৩. ইন্দ্ৰিযসুত্তৱণ্ণনা

৬২. ততিযে ইন্দ্ৰিযানীতি অধিপতেয্যট্ঠেন ইন্দ্ৰিযানি. যানি হি সহজাতধম্মেসু ইস্সৰা ৱিয হুত্ৱা তেহি অনুৱত্তিতব্বানি, তানি ইন্দ্ৰিযানি নাম. অপিচ ইন্দো ভগৱা ধম্মিস্সৰো পৰমেন চিত্তিস্সৰিযেন সমন্নাগতো. তেন ইন্দেন সব্বপঠমং দিট্ঠত্তা অধিগতত্তা পৰেসঞ্চ দিট্ঠত্তা দেসিতত্তা ৱিহিতত্তা গোচৰভাৱনাসেৱনাহি দিট্ঠত্তা চ ইন্দ্ৰিযানি. ইন্দং ৱা মগ্গাধিগমস্স উপনিস্সযভূতং পুঞ্ঞকম্মং, তস্স লিঙ্গানীতিপি ইন্দ্ৰিযানি. অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযন্তি ‘‘অনমতগ্গে সংসাৰে অনঞ্ঞাতং অনধিগতং অমতপদং চতুসচ্চধম্মমেৱ ৱা জানিস্সামী’’তি পটিপন্নস্স ইমিনা পুব্বভাগেন উপ্পন্নং ইন্দ্ৰিযং, সোতাপত্তিমগ্গপঞ্ঞাযেতং অধিৱচনং. অঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি আজাননইন্দ্ৰিযং. তত্ৰাযং ৱচনত্থো – আজানাতি পঠমমগ্গঞাণেন দিট্ঠমৰিযাদং অনতিক্কমিত্ৱাৱ জানাতীতি অঞ্ঞা. যথেৱ হি পঠমমগ্গপঞ্ঞা দুক্খাদীসু পৰিঞ্ঞাভিসমযাদিৱসেন পৱত্ততি, তথেৱ অযম্পি পৱত্ততীতি অঞ্ঞা চ সা যথাৱুত্তেনট্ঠেন ইন্দ্ৰিযং চাতি অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. আজাননট্ঠেনেৱ অঞ্ঞস্স ৱা অৰিযপুগ্গলস্স ইন্দ্ৰিযন্তি অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, সোতাপত্তিফলতো পট্ঠায ছসু ঠানেসু ঞাণস্সেতং অধিৱচনং. অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযন্তি অঞ্ঞাতাৱিনো চতূসু সচ্চেসু নিট্ঠিতঞাণকিচ্চস্স খীণাসৱস্স উপ্পজ্জনতো ইন্দ্ৰিযট্ঠসম্ভৱতো চ অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং. এত্থ চ পঠমপচ্ছিমানি পঠমমগ্গচতুত্থফলৱসেন একট্ঠানিকানি, ইতৰং ইতৰমগ্গফলৱসেন ছট্ঠানিকন্তি ৱেদিতব্বং.

গাথাসু সিক্খমানস্সাতি অধিসীলসিক্খাদযো সিক্খমানস্স ভাৱেন্তস্স. উজুমগ্গানুসাৰিনোতি উজুমগ্গো ৱুচ্চতি অৰিযমগ্গো, অন্তদ্ৱযৱিৱজ্জিতত্তা তস্স অনুস্সৰণতো উজুমগ্গানুসাৰিনো, পটিপাটিযা মগ্গে উপ্পাদেন্তস্সাতি অত্থো. খযস্মিন্তি অনৱসেসকিলেসানং খেপনতো খযসঙ্খাতে অগ্গমগ্গে ঞাণং পঠমং পুৰেযেৱ উপ্পজ্জতি. ততো অঞ্ঞা অনন্তৰাতি ততো মগ্গঞাণতো অনন্তৰা অৰহত্তং উপ্পজ্জতি. অথ ৱা উজুমগ্গানুসাৰিনোতি লীনুদ্ধচ্চপতিট্ঠানাযূহনাদিকে ৱজ্জেত্ৱা সমথৱিপস্সনং যুগনদ্ধং কত্ৱা ভাৱনাৱসেন পৱত্তং পুব্বভাগমগ্গং অনুস্সৰন্তস্স অনুগচ্ছন্তস্স পটিপজ্জন্তস্স গোত্ৰভুঞাণানন্তৰং দিট্ঠেকট্ঠানং কিলেসানং খেপনতো খযস্মিং সোতাপত্তিমগ্গে পঠমং ঞাণং অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযং উপ্পজ্জতি. ততো অঞ্ঞা অনন্তৰাতি ততো পঠমঞাণতো অনন্তৰা অনন্তৰতো পট্ঠায যাৱ অগ্গমগ্গা অঞ্ঞা অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং উপ্পজ্জতি.

ততো অঞ্ঞা ৱিমুত্তস্সাতি ততো অঞ্ঞা অঞ্ঞিন্দ্ৰিযতো পচ্ছা অৰহত্তমগ্গঞাণানন্তৰা অৰহত্তফলেন পঞ্ঞাৱিমুত্তিযা অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযেন ৱিমুত্তস্স. ঞাণং ৱে হোতি তাদিনোতি অৰহত্তফলুপ্পত্তিতো উত্তৰকালে ইট্ঠানিট্ঠাদীসু তাদিলক্খণপ্পত্তস্স খীণাসৱস্স পচ্চৱেক্খণঞাণং উপ্পজ্জতি. কথং উপ্পজ্জতীতি আহ ‘‘অকুপ্পা মে ৱিমুত্তী’’তি. তস্স অকুপ্পভাৱস্স কাৰণং দস্সেতি ‘‘ভৱসংযোজনক্খযা’’তি.

ইদানি তাদিসং খীণাসৱং থোমেন্তো ‘‘স ৱে ইন্দ্ৰিযসম্পন্নো’’তি ততিযং গাথমাহ. তত্থ ইন্দ্ৰিযসম্পন্নোতি যথাৱুত্তেহি তীহি লোকুত্তৰিন্দ্ৰিযেহি সমন্নাগতো, সুদ্ধেহিপি ৱা পটিপ্পস্সদ্ধিলদ্ধেহি সদ্ধাদীহি ইন্দ্ৰিযেহি সমন্নাগতো পৰিপুণ্ণো, ততো এৱ চক্খাদীহি সুট্ঠু ৱূপসন্তেহি নিব্বিসেৱনেহি ইন্দ্ৰিযেহি সমন্নাগতো. তেনাহ ‘‘সন্তো’’তি, সব্বকিলেসপৰিড়াহৱূপসমেন উপসন্তোতি অত্থো. সন্তিপদে ৰতোতি নিব্বানে অভিৰতো অধিমুত্তো. এত্থ চ ‘‘ইন্দ্ৰিযসম্পন্নো’’তি এতেন ভাৱিতমগ্গতা, পৰিঞ্ঞাতক্খন্ধতা চস্স দস্সিতা. ‘‘সন্তো’’তি এতেন পহীনকিলেসতা, ‘‘সন্তিপদে ৰতো’’তি এতেন সচ্ছিকতনিৰোধতাতি. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

ততিযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.