৩. উভযত্থসুত্তৱণ্ণনা

২৩. ততিযে ভাৱিতোতি উপ্পাদিতো চ ৱড্ঢিতো চ. বহুলীকতোতি পুনপ্পুনং কতো. অত্থোতি হিতং. তঞ্হি অৰণীযতো উপগন্তব্বতো অত্থোতি ৱুচ্চতি. সমধিগয্হ তিট্ঠতীতি সম্মা পৰিগ্গহেত্ৱা অৱিজহিত্ৱা ৱত্ততি. দিট্ঠধম্মিকন্তি দিট্ঠধম্মো ৱুচ্চতি পচ্চক্খভূতো অত্তভাৱো, দিট্ঠধম্মে ভৱং দিট্ঠধম্মিকং, ইধলোকপৰিযাপন্নন্তি অত্থো. সম্পৰাযিকন্তি ধম্মৱসেন সম্পৰেতব্বতো সম্পৰাযো, পৰলোকো, সম্পৰাযে ভৱং সম্পৰাযিকং, পৰলোকপৰিযাপন্নন্তি ৱুত্তং হোতি.

কো পনেস দিট্ঠধম্মিকো নাম অত্থো, কো ৱা সম্পৰাযিকোতি? সঙ্খেপেন তাৱ যং ইধলোকসুখং, যঞ্চেতৰহি ইধলোকসুখাৱহং, অযং দিট্ঠধম্মিকো অত্থো. সেয্যথিদং – গহট্ঠানং তাৱ ইধ যং কিঞ্চি ৱিত্তূপকৰণং, অনাকুলকম্মন্ততা, আৰোগ্যসংৱিধানং, ৱত্থুৱিসদকিৰিযাযোগৱিহিতানি সিপ্পাযতনৱিজ্জাট্ঠানানি সঙ্গহিতপৰিজনতাতি এৱমাদি. পব্বজিতানং পন যে ইমে জীৱিতপৰিক্খাৰা চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰা. তেসং অকিচ্ছলাভো, তত্থ চ সঙ্খায পটিসেৱনা, সঙ্খায পৰিৱজ্জনা, ৱত্থুৱিসদকিৰিযা, অপ্পিচ্ছতা, সন্তুট্ঠি, পৱিৱেকো, অসংসগ্গোতি এৱমাদি. পতিৰূপদেসৱাসসপ্পুৰিসূপনিস্সযসদ্ধম্মস্সৱনযোনিসোমনসিকাৰাদযো পন উভযেসং সাধাৰণা উভযানুৰূপা চাতি ৱেদিতব্বা.

অপ্পমাদোতি এত্থ অপ্পমাদো পমাদপ্পটিপক্খতো ৱেদিতব্বো. কো পনেস পমাদো নাম? পমজ্জনাকাৰো. ৱুত্তং হেতং –

‘‘তত্থ কতমো পমাদো? কাযদুচ্চৰিতে ৱা ৱচীদুচ্চৰিতে ৱা মনোদুচ্চৰিতে ৱা পঞ্চসু ৱা কামগুণেসু চিত্তস্স ৱোস্সগ্গো ৱোস্সগ্গানুপ্পাদনং কুসলানং ৱা ধম্মানং ভাৱনায অসক্কচ্চকিৰিযতা অসাতচ্চকিৰিযতা অনট্ঠিতকিৰিযতা ওলীনৱুত্তিতা নিক্খিত্তছন্দতা নিক্খিত্তধুৰতা অনাসেৱনা অভাৱনা অবহুলীকম্মং অনধিট্ঠানং অননুযোগোপমাদো. যো এৱৰূপো পমাদো পমজ্জনা পমজ্জিতত্তং. অযং ৱুচ্চতি পমাদো’’তি (ৱিভ. ৮৪৬).

তস্মা ৱুত্তপ্পটিপক্খতো অপ্পমাদো ৱেদিতব্বো. অত্থতো হি সো সতিযা অৱিপ্পৱাসো, নিচ্চং উপট্ঠিতস্সতিযা এতং নামং. অপৰে পন ‘‘সতিসম্পজঞ্ঞযোগেন পৱত্তা চত্তাৰো অৰূপিনো খন্ধা অপ্পমাদো’’তি ৱদন্তি.

‘‘ভাৱিতো বহূলীকতো’’তি ৱুত্তং, কথং পনাযং অপ্পমাদো ভাৱেতব্বোতি? ন অপ্পমাদভাৱনা নাম ৱিসুং একভাৱনা অত্থি. যা হি কাচি পুঞ্ঞকিৰিযা কুসলকিৰিযা, সব্বা সা অপ্পমাদভাৱনাত্ৱেৱ ৱেদিতব্বা. ৱিসেসতো পন ৱিৱট্টূপনিস্সযং সৰণগমনং কাযিকৱাচসিকসংৱৰঞ্চ উপাদায সব্বা সীলভাৱনা, সব্বা সমাধিভাৱনা, সব্বা পঞ্ঞাভাৱনা, সব্বা কুসলভাৱনা, অনৱজ্জভাৱনা, অপ্পমাদভাৱনাতি ৱেদিতব্বা. ‘‘অপ্পমাদো’’তি হি ইদং মহন্তং অত্থং দীপেতি, মহন্তং অত্থং পৰিগ্গহেত্ৱা তিট্ঠতি. সকলম্পি তেপিটকং বুদ্ধৱচনং আহৰিত্ৱা অপ্পমাদপদস্স অত্থং কত্ৱা কথেন্তো ধম্মকথিকো ‘‘অতিত্থেন পক্খন্দো’’তি ন ৱত্তব্বো. কস্মা? অপ্পমাদপদস্স মহন্তভাৱতো. তথা হি সম্মাসম্বুদ্ধো কুসিনাৰাযং যমকসালানমন্তৰে পৰিনিব্বানসমযে নিপন্নো অভিসম্বোধিতো পট্ঠায পঞ্চচত্তালীসায ৱস্সেসু অত্তনা ভাসিতং ধম্মং একেন পদেন সঙ্গহেত্ৱা দস্সেন্তো – ‘‘অপ্পমাদেন সম্পাদেথা’’তি ভিক্খূনং ওৱাদমদাসি. তথা চ ৱুত্তং –

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যানি কানিচি জঙ্গলানং পাণানং পদজাতানি, সব্বানি তানি হত্থিপদে সমোধানং গচ্ছন্তি, হত্থিপদং তেসং অগ্গমক্খাযতি যদিদং মহন্তট্ঠেন; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যে কেচি কুসলা ধম্মা, সব্বেতে অপ্পমাদমূলকা অপ্পমাদসমোসৰণা, অপ্পমাদো তেসং ধম্মানং অগ্গমক্খাযতী’’তি (ম. নি. ১.৩০০).

গাথাসু অপ্পমাদং পসংসন্তীতি দানাদিপুঞ্ঞকিৰিযাসু অপ্পমাদং অপ্পমজ্জনং পণ্ডিতা সপ্পঞ্ঞা বুদ্ধাদযো পসংসন্তি, ৱণ্ণেন্তি থোমেন্তি. কস্মা? যস্মা অপ্পমত্তো উভো অত্থে অধিগণ্হাতি পণ্ডিতো. কে পন তে উভো অত্থাতি আহ – ‘‘দিট্ঠে ধম্মে চ যো অত্থো, যো চত্থো সম্পৰাযিকো’’তি, এৱমেত্থ পদযোজনা ৱেদিতব্বা. ইধাপি দিট্ঠে ধম্মে চ যো অত্থোতি গহট্ঠস্স তাৱ ‘‘অনৱজ্জানি কম্মানি, অনাকুলা চ কম্মন্তা’’তিআদিনা নযেন ৱুত্তো কসিগোৰক্খাদিৱিধিনা লদ্ধব্বো অত্থো, পব্বজিতস্স পন অৱিপ্পটিসাৰাদিঅত্থো ৱেদিতব্বো. যো চত্থো সম্পৰাযিকোতি পন উভযেসম্পি ধম্মচৰিযাৱ ৱুত্তাতি ৱেদিতব্বা. অত্থাভিসমযাতি দুৱিধস্সপি অত্থস্স হিতস্স পটিলাভা, লদ্ধব্বেন সমিতি সঙ্গতি সমোধানন্তি সমযো, লাভো. সমযো এৱ অভিসমযো, অভিমুখভাৱেন ৱা সমযো অভিসমযোতি এৱমেত্থ অভিসমযো ৱেদিতব্বো. ধিতিসম্পন্নত্তা ধীৰো. ততিযেন চেত্থ অত্থ-সদ্দেন পৰমত্থস্স নিব্বানস্সাপি সঙ্গহো ৱেদিতব্বো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ. ইতি ইমস্মিং সুত্তে ৱট্টসম্পত্তি এৱ কথিতা. গাথাযং পন ৱিৱট্টস্সপি সঙ্গহো দট্ঠব্বো. তথা হি ৱুত্তং –

‘‘অপ্পমাদো অমতপদং, পমাদো মচ্চুনো পদং;

অপ্পমত্তা ন মীযন্তি, যে পমত্তা যথা মতা.

‘‘এৱং ৱিসেসতো ঞত্ৱা, অপ্পমাদম্হি পণ্ডিতা;

অপ্পমাদে পমোদন্তি, অৰিযানং গোচৰে ৰতা.

‘‘তে ঝাযিনো সাততিকা, নিচ্চং দড়্হপৰক্কমা;

ফুসন্তি ধীৰা নিব্বানং, যোগক্খেমং অনুত্তৰ’’ন্তি. (ধ. প. ২১-২৩);

তস্মা ‘‘অত্থাভিসমযা’’তি এত্থ লোকুত্তৰত্থৱসেনপি অত্থো ৱেদিতব্বো.

ততিযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.