি এতেসং নামানি. এত্তকঞ্হি ঠানং গতো সত্তক্খত্তুপৰমো নাম হোতি, এত্তকং কোলংকোলো, এত্তকং একবীজীতি ভগৱতা এতেসং নামং গহিতং. ভগৱা হি ‘‘অযং এত্তকং ঠানং গমিস্সতি, অযং এত্তকং ঠানং গমিস্সতী’’তি ঞত্ৱা তেসং তানি তানি নামানি অগ্গহেসি. মুদুপঞ্ঞো হি সোতাপন্নো সত্ত ভৱে নিব্বত্তেন্তো সত্তক্খত্তুপৰমো নাম, মজ্ঝিমপঞ্ঞো পৰং ছট্ঠং ভৱং নিব্বত্তেন্তো কোলংকোলো নাম, তিক্খপঞ্ঞো একং ভৱং নিব্বত্তেন্তো একবীজী নাম. তং পনেতং তেসং মুদুমজ্ঝিমতিক্খপঞ্ঞতং পুব্বহেতু নিযমেতি. ইমে তযোপি সোতাপন্না কামভৱৱসেন ৱুত্তা, ৰূপাৰূপভৱে পন বহুকাপি পটিসন্ধিযো গণ্হন্তি. সকদাগামিস্সাতি পটিসন্ধিৱসেন সকিং কামভৱং আগচ্ছতীতি সকদাগামী. তস্স সকদাগামিস্স. দিট্ঠেৱ ধম্মে অৰহাতি ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে অৰহা. অৰহন্তিপি পাঠো. ইধ নিট্ঠাতি কামভৱং সংসৰন্তেযেৱ সন্ধায ৱুত্তং. ৰূপাৰূপভৱে উপ্পন্না পন অৰিযা কামভৱে ন উপ্পজ্জন্তি, তত্থেৱ পৰিনিব্বাযন্তি.
অন্তৰাপৰিনিব্বাযিস্সাতি আযুৱেমজ্ঝস্স অন্তৰাযেৱ কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বাযনতো অন্তৰাপৰিনিব্বাযী. সো পন উপ্পন্নসমনন্তৰা পৰিনিব্বাযী, আযুৱেমজ্ঝং অপ্পত্ৱা পৰিনিব্বাযী, আযুৱেমজ্ঝং পত্ৱা পৰিনিব্বাযীতি তিৱিধো হোতি. তস্স অন্তৰাপৰিনিব্বাযিস্স অনাগামিনো. উপহচ্চপৰিনিব্বাযিস্সাতি আযুৱেমজ্ঝং অতিক্কমিত্ৱা ৱা কালকিৰিযং উপগন্ত্ৱা ৱা কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বাযন্তস্স অনাগামিনো. অসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযিস্সাতি অসঙ্খাৰেন অপ্পযোগেন অধিমত্তপ্পযোগং অকত্ৱাৱ কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বাযনধম্মস্স অনাগামিনো. সসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযিস্সাতি সসঙ্খাৰেন দুক্খেন কসিৰেন অধিমত্তপ্পযোগং কত্ৱাৱ কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বাযনধম্মস্স অনাগামিনো. উদ্ধংসোতস্স অকনিট্ঠগামিনোতি উদ্ধংৱাহিভাৱেন উদ্ধমস্স তণ্হাসোতং ৱট্টসোতং ৱাতি উদ্ধংসোতো, উদ্ধং ৱা গন্ত্ৱা পটিলভিতব্বতো উদ্ধমস্স মগ্গসোতন্তি উদ্ধংসোতো, অকনিট্ঠং গচ্ছতীতি অকনিট্ঠগামী. তস্স উদ্ধংসোতস্স অকনিট্ঠগামিনো অনাগামিস্স. অযং পন অনাগামী চতুপ্পভেদো – যো অৱিহতো পট্ঠায চত্তাৰো ব্ৰহ্মলোকে সোধেত্ৱা অকনিট্ঠং গন্ত্ৱা পৰিনিব্বাযতি, অযং উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামী নাম. যো হেট্ঠা তযো ব্ৰহ্মলোকে সোধেত্ৱা সুদস্সীব্ৰহ্মলোকে ঠত্ৱা পৰিনিব্বাযতি, অযং উদ্ধংসোতো ন অকনিট্ঠগামী নাম. যো ইতো অকনিট্ঠমেৱ গন্ত্ৱা পৰিনিব্বাযতি, অযং ন উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামী নাম. যো হেট্ঠা চতূসু ব্ৰহ্মলোকেসু তত্থ তত্থেৱ পৰিনিব্বাযতি, অযং ন উদ্ধংসোতো ন অকনিট্ঠগামী নামাতি. ইমে পঞ্চ অনাগামিনো সুদ্ধাৱাসং গহেত্ৱা ৱুত্তা. অনাগামিনো পন ৰূপৰাগাৰূপৰাগানং অপ্পহীনত্তা আকঙ্খমানা সেসৰূপাৰূপভৱেসুপি নিব্বত্তন্তি. সুদ্ধাৱাসে নিব্বত্তা পন অঞ্ঞত্থ ন নিব্বত্তন্তি. অৱেচ্চপ্পসন্নাতি অৰিযমগ্গৱসেন জানিত্ৱা বুজ্ঝিত্ৱা অচলপ্পসাদেন পসন্না. সোতাপন্নাতি অৰিযমগ্গসোতং আপন্না. ইমিনা সব্বেপি অৰিযফলট্ঠা পুগ্গলা গহিতাতি.
ভৱৱিভৱদিট্ঠিনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সদ্ধম্মপ্পকাসিনিযা পটিসম্ভিদামগ্গট্ঠকথায
দিট্ঠিকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.