২. সচ্চকথা
সচ্চকথাৱণ্ণনা
৮. ইদানি যুগনদ্ধগুণস্স অৰিযমগ্গস্স ৱসেন সচ্চট্ঠং সচ্চপটিৱেধৱিসেসং সচ্চলক্খণাদিৱিধানঞ্চ দস্সেন্তেন কথিতায সুত্তন্তপুব্বঙ্গমায সচ্চকথায অপুব্বত্থানুৱণ্ণনা. তত্থ সুত্তন্তে তাৱ তথানীতি যথাসভাৱৱসেন তচ্ছানি. যথাসভাৱভূতানেৱ হি ধম্মজাতানি সচ্চট্ঠেন সচ্চানি. সচ্চট্ঠো পঠমঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনাযং ৱুত্তো. অৱিতথানীতি ৱুত্তসভাৱে ৱিপৰিযাযৱিৰহিতানি. ন হি সচ্চানি অসচ্চানি নাম হোন্তি. অনঞ্ঞথানীতি অঞ্ঞসভাৱৱিৰহিতানি. ন হি অসচ্চানি সচ্চানি নাম হোন্তি. ইদং দুক্খন্তি, ভিক্খৱে, তথমেতন্তি ভিক্খৱে, ইদং দুক্খন্তি যং ৱুচ্চতি, এতং যথাসভাৱত্তা তথং. দুক্খমেৱ হি দুক্খং. ৱুত্তসভাৱে ৱিপৰিযাযাভাৱতো অৱিতথং. ন হি দুক্খং অদুক্খং নাম হোতি. অঞ্ঞসভাৱৱিৰহিতত্তা অনঞ্ঞথং. ন হি দুক্খং সমুদযাদিসভাৱং হোতি. সমুদযাদীসুপি এসেৱ নযো.
১. পঠমসুত্তন্তনিদ্দেসৱণ্ণনা
তথট্ঠেনাতি যথাসভাৱট্ঠেন. পীড়নট্ঠাদযো ঞাণকথাযং ৱুত্তত্থাযেৱ.
৯. একপ্পটিৱেধানীতি একেন মগ্গঞাণেন পটিৱেধো, একতো ৱা পটিৱেধো এতেসন্তি একপ্পটিৱেধানি. অনত্তট্ঠেনাতি চতুন্নম্পি সচ্চানং অত্তৱিৰহিতত্তা অনত্তট্ঠেন. ৱুত্তঞ্হেতং ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ২.৫৬৭) – পৰমত্থতো হি সব্বানেৱ সচ্চানি ৱেদককাৰকনিব্বুতগমকাভাৱতো সুঞ্ঞানীতি ৱেদিতব্বানি. তেনেতং ৱুচ্চতি –
‘‘দুক্খমেৱ হি, ন কোচি দুক্খিতো, কাৰকো ন, কিৰিযাৱ ৱিজ্জতি;
অত্থি নিব্বুতি, ন নিব্বুতো পুমা, মগ্গমত্থি, গমকো ন ৱিজ্জতী’’তি. (ৱিসুদ্ধি. ২.৫৬৭);
অথ ৱা –
‘‘ধুৱসুভসুখত্তসুঞ্ঞং, পুৰিমদ্ৱযমত্তসুঞ্ঞমমতপদং;
ধুৱসুখঅত্তৱিৰহিতো, মগ্গো ইতি সুঞ্ঞতা তেসূ’’তি. (ৱিসুদ্ধি. ২.৫৬৭);
সচ্চট্ঠেনাতি অৱিসংৱাদকট্ঠেন. পটিৱেধট্ঠেনাতি মগ্গক্খণে পটিৱিজ্ঝিতব্বট্ঠেন. একসঙ্গহিতানীতি তথট্ঠাদিনা একেকেনেৱ অত্থেন সঙ্গহিতানি, একগণনং গতানীতি অত্থো. যং একসঙ্গহিতং, তং একত্তন্তি যস্মা একেন সঙ্গহিতং, তস্মা একত্তন্তি অত্থো. সচ্চানং বহুত্তেপি একত্তমপেক্খিত্ৱা একৱচনং কতং. একত্তং একেন ঞাণেন পটিৱিজ্ঝতীতি পুব্বভাগে চতুন্নং সচ্চানং নানত্তেকত্তং স্ৱাৱত্থিতং ৱৱত্থপেত্ৱা ঠিতো মগ্গক্খণে একেন মগ্গঞাণেন তথট্ঠাদিতংতংএকত্তং পটিৱিজ্ঝতি. কথং? নিৰোধসচ্চস্স তথট্ঠাদিকে একত্তে পটিৱিদ্ধে সেসসচ্চানম্পি তথট্ঠাদিকং একত্তং পটিৱিদ্ধমেৱ হোতি. যথা পুব্বভাগে পঞ্চন্নং খন্ধানং নানত্তেকত্তং স্ৱাৱত্থিতং ৱৱত্থপেত্ৱা ঠিতস্স মগ্গৱুট্ঠানকালে অনিচ্চতো ৱা দুক্খতো ৱা অনত্ততো ৱা ৱুট্ঠহন্তস্স একস্মিম্পি খন্ধে অনিচ্চাদিতো দিট্ঠে সেসখন্ধাপি অনিচ্চাদিতো দিট্ঠাৱ হোন্তি, এৱমিদন্তি দট্ঠব্বং. দুক্খস্স দুক্খট্ঠো তথট্ঠোতি দুক্খসচ্চস্স পীড়নট্ঠাদিকো চতুব্বিধো অত্থো সভাৱট্ঠেন তথট্ঠো. সেসসচ্চেসুপি এসেৱ নযো. সোযেৱ চতুব্বিধো অত্থো অত্তাভাৱতো অনত্তট্ঠো. ৱুত্তসভাৱে অৱিসংৱাদকতো সচ্চট্ঠো. মগ্গক্খণে পটিৱিজ্ঝিতব্বতো পটিৱেধট্ঠো ৱুত্তোতি ৱেদিতব্বং.
১০. যং অনিচ্চন্তিআদি সামঞ্ঞলক্খণপুব্বঙ্গমং কত্ৱা দস্সিতং. তত্থ যং অনিচ্চং, তং দুক্খং. যং দুক্খং, তং অনিচ্চন্তি দুক্খসমুদযমগ্গা গহিতা. তানি হি তীণি সচ্চানি অনিচ্চানি চেৱ অনিচ্চত্তা দুক্খানি চ. যং অনিচ্চঞ্চ দুক্খঞ্চ, তং অনত্তাতি তানিযেৱ তীণি গহিতানি. যং অনিচ্চঞ্চ দুক্খঞ্চ অনত্তা চাতি তেহি তীহি সহ নিৰোধসচ্চঞ্চ সঙ্গহিতং. চত্তাৰিপি হি অনত্তাযেৱ. তং তথন্তি তং সচ্চচতুক্কং সভাৱভূতং. তং সচ্চন্তি তদেৱ সচ্চচতুক্কং যথাসভাৱে অৱিসংৱাদকং. নৱহাকাৰেহীতিআদীসু ‘‘সব্বং, ভিক্খৱে, অভিঞ্ঞেয্য’’ন্তি (পটি. ম. ১.৩; সং. নি. ৪.৪৬) ৱচনতো অভিঞ্ঞট্ঠেন, দুক্খস্স পৰিঞ্ঞট্ঠে, সমুদযস্স পহানট্ঠে, মগ্গস্স ভাৱনট্ঠে, নিৰোধস্স সচ্ছিকিৰিযট্ঠে আৱেনিকেপি ইধ চতূসুপি সচ্চেসু ঞাতপৰিঞ্ঞাসব্ভাৱতো পৰিঞ্ঞট্ঠেন, চতুসচ্চদস্সনেন পহানসব্ভাৱতো পহানট্ঠেন, চতুসচ্চভাৱনাসব্ভাৱতো ভাৱনট্ঠেন, চতুন্নং সচ্চানং সচ্ছিকিৰিযসব্ভাৱতো সচ্ছিকিৰিযট্ঠেনাতি নিদ্দিট্ঠন্তি ৱেদিতব্বং. নৱহাকাৰেহি তথট্ঠেনাতিআদীসু পঠমং ৱুত্তনযেনেৱ যোজনা কাতব্বা.
১১. দ্ৱাদসহি আকাৰেহীতিআদীসু তথট্ঠাদযো ঞাণকথাযং ৱুত্তত্থা. এতেসং নিদ্দেসেপি ৱুত্তনযেনেৱ যোজনা ৱেদিতব্বা.
১২. সচ্চানং কতি লক্খণানীতিআদীসু উপৰি ৱত্তব্বানি ছ লক্খণানি সঙ্খতাসঙ্খতৱসেন দ্ৱিধা ভিন্দিত্ৱা দ্ৱে লক্খণানীতি আহ. তত্থ সঙ্খতলক্খণঞ্চ অসঙ্খতলক্খণঞ্চাতি ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, সঙ্খতস্স সঙ্খতলক্খণানি উপ্পাদো পঞ্ঞাযতি, ৱযো পঞ্ঞাযতি, ঠিতস্স অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতি. তীণিমানি, ভিক্খৱে, অসঙ্খতস্স অসঙ্খতলক্খণানি ন উপ্পাদো পঞ্ঞাযতি, ন ৱযো পঞ্ঞাযতি, ন ঠিতস্স অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতী’’তি (অ. নি. ৩.৪৭-৪৮) এৱং ৱুত্তং সঙ্খতস্স সঙ্খতমিতি লক্খণঞ্চ অসঙ্খতস্স অসঙ্খতমিতি লক্খণঞ্চ. সঙ্খতং পন ন লক্খণং, লক্খণং ন সঙ্খতং. ন চ সঙ্খতং ৱিনা লক্খণং পঞ্ঞাপেতুং সক্কা, নপি লক্খণং ৱিনা সঙ্খতং. লক্খণেন পন সঙ্খতং পাকটং হোতি.
পুন তদেৱ লক্খণদ্ৱযং ৱিত্থাৰতো দস্সেন্তো ছ লক্খণানীতি আহ. সঙ্খতানং সচ্চানন্তি দুক্খসমুদযমগ্গসচ্চানং. তানি হি পচ্চযেহি সঙ্গম্ম কতত্তা সঙ্খতানি. উপ্পাদোতি জাতি. পঞ্ঞাযতীতি জানীযতি. ৱযোতি ভঙ্গো. ঠিতানং অঞ্ঞথত্তন্তি ঠিতিপ্পত্তানং অঞ্ঞথাভাৱো জৰা. তিণ্ণং সঙ্খতসচ্চানং নিপ্ফন্নত্তা উপ্পাদৱযঞ্ঞথত্তং ৱুত্তং, তেসংযেৱ পন উপ্পাদস্স, জৰায ভঙ্গস্স চ অনিপ্ফন্নত্তা উপ্পাদৱযঞ্ঞথত্তং ন ৱত্তব্বং. সঙ্খতনিস্সিতত্তা উপ্পাদৱযঞ্ঞথত্তং ন পঞ্ঞাযতীতি ন ৱত্তব্বং. সঙ্খতৱিকাৰত্তা পন সঙ্খতন্তি ৱত্তব্বং. দুক্খসমুদযানং উপ্পাদজৰাভঙ্গা সচ্চপৰিযাপন্না, মগ্গসচ্চস্স উপ্পাদজৰাভঙ্গা ন সচ্চপৰিযাপন্নাতি ৱদন্তি. তত্থ ‘‘সঙ্খতানং উপ্পাদক্খণে সঙ্খতাপি উপ্পাদলক্খণম্পি কালসঙ্খাতো তস্স খণোপি পঞ্ঞাযতি, উপ্পাদে ৱীতিৱত্তে সঙ্খতাপি জৰালক্খণম্পি কালসঙ্খাতো তস্স খণোপি পঞ্ঞাযতি, ভঙ্গক্খণে সঙ্খতাপি জৰাপি ভঙ্গলক্খণম্পি কালসঙ্খাতো তস্স খণোপি পঞ্ঞাযতী’’তি খন্ধকৱগ্গট্ঠকথাযং (সং. নি. অট্ঠ. ২.৩.৩৭-৩৮) ৱুত্তং. অসঙ্খতস্স সচ্চস্সাতি নিৰোধসচ্চস্স. তঞ্হি পচ্চযেহি সমাগম্ম অকতত্তা সযমেৱ নিপ্ফন্নন্তি অসঙ্খতং. ঠিতস্সাতি নিচ্চত্তা ঠিতস্স, ন ঠানপ্পত্তত্তা. পুন তদেৱ লক্খণদ্ৱযং ৱিত্থাৰতো দস্সেন্তো দ্ৱাদস লক্খণানীতি আহ.
চতুন্নং সচ্চানং কতি কুসলাতিআদীসু অব্যাকতন্তি ৱিপাকাব্যাকতং কিৰিযাব্যাকতং ৰূপাব্যাকতং নিব্বানাব্যাকতন্তি চতূসু অব্যাকতেসু নিব্বানাব্যাকতং. চত্তাৰিপি হি কুসলাকুসললক্খণেন ন ব্যাকতত্তা অব্যাকতানি. সিযা কুসলন্তি কামাৱচৰৰূপাৱচৰাৰূপাৱচৰকুসলানং ৱসেন কুসলম্পি ভৱেয্য. সিযা অকুসলন্তি তণ্হং ঠপেত্ৱা সেসাকুসলৱসেন. সিযা অব্যাকতন্তি কামাৱচৰৰূপাৱচৰাৰূপাৱচৰৱিপাককিৰিযানং ৰূপানঞ্চ ৱসেন. সিযা তীণি সচ্চানীতিআদীসু সঙ্গহিতানীতি গণিতানি. ৱত্থুৱসেনাতি অকুসলকুসলাব্যাকতদুক্খসমুদযনিৰোধমগ্গসঙ্খাতৱত্থুৱসেন. যং দুক্খসচ্চং অকুসলন্তি ঠপেত্ৱা তণ্হং অৱসেসং অকুসলং. অকুসলট্ঠেন দ্ৱে সচ্চানি একসচ্চেন সঙ্গহিতানীতি ইমানি দ্ৱে দুক্খসমুদযসচ্চানি অকুসলট্ঠেন একসচ্চেন সঙ্গহিতানি, অকুসলসচ্চং নাম হোতীতি অত্থো. একসচ্চং দ্ৱীহি সচ্চেহি সঙ্গহিতন্তি একং অকুসলসচ্চং দ্ৱীহি দুক্খসমুদযসচ্চেহি সঙ্গহিতং. যং দুক্খসচ্চং কুসলন্তি তেভূমকং কুসলং. ইমানি দ্ৱে দুক্খমগ্গসচ্চানি কুসলট্ঠেন একসচ্চেন সঙ্গহিতানি, কুসলসচ্চং নাম হোতি. একং কুসলসচ্চং দ্ৱীহি দুক্খমগ্গসচ্চেহি সঙ্গহিতং. যং দুক্খসচ্চং অব্যাকতন্তি তেভূমকৱিপাককিৰিযা ৰূপঞ্চ. ইমানি দ্ৱে দুক্খনিৰোধসচ্চানি অব্যাকতট্ঠেন একসচ্চেন সঙ্গহিতানি, একং অব্যাকতসচ্চং নাম হোতি. একং অব্যাকতসচ্চং দ্ৱীহি দুক্খনিৰোধসচ্চেহি সঙ্গহিতং. তীণি সচ্চানি একসচ্চেন সঙ্গহিতানীতি সমুদযমগ্গনিৰোধসচ্চানি একেন অকুসলকুসলাব্যাকতভূতেন দুক্খসচ্চেন সঙ্গহিতানি. একং সচ্চং তীহি সচ্চেহি সঙ্গহিতন্তি একং দুক্খসচ্চং ৱিসুং অকুসলকুসলঅব্যাকতভূতেহি সমুদযমগ্গনিৰোধসচ্চেহি সঙ্গহিতং. কেচি পন ‘‘দুক্খসমুদযসচ্চানি অকুসলট্ঠেন সমুদযসচ্চেন সঙ্গহিতানি, দুক্খমগ্গসচ্চানি কুসলট্ঠেন মগ্গসচ্চেন সঙ্গহিতানি, ন দস্সনট্ঠেন. দুক্খনিৰোধসচ্চানি অব্যাকতট্ঠেন নিৰোধসচ্চেন সঙ্গহিতানি, ন অসঙ্খতট্ঠেনা’’তি ৱণ্ণযন্তি.
২. দুতিযসুত্তন্তপাড়িৱণ্ণনা
১৩. পুন অঞ্ঞস্স সুত্তন্তস্স অত্থৱসেন সচ্চপ্পটিৱেধং নিদ্দিসিতুকামো পুব্বে মে, ভিক্খৱেতিআদিকং সুত্তন্তং আহৰিত্ৱা দস্সেসি. তত্থ পুব্বে মে, ভিক্খৱে, সম্বোধাতি ভিক্খৱে, মম সম্বোধিতো সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণতো পুব্বে. অনভিসম্বুদ্ধস্সাতি সব্বধম্মে অপ্পটিৱিদ্ধস্স. বোধিসত্তস্সেৱ সতোতি বোধিসত্তভূতস্সেৱ. এতদহোসীতি বোধিপল্লঙ্কে নিসিন্নস্স এতং পৰিৱিতক্কিতং অহোসি. অস্সাদোতি অস্সাদীযতীতি অস্সাদো. আদীনৱোতি দোসো. নিস্সৰণন্তি অপগমনং. সুখন্তি সুখযতীতি সুখং, যস্সুপ্পজ্জতি, তং সুখিতং কৰোতীতি অত্থো. সোমনস্সন্তি পীতিসোমনস্সযোগতো সোভনং মনো অস্সাতি সুমনো, সুমনস্স ভাৱো সোমনস্সং, সুখমেৱ পীতিযোগতো ৱিসেসিতং. অনিচ্চন্তি অদ্ধুৱং. দুক্খন্তি দুক্খৱত্থুত্তা সঙ্খাৰদুক্খত্তা চ দুক্খং. ৱিপৰিণামধম্মন্তি অৱসী হুত্ৱা জৰাভঙ্গৱসেন পৰিৱত্তনপকতিকং. এতেন অনত্তভাৱো ৱুত্তো হোতি. ছন্দৰাগৱিনযোতি ছন্দসঙ্খাতস্স ৰাগস্স সংৱৰণং, ন ৱণ্ণৰাগস্স. ছন্দৰাগপ্পহানন্তি তস্সেৱ ছন্দৰাগস্স পজহনং.
যাৱকীৱঞ্চাতিআদীসু যাৱ ইমেসং পঞ্চন্নং উপাদানক্খন্ধানং…পে… যথাভূতং নাব্ভঞ্ঞাসিং ন অধিকেন ঞাণেন পটিৱিজ্ঝিং, তাৱ অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অনুত্তৰং সব্বঞ্ঞুভাৱং অভিসম্বুদ্ধো অভিসমেতাৱী অৰহন্তি নেৱাহং পচ্চঞ্ঞাসিং নেৱ পটিঞ্ঞং অকাসিন্তি সম্বন্ধতো অত্থো. কীৱঞ্চাতি নিপাতমত্তং. যতোতি যস্মা, যদা ৱা. অথাতি অনন্তৰং. ঞাণঞ্চ পন মে দস্সনং উদপাদীতি দস্সনকিচ্চকৰণেন দস্সনসঙ্খাতং পচ্চৱেক্খণঞাণঞ্চ মে উপ্পজ্জি. অকুপ্পাতি কোপেতুং চালেতুং অসক্কুণেয্যা. ৱিমুত্তীতি অৰহত্তফলৱিমুত্তি. এতায এৱ ফলপচ্চৱেক্খণায মগ্গনিব্বানপচ্চৱেক্খণাপি ৱুত্তাৱ হোন্তি. অযমন্তিমা জাতীতি অযং পচ্ছিমা খন্ধপ্পৱত্তি. নত্থিদানি পুনব্ভৱোতি ইদানি পুন উপ্পত্তি নত্থি. এতেন পহীনকিলেসপচ্চৱেক্খণা ৱুত্তা. অৰহতো হি অৱসিট্ঠকিলেসপচ্চৱেক্খণা ন হোতি.
৩. দুতিযসুত্তন্তনিদ্দেসৱণ্ণনা
১৪. সচ্চপ্পটিৱেধঞাণযোজনক্কমে চ অযং ৰূপস্স অস্সাদোতি পহানপ্পটিৱেধোতি পুব্বভাগে ‘‘অযং তণ্হাসম্পযুত্তো ৰূপস্স অস্সাদো’’তি ঞত্ৱা মগ্গক্খণে সমুদযপ্পহানসঙ্খাতো সমুদযসচ্চপ্পটিৱেধো. সমুদযসচ্চন্তি সমুদযসচ্চপ্পটিৱেধঞাণং. অৰিযসচ্চাৰম্মণঞাণম্পি হি ‘‘যে কেচি কুসলা ধম্মা, সব্বে তে চতূসু অৰিযসচ্চেসু সঙ্গহং গচ্ছন্তী’’তিআদীসু (ম. নি. ১.৩০০) ৱিয ‘‘সচ্চ’’ন্তি ৱুচ্চতি. অযং ৰূপস্স আদীনৱোতি পৰিঞ্ঞাপটিৱেধোতি পুব্বভাগে ‘‘অযং ৰূপস্স আদীনৱো’’তি ঞত্ৱা মগ্গক্খণে দুক্খপৰিঞ্ঞাসঙ্খাতো দুক্খসচ্চপ্পটিৱেধো. দুক্খসচ্চন্তি দুক্খসচ্চপ্পটিৱেধঞাণং. ইদং ৰূপস্স নিস্সৰণন্তি সচ্ছিকিৰিযাপটিৱেধোতি পুব্বভাগে ‘‘ইদং ৰূপস্স নিস্সৰণ’’ন্তি ঞত্ৱা মগ্গক্খণে নিৰোধসচ্ছিকিৰিযাসঙ্খাতো নিৰোধসচ্চপ্পটিৱেধো. নিৰোধসচ্চন্তি নিৰোধসচ্চাৰম্মণং নিৰোধসচ্চপ্পটিৱেধঞাণং. যা ইমেসু তীসু ঠানেসূতি ইমেসু যথাৱুত্তেসু তীসু সমুদযদুক্খনিৰোধেসু পটিৱেধৱসেন পৱত্তা যা দিট্ঠি যো সঙ্কপ্পোতি যোজনা. ভাৱনাপটিৱেধোতি অযং মগ্গভাৱনাসঙ্খাতো মগ্গসচ্চপ্পটিৱেধো. মগ্গসচ্চন্তি মগ্গসচ্চপ্পটিৱেধঞাণং.
১৫. পুন অপৰেন পৰিযাযেন সচ্চানি চ সচ্চপ্পটিৱেধঞ্চ দস্সেন্তো সচ্চন্তি কতিহাকাৰেহি সচ্চন্তিআদিমাহ. তত্থ যস্মা সব্বেপি সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তা বোধিপল্লঙ্কে নিসিন্না জৰামৰণাদিকস্স দুক্খসচ্চস্স জাতিআদিকং সমুদযসচ্চং ‘‘কিং নু খো’’তি এসন্তি, তথা এসন্তা চ জৰামৰণাদিকস্স দুক্খসচ্চস্স জাতিআদিকং সমুদযসচ্চং ‘‘পচ্চযো’’তি ৱৱত্থপেন্তো পৰিগ্গণ্হন্তি, তস্মা সা চ এসনা সো চ পৰিগ্গহো সচ্চানং এসনত্তা পৰিগ্গহত্তা চ ‘‘সচ্চ’’ন্তি কত্ৱা এসনট্ঠেন পৰিগ্গহট্ঠেনাতি ৱুত্তং. অযঞ্চ ৱিধি পচ্চেকবুদ্ধানম্পি পচ্চযপৰিগ্গহে লব্ভতিযেৱ, সাৱকানং পন অনুস্সৱৱসেন পচ্চযপৰিগ্গহে লব্ভতি. পটিৱেধট্ঠেনাতি পুব্বভাগে তথা এসিতানং পৰিগ্গহিতানঞ্চ মগ্গক্খণে একপটিৱেধট্ঠেন.
কিংনিদানন্তিআদীসু নিদানাদীনি সব্বানি কাৰণৱেৱচনানি. কাৰণঞ্হি যস্মা ফলং নিদেতি ‘‘হন্দ নং গণ্হথা’’তি অপ্পেতি ৱিয, তস্মা ‘‘নিদান’’ন্তি ৱুচ্চতি. যস্মা ফলং ততো সমুদেতি, জাযতি, পভৱতি; তস্মা সমুদযো, জাতি, পভৱোতি ৱুচ্চতি. অযং পনেত্থ অত্থো – কিং নিদানং এতস্সাতি কিংনিদানং. কো সমুদযো এতস্সাতি কিংসমুদযং. কা জাতি এতস্সাতি কিংজাতিকং. কো পভৱো এতস্সাতি কিংপভৱং. যস্মা পন তস্স জাতি যথাৱুত্তেন অত্থেন নিদানঞ্চেৱ সমুদযো চ জাতি চ পভৱো চ, তস্মা জাতিনিদানন্তিআদিমাহ. জৰামৰণন্তি দুক্খসচ্চং. জৰামৰণসমুদযন্তি তস্স পচ্চযং সমুদযসচ্চং. জৰামৰণনিৰোধন্তি নিৰোধসচ্চং. জৰামৰণনিৰোধগামিনিং পটিপদন্তি মগ্গসচ্চং. ইমিনাৱ নযেন সব্বপদেসু অত্থো ৱেদিতব্বো.
১৬. নিৰোধপ্পজাননাতি আৰম্মণকৰণেন নিৰোধস্স পজাননা. জাতি সিযা দুক্খসচ্চং, সিযা সমুদযসচ্চন্তি ভৱপচ্চযা পঞ্ঞাযনট্ঠেন দুক্খসচ্চং, জৰামৰণস্স পচ্চযট্ঠেন সমুদযসচ্চং. এস নযো সেসেসুপি. অৱিজ্জা সিযা দুক্খসচ্চন্তি পন আসৱসমুদযা অৱিজ্জাসমুদযট্ঠেনাতি.
সচ্চকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.