৩৩. জটিলত্থেৰৱত্থু
যোধ তণ্হন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো জটিলত্থেৰং আৰব্ভ কথেসি.
তত্ৰাযং অনুপুব্বী কথা – অতীতে কিৰ বাৰাণসিযং দ্ৱে ভাতৰো কুটুম্বিকা মহন্তং উচ্ছুখেত্তং কাৰেসুং. অথেকদিৱসং কনিট্ঠভাতা উচ্ছুখেত্তং গন্ত্ৱা ‘‘একং জেট্ঠভাতিকস্স দস্সামি, একং ময্হং ভৱিস্সতী’’তি দ্ৱে উচ্ছুযট্ঠিযো ৰসস্স অনিক্খমনত্থায ছিন্নট্ঠানে বন্ধিত্ৱা গণ্হি. তদা কিৰ উচ্ছূনং যন্তেন পীড়নকিচ্চং নত্থি, অগ্গে ৱা মূলে ৱা ছিন্দিত্ৱা উক্খিত্তকালে ধম্মকৰণতো উদকং ৱিয সযমেৱ ৰসো নিক্খমতি. তস্স পন খেত্ততো উচ্ছুযট্ঠিযো গহেত্ৱা আগমনকালে গন্ধমাদনে পচ্চেকবুদ্ধো সমাপত্তিতো ৱুট্ঠায ‘‘কস্স নু খো অজ্জ অনুগ্গহং কৰিস্সামী’’তি উপধাৰেন্তো তং অত্তনো ঞাণজালে পৱিট্ঠং দিস্ৱা সঙ্গহং কাতুং সমত্থভাৱঞ্চ ঞত্ৱা পত্তচীৱৰং আদায ইদ্ধিযা আগন্ত্ৱা তস্স পুৰতো অট্ঠাসি. সো তং দিস্ৱাৱ পসন্নচিত্তো উত্তৰসাটকং উচ্চতৰে ভূমিপদেসে অত্থৰিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইধ নিসীদথা’’তি পচ্চেকবুদ্ধং নিসীদাপেত্ৱা ‘‘পত্তং উপনামেথা’’তি উচ্ছুযট্ঠিযা বন্ধনট্ঠানং মোচেত্ৱা পত্তস্স উপৰি অকাসি, ৰসো ওতৰিত্ৱা পত্তং পূৰেসি. পচ্চেকবুদ্ধেন তস্মিং ৰসে পীতে ‘‘সাধুকং ৱত মে অয্যেন ৰসো পীতো. সচে মে জেট্ঠভাতিকো মূলং আহৰাপেস্সতি, মূলং দস্সামি. সচে পত্তিং আহৰাপেস্সতি, পত্তিং দস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা, ‘‘ভন্তে, পত্তং মে উপনামেথা’’তি দুতিযম্পি উচ্ছুযট্ঠিং মোচেত্ৱা ৰসং অদাসি. ‘‘ভাতা মে উচ্ছুখেত্ততো অঞ্ঞং উচ্ছুং আহৰিত্ৱা খাদিস্সতী’’তি এত্তকম্পি কিৰস্স ৱঞ্চনচিত্তং নাহোসি. পচ্চেকবুদ্ধো পন পঠমং উচ্ছুৰসস্স পীতত্তা তং উচ্ছুৰসং অঞ্ঞেহিপি সদ্ধিং সংৱিভজিতুকামো হুত্ৱা গহেত্ৱাৱ নিসীদি. সো তস্স আকাৰং ঞত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, যো অযং মযা দিন্নো অগ্গৰসো, ইমস্স নিস্সন্দেন দেৱমনুস্সেসু সম্পত্তিং অনুভৱিত্ৱা পৰিযোসানে তুম্হেহি পত্তধম্মমেৱ পাপুণেয্য’’ন্তি পত্থনং পট্ঠপেসি. পচ্চেকবুদ্ধোপিস্স ‘‘এৱং হোতূ’’তি ৱত্ৱা ‘‘ইচ্ছিতং পত্থিতং তুয্হ’’ন্তি দ্ৱীহি গাথাহি অনুমোদনং কত্ৱা যথা সো পস্সতি, এৱং অধিট্ঠহিত্ৱা আকাসেন গন্ধমাদনং গন্ত্ৱা পঞ্চন্নং পচ্চেকবুদ্ধসতানং তং ৰসং অদাসি.
সো তং পাটিহাৰিযং দিস্ৱা ভাতু সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘কহং গতোসী’’তি ৱুত্তে ‘‘উচ্ছুখেত্তং ওলোকেতুং গতোম্হী’’তি. ‘‘কিং তাদিসেন উচ্ছুখেত্তং গতেন, ননু নাম একং ৱা দ্ৱে ৱা উচ্ছুযট্ঠিযো আদায আগন্তব্বং ভৱেয্যা’’তি ভাতৰা ৱুত্তো – ‘‘আম, ভাতিক, দ্ৱে মে উচ্ছুযট্ঠিযো গহিতা, একং পন পচ্চেকবুদ্ধং দিস্ৱা মম উচ্ছুযট্ঠিতো ৰসং দত্ৱা ‘মূলং ৱা পত্তিং ৱা দস্সামী’তি তুম্হাকম্পি মে উচ্ছুযট্ঠিতো ৰসো দিন্নো, কিং নু খো তস্স মূলং গণ্হিস্সথ, উদাহু পত্তি’’ন্তি আহ. ‘‘কিং পন পচ্চেকবুদ্ধেন কত’’ন্তি? ‘‘মম উচ্ছুযট্ঠিতো ৰসং পিৱিত্ৱা তুম্হাকং উচ্ছুযট্ঠিতো ৰসং আদায আকাসেন গন্ধমাদনং গন্ত্ৱা পঞ্চসতানং পচ্চেকবুদ্ধানং অদাসী’’তি. সো তস্মিং কথেন্তেযেৱ নিৰন্তৰং পীতিযা ফুট্ঠসৰীৰো হুত্ৱা ‘‘তেন মে পচ্চেকবুদ্ধেন দিট্ঠধম্মস্সেৱ অধিগমো ভৱেয্যা’’তি পত্থনং অকাসি. এৱং কনিট্ঠেন তিস্সো সম্পত্তিযো পত্থিতা, জেট্ঠেন পন একপদেনেৱ অৰহত্তং পত্থিতন্তি ইদং তেসং পুব্বকম্মং.
তে যাৱতাযুকং ঠত্ৱা ততো চুতা দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা একং বুদ্ধন্তৰং খেপযিংসু. তেসং দেৱলোকে ঠিতকালেযেৱ ৱিপস্সী সম্মাসম্বুদ্ধো লোকে উপ্পজ্জি. তেপি দেৱলোকতো চৱিত্ৱা বন্ধুমতিযা একস্মিং কুলগেহে জেট্ঠো জেট্ঠোৱ, কনিট্ঠো কনিট্ঠোৱ হুত্ৱা পটিসন্ধিং গণ্হিংসু. তেসু জেট্ঠস্স সেনোতি নামং অকংসু, কনিট্ঠস্স অপৰাজিতোতি. তেসু ৱযপ্পত্তকালে কুটুম্বং সণ্ঠাপেত্ৱা ৱিহৰন্তেসু ‘‘বুদ্ধৰতনং লোকে উপ্পন্নং, ধম্মৰতনং, সঙ্ঘৰতনং, দানানি দেথ, পুঞ্ঞানি কৰোথ, অজ্জ অট্ঠমী, অজ্জ চাতুদ্দসী, অজ্জ পন্নৰসী, উপোসথং কৰোথ, ধম্মং সুণাথা’’তি ধম্মঘোসকস্স বন্ধুমতীনগৰে ঘোসনং সুত্ৱা মহাজনং পুৰেভত্তং দানং দত্ৱা পচ্ছাভত্তং ধম্মস্সৱনায গচ্ছন্তং দিস্ৱা সেনকুটুম্বিকো ‘‘কহং গচ্ছথা’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সত্থু সন্তিকং ধম্মস্সৱনাযা’’তি ৱুত্তে ‘‘অহম্পি গমিস্সামী’’তি তেহি সদ্ধিংযেৱ গন্ত্ৱা পৰিসপৰিযন্তে নিসীদি.
সত্থা তস্স অজ্ঝাসযং ৱিদিত্ৱা অনুপুব্বিং কথং কথেসি. সো সত্থু ধম্মং সুত্ৱা পব্বজ্জায উস্সাহজাতো সত্থাৰং পব্বজ্জং যাচি. অথ নং সত্থা ‘‘অত্থি পন তে অপলোকেতব্বা ঞাতকা’’তি পুচ্ছি. অত্থি, ভন্তেতি. তেন হি অপলোকেত্ৱা এহীতি. সো কনিট্ঠস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘যং ইমস্মিং কুলে সাপতেয্যং, তং সব্বং তৱ হোতূ’’তি আহ. তুম্হে পন, সামীতি. অহং সত্থু সন্তিকে পব্বজিস্সামীতি. সামি কিং ৱদেথ, অহং মাতৰি মতায মাতৰং ৱিয, পিতৰি মতে পিতৰং ৱিয তুম্হে অলত্থং, ইদং কুলং মহাভোগং, গেহে ঠিতেনেৱ সক্কা পুঞ্ঞানি কাতুং, মা এৱং কৰিত্থাতি. মযা সত্থু সন্তিকে ধম্মো সুতো, ন সক্কা তং অগাৰমজ্ঝে ঠিতেন পূৰেতুং, পব্বজিস্সামেৱাহং, ত্ৱং নিৱত্তাহীতি. এৱং সো কনিট্ঠং নিৱত্তাপেত্ৱা সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৱা লদ্ধূপসম্পদো ন চিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি. কনিট্ঠোপি ‘‘ভাতু পব্বজিতসক্কাৰং কৰিস্সামী’’তি সত্তাহং বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স দানং দত্ৱা ভাতৰং ৱন্দিত্ৱা আহ – ‘‘ভন্তে, তুম্হেহি অত্তনো ভৱনিস্সৰণং কতং, অহং পন পঞ্চহি কামগুণেহি বদ্ধো নিক্খমিত্ৱা পব্বজিতুং ন সক্কোমি, ময্হং গেহে ঠিতস্সেৱ অনুচ্ছৱিকং মহন্তং পুঞ্ঞকম্মং আচিক্খথা’’তি. অথ নং থেৰো ‘‘সাধু সাধু, পণ্ডিত, সত্থু গন্ধকুটিং কৰোহী’’তি আহ. সো ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা নানাদাৰূনি আহৰাপেত্ৱা থম্ভাদীনং অত্থায তচ্ছাপেত্ৱা একং সুৱণ্ণখচিতং, একং ৰজতখচিতং, একং মণিখচিতন্তি সব্বানি সত্তৰতনখচিতানি কাৰেত্ৱা তেহি গন্ধকুটিং কাৰেত্ৱা সত্তৰতনখচিতাহেৱ ছদনিট্ঠকাহি ছাদাপেসি. গন্ধকুটিযা কৰণকালেযেৱ পন তং অত্তনা সমাননামকো অপৰাজিতোযেৱ নাম ভাগিনেয্যো উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘অহম্পি কৰিস্সামি, ময্হম্পি পত্তিং দেথ মাতুলা’’তি আহ. ন দেমি, তাত, অঞ্ঞেহি অসাধাৰণং কৰিস্সামীতি. সো বহুম্পি যাচিত্ৱা পত্তিং অলভমানো ‘‘গন্ধকুটিযা পুৰতো কুঞ্জৰসালং লদ্ধুং ৱট্টতী’’তি সত্তৰতনমযং কুঞ্জৰসালং কাৰেসি. সো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মেণ্ডকসেট্ঠি হুত্ৱা নিব্বত্তি.
গন্ধকুটিযং পন সত্তৰতনমযানি তীণি মহাৱাতপানানি অহেসুং. তেসং অভিমুখে হেট্ঠা সুধাপৰিকম্মকতা তিস্সো পোক্খৰণিযো কাৰেত্ৱা চতুজ্জাতিকগন্ধোদকস্স পূৰেত্ৱা অপৰাজিতো, গহপতি, পঞ্চৱণ্ণানি কুসুমানি ৰোপাপেসি তথাগতস্স অন্তো নিসিন্নকালে ৱাতৱেগেন সমুট্ঠিতাহি ৰেণুৱট্টীহি সৰীৰস্স ওকিৰণত্থং. গন্ধকুটিথূপিকায কপল্লং ৰত্তসুৱণ্ণমযং অহোসি, পৱাড়মযা সিখৰা, হেট্ঠা মণিমযা ছদনিট্ঠকা. ইতি সা নচ্চন্তো ৱিয মোৰো সোভমানা অট্ঠাসি. সত্তসু পন ৰতনেসু কোট্টেতব্বযুত্তকং কোট্টেত্ৱা ইতৰং সকলমেৱ গহেত্ৱা জণ্ণুমত্তেন ওধিনা গন্ধকুটিং পৰিক্খিপিত্ৱা পৰিৱেণং পূৰেসি.
এৱং গন্ধকুটিং নিট্ঠাপেত্ৱা অপৰাজিতো, গহপতি, ভাতিকত্থেৰং উপসঙ্কমিত্ৱা আহ – ‘‘ভন্তে, নিট্ঠিতা গন্ধকুটি, পৰিভোগমস্সা পচ্চাসীসামি, পৰিভোগেন কিৰ মহন্তং পুঞ্ঞং হোতী’’তি. সো সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইমিনা কিৰ ৱো কুটুম্বিকেন গন্ধকুটি কাৰিতা, ইদানি পন পৰিভোগং পচ্চাসীসতী’’তি আহ. সত্থা উট্ঠাযাসনা গন্ধকুটিঅভিমুখং গন্ত্ৱা গন্ধকুটিং পৰিক্খিপিত্ৱা পৰিক্খিত্তৰতনৰাসিং ওলোকেন্তো দ্ৱাৰকোট্ঠকে অট্ঠাসি. অথ নং কুটুম্বিকো ‘‘পৱিসথ, ভন্তে’’তি আহ. সত্থা তত্থেৱ ঠত্ৱা ততিযৱাৰে তস্স ভাতিকত্থেৰং ওলোকেসি. সো ওলোকিতাকাৰেনেৱ ঞত্ৱা কনিট্ঠভাতৰং আহ – ‘‘এহি, তাত, ‘মমেৱ ৰক্খা ভৱিস্সতি, তুম্হে যথাসুখং ৱসথা’তি সত্থাৰং ৱদেহী’’তি. সো তস্স ৱচনং সুত্ৱা সত্থাৰং পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, যথা মনুস্সা ৰুক্খমূলে পৱিসিত্ৱা অনপেক্খা পক্কমন্তি, যথা ৱা নদিং তৰিত্ৱা উড়ুম্পং অনপেক্খা পৰিচ্চজন্তি, এৱং অনপেক্খা হুত্ৱা তুম্হে ৱসথা’’তি আহ. কিমত্থং পন সত্থা অট্ঠাসি? এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘বুদ্ধানং সন্তিকং পুৰেভত্তম্পি পচ্ছাভত্তম্পি বহূ আগচ্ছন্তি, তেসু ৰতনানি আদায পক্কমন্তেসু ন সক্কা অম্হেহি ৱাৰেতুং, পৰিৱেণম্হি এত্তকে ৰতনে ৱোকিণ্ণে অত্তনো উপট্ঠাকে হৰন্তেপি ন ৱাৰেতীতি কুটুম্বিকো মযি আঘাতং কত্ৱা অপাযূপগো ভৱেয্যা’’তি ইমিনা কাৰণেন অট্ঠাসি. তেন পন, ‘‘ভন্তে, মমেৱ ৰক্খা ভৱিস্সতি, তুম্হে ৱসথা’’তি ৱুত্তে পাৱিসি.
কুটুম্বিকো সমন্তা ৰক্খং ঠপেত্ৱা মনুস্সে আহ – ‘‘তাতা, উচ্ছঙ্গেন ৱা পচ্ছিপসিব্বকেহি ৱা আদায গচ্ছন্তে ৱাৰেয্যাথ, হত্থেন গহেত্ৱা গচ্ছন্তে পন মা ৱাৰযিত্থা’’তি. অন্তোনগৰেপি আৰোচাপেসি ‘‘মযা গন্ধকুটিপৰিৱেণে সত্ত ৰতনানি ওকিণ্ণানি, সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা গচ্ছন্তা দুগ্গতমনুস্সা উভো হত্থে পূৰেত্ৱা গণ্হন্তু, সুখিতাপি একেন গণ্হন্তূ’’তি. এৱং কিৰস্স অহোসি ‘‘সদ্ধা তাৱ ধম্মং সোতুকামা গমিস্সন্তিযেৱ, অস্সদ্ধাপি পন ধনলোভেন গন্ত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা দুক্খতো মুচ্চিস্সন্তী’’তি. তস্মা জনসঙ্গহত্থায এৱং আৰোচাপেসি. মহাজনো তেন ৱুত্তনিযামেনেৱ ৰতনানি গণ্হি. সকিং ওকিণ্ণৰতনেসু খীণেসু যাৱততিযং জণ্ণুমত্তেন ওধিনা ওকিৰাপেসিযেৱ. সত্থু পন পাদমূলে তিপুসমত্তং অনগ্ঘং মণিৰতনং ঠপেসি. এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘সত্থু সৰীৰতো সুৱণ্ণৱণ্ণায পভায সদ্ধিং মণিপভং ওলোকেন্তানং তিত্তি নাম ন ভৱিস্সতী’’তি. তস্মা এৱমকাসি. মহাজনোপি অতিত্তোৱ ওলোকেসি.
অথেকদিৱসং একো মিচ্ছাদিট্ঠিকব্ৰাহ্মণো ‘‘সত্থু কিৰ পাদমূলে মহগ্ঘং মণিৰতনং নিক্খিত্তং, হৰিস্সামি ন’’ন্তি ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিতুং আগতস্স মহাজনস্স অন্তৰেন পাৱিসি. কুটুম্বিকো তস্স পৱিসনাকাৰেনেৱ ‘‘মণিং গণ্হিতুকামো’’তি সল্লক্খেত্ৱা ‘‘অহো ৱত ন গণ্হেয্যা’’তি চিন্তেসি. সোপি সত্থাৰং ৱন্দন্তো ৱিয পাদমূলে হত্থং উপনামেত্ৱা মণিং গহেত্ৱা ওৱট্টিকায কত্ৱা পক্কামি. কুটুম্বিকো তস্মিং চিত্তং পসাদেতুং নাসক্খি. সো ধম্মকথাৱসানে সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা আহ – ‘‘ভন্তে, মযা তিক্খত্তুং গন্ধকুটিং পৰিক্খিপিত্ৱা জণ্ণুমত্তেন ওধিনা সত্ত ৰতনানি ওকিণ্ণানি, তানি মে গণ্হন্তেসু আঘাতো নাম নাহোসি, চিত্তং ভিয্যো ভিয্যো পসীদিযেৱ. অজ্জ পন ‘অহো ৱতাযং ব্ৰাহ্মণো মণিং ন গণ্হেয্যা’তি চিন্তেত্ৱা তস্মিং মণিং আদায গতে চিত্তং পসাদেতুং নাসক্খি’’ন্তি. সত্থা তস্স ৱচনং সুত্ৱা ‘‘ননু, উপাসক, অত্তনো সন্তকং পৰেহি অনাহৰণীযং কাতুং সক্কোসী’’তি নযং অদাসি. সো সত্থাৰা দিন্ননযে ঠত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা ‘‘অজ্জ আদিং কত্ৱা মম সন্তকং দসিকসুত্তমত্তম্পি মং অভিভৱিত্ৱা অনেকসতাপি ৰাজানো ৱা চোৰা ৱা গণ্হিতুং সমত্থা নাম মা হোন্তু, অগ্গিনাপি মম সন্তকং মা ডয্হতু, উদকেনপি মা ৱুয্হতূ’’তি পত্থনং অকাসি. সত্থাপিস্স ‘‘এৱং হোতূ’’তি অনুমোদনং অকাসি. সো গন্ধকুটিমহং কৰোন্তো অট্ঠসট্ঠিযা ভিক্খুসতসহস্সানং অন্তোৱিহাৰেযেৱ নৱ মাসে মহাদানং দত্ৱা দানপৰিযোসানে সব্বেসং তিচীৱৰং অদাসি. সঙ্ঘনৱকস্স চীৱৰসাটকা সহস্সগ্ঘনকা অহেসুং.
সো এৱং যাৱতাযুকং পুঞ্ঞানি কৰিত্ৱা ততো চুতো দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা এত্তকং কালং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহে একস্মিং সেট্ঠিকুলে পটিসন্ধিং গহেত্ৱা অড্ঢমাসাধিকে নৱ মাসে মাতুকুচ্ছিযং ৱসি. জাতদিৱসে পনস্স সকলনগৰে সব্বাৱুধানি পজ্জলিংসু, সব্বেসং কাযৰূড়্হানি আভৰণানিপি পজ্জলিতানি ৱিয ওভাসং মুঞ্চিংসু, নগৰং একপজ্জোতং অহোসি. সেট্ঠিপি পাতোৱ ৰাজূপট্ঠানং অগমাসি. অথ নং ৰাজা পুচ্ছি – ‘‘অজ্জ সব্বাৱুধানি পজ্জলিংসু, নগৰং একপজ্জোতং জাতং, জানাসি নু খো এত্থ কাৰণ’’ন্তি? ‘‘জানামি, দেৱা’’তি. ‘‘কিং, সেট্ঠী’’তি? ‘‘মম গেহে তুম্হাকং দাসো জাতো, তস্স পুঞ্ঞতেজেনেৱং অহোসী’’তি. ‘‘কিং নু খো চোৰো ভৱিস্সতী’’তি? ‘‘নত্থেতং, দেৱ, পুঞ্ঞৱা সত্তো কতাভিনীহাৰো’’তি. ‘‘তেন হি নং সম্মা পোসেতুং ৱট্টতি, ইদমস্স খীৰমূলং হোতূ’’তি দেৱসিকং সহস্সং পট্ঠপেসি. অথস্স নামগহণদিৱসে সকলনগৰস্স একপজ্জোতভূতত্তা জোতিকোত্ৱেৱ নামং কৰিংসু.
অথস্স ৱযপ্পত্তকালে গেহকৰণত্থায ভূমিতলে সোধিযমানে সক্কস্স ভৱনং উণ্হাকাৰং দস্সেসি. সক্কো ‘‘কিং নু খো ইদ’’ন্তি উপধাৰযমানো ‘‘জোতিকস্স গেহট্ঠানং গণ্হন্তী’’তি ঞত্ৱা ‘‘নাযং এতেহি কতগেহে ৱসিস্সতি, মযাপেত্থ গন্তুং ৱট্টতী’’তি ৱড্ঢকীৱেসেন তত্থ গন্ত্ৱা ‘‘কিং কৰোথা’’তি আহ. ‘‘জোতিকস্স গেহট্ঠানং গণ্হামা’’তি. ‘‘অপেথ, নাযং তুম্হেহি কতগেহে ৱসিস্সতী’’তি ৱত্ৱা সোড়সকৰীসমত্তং ভূমিপদেসং ওলোকেসি, সো তাৱদেৱ কসিণমণ্ডলং ৱিয সমো অহোসি. পুন ‘‘ইমস্মিং ঠানে পথৱিং ভিন্দিত্ৱা সত্তৰতনমযো সত্তভূমিকপাসাদো উট্ঠহতূ’’তি চিন্তেত্ৱা ওলোকেসি, তাৱদেৱ তথাৰূপো পাসাদো উট্ঠহি. পুন ‘‘ইমং পৰিক্খিপিত্ৱা সত্তৰতনমযা সত্ত পাকাৰা উট্ঠহন্তূ’’তি চিন্তেত্ৱা ওলোকেসি, তথাৰূপা পাকাৰা উট্ঠহিংসু. অথ ‘‘নেসং পৰিযন্তে কপ্পৰুক্খা উট্ঠহন্তূ’’তি চিন্তেত্ৱা ওলোকেসি, তথাৰূপা কপ্পৰুক্খা উট্ঠহিংসু. ‘‘পাসাদস্স চতূসু কণ্ণেসু চতস্সো নিধিকুম্ভিযো উট্ঠহন্তূ’’তি চিন্তেত্ৱা ওলোকেসি, সব্বং তথেৱ অহোসি. নিধিকুম্ভীসু পন একা যোজনিকা অহোসি, একা তিগাৱুতিকা, একা অড্ঢযোজনিকা, একা গাৱুতপ্পমাণা. বোধিসত্তস্স নিব্বত্তনিধিকুম্ভীনং পন একমুখপ্পমাণং অহোসি, হেট্ঠা পথৱীপৰিযন্তাৱ অহেসুং. জোতিকস্স নিব্বত্তনিধিকুম্ভীনং মুখপৰিমাণং ন কথিতং, সব্বা মুখছিন্নতালফলং ৱিয পৰিপুণ্ণাৱ উট্ঠহিংসু. পাসাদস্স চতূসু কণ্ণেসু তৰুণতালক্খন্ধপ্পমাণা চতস্সো সুৱণ্ণমযা উচ্ছুযট্ঠিযো নিব্বত্তিংসু. তাসং মণিমযানি পত্তানি, সোৱণ্ণমযানি খন্ধানি অহেসুং. পুব্বকম্মস্স দস্সনত্থং কিৰেতানি, নিব্বত্তিংসু.
সত্তসু দ্ৱাৰকোট্ঠকেসু সত্ত যক্খা আৰক্খং গণ্হিংসু. পঠমে দ্ৱাৰকোট্ঠকে যমকোড়ী নাম যক্খো অত্তনো পৰিৱাৰেন যক্খসহস্সেন সদ্ধিং আৰক্খং গণ্হি, দুতিযে উপ্পলো নাম অত্তনো পৰিৱাৰযক্খানং দ্ৱীহি সহস্সেহি সদ্ধিং, ততিযে ৱজিৰো নাম তীহি সহস্সেহি সদ্ধিং, চতুত্থে ৱজিৰবাহু নাম চতূহি সহস্সেহি সদ্ধিং, পঞ্চমে কসকন্দো নাম পঞ্চহি সহস্সেহি সদ্ধিং, ছট্ঠে কটত্থো নাম ছহি সহস্সেহি সদ্ধিং, সত্তমে দিসামুখো নাম সত্তহি সহস্সেহি সদ্ধিং আৰক্খং গণ্হি. এৱং পাসাদস্স অন্তো চ বহি চ গাড়্হৰক্খা অহোসি. ‘‘জোতিকস্স কিৰ সত্তৰতনমযো সত্তভূমিকপাসাদো উট্ঠিতো, সত্ত পাকাৰা সত্তদ্ৱাৰকোট্ঠকা চতস্সো নিধিকুম্ভিযো উট্ঠিতা’’তি সুত্ৱা বিম্বিসাৰো ৰাজা সেট্ঠিচ্ছত্তং পহিণি. সো জোতিকসেট্ঠি নাম অহোসি.
তেন পন সদ্ধিং কতপুঞ্ঞকম্মা ইত্থী উত্তৰকুৰূসু নিব্বত্তি. অথ নং দেৱতা ততো আনেত্ৱা সিৰিগব্ভে নিসীদাপেসুং. সা আগচ্ছমানা একং তণ্ডুলনাড়িং তযো চ জোতিপাসাণে গণ্হি. তেসং যাৱজীৱং তাযেৱ তণ্ডুলনাড়িযা ভত্তং অহোসি. সচে কিৰ তে সকটসতম্পি তণ্ডুলানং পূৰেতুকামা হোন্তি, সা তণ্ডুলনাড়ি নাড়িযেৱ হুত্ৱা তিট্ঠতি. ভত্তপচনকালে তণ্ডুলে উক্খলিযং পক্খিপিত্ৱা তেসং পাসাণানং উপৰি ঠপেতি, পাসাণা তাৱদেৱ পজ্জলিত্ৱা ভত্তে পক্কমত্তে নিব্বাযন্তি. তেনেৱ সঞ্ঞাণেন ভত্তস্স পক্কভাৱং জানন্তি. সূপেয্যাদিপচনকালেপি এসেৱ নযো. এৱং তেসং জোতিপাসাণেহি আহাৰো পচ্চতি. মণিআলোকেন চ ৱসন্তি, অগ্গিস্স ৱা দীপস্স ৱা ওভাসং নেৱ জানিংসু. ‘‘জোতিকস্স কিৰ এৱৰূপা সম্পত্তী’’তি সকলজম্বুদীপে পাকটো অহোসি. মহাজনো যানাদীনি যোজেত্ৱা দস্সনত্থায আগচ্ছতি. জোতিকসেট্ঠি আগতাগতানং উত্তৰকুৰুতণ্ডুলানং ভত্তং পচাপেত্ৱা দাপেসি. ‘‘কপ্পৰুক্খেহি ৱত্থানি গণ্হন্তু, আভৰণানি গণ্হন্তূ’’তি আণাপেসি. ‘‘গাৱুতিকনিধিকুম্ভিযা মুখং ৱিৱৰাপেত্ৱা যাপনমত্তং ধনং গণ্হন্তূ’’তি আণাপেসি. সকলজম্বুদীপৱাসিকেসু ধনং গহেত্ৱা গচ্ছন্তেসু নিধিকুম্ভিযা অঙ্গুলিমত্তম্পি ঊনং নাহোসি. গন্ধকুটিপৰিৱেণে ৱালুকং কত্ৱা ওকিণ্ণৰতনানং কিৰস্স এসো নিস্সন্দো.
এৱং মহাজনে ৱত্থাভৰণানি চেৱ ধনঞ্চ যদিচ্ছকং আদায গচ্ছন্তে বিম্বিসাৰো তস্স পাসাদং দট্ঠুকামোপি মহাজনে আগচ্ছন্তে ওকাসং নালত্থ. অপৰভাগে যদিচ্ছকং আদায গতত্তা মনুস্সেসু মন্দীভূতেসু ৰাজা জোতিকস্স পিতৰং আহ – ‘‘তৱ পুত্তস্স পাসাদং দট্ঠুকামম্হা’’তি. সো ‘‘সাধু, দেৱা’’তি ৱত্ৱা গন্ত্ৱা পুত্তস্স কথেসি – ‘‘তাত, ৰাজা তে পাসাদং দট্ঠুকামো’’তি. ‘‘সাধু, তাত, আগচ্ছতূ’’তি. ৰাজা মহন্তেন পৰিৱাৰেন তত্থ অগমাসি. পঠমদ্ৱাৰকোট্ঠকে সম্মজ্জিত্ৱা কচৱৰছড্ডিকা দাসী ৰঞ্ঞো হত্থং অদাসি, ৰাজা ‘‘সেট্ঠিজাযা’’তি সঞ্ঞায লজ্জমানো তস্সা বাহায হত্থং ন ঠপেসি. এৱং সেসদ্ৱাৰকোট্ঠকেসুপি দাসিযো ‘‘সেট্ঠিভৰিযাযো’’তি মঞ্ঞমানো তাসং বাহায হত্থং ন ঠপেসি. জোতিকো আগন্ত্ৱা ৰাজানং পচ্চুগ্গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা পচ্ছতো হুত্ৱা ‘‘পুৰতো যাথ, দেৱা’’তি আহ. ৰঞ্ঞো মণিপথৱী সতপোৰিসপপাতো ৱিয হুত্ৱা উপট্ঠহি. সো ‘‘ইমিনা মম গহণত্থায ওপাতো খণিতো’’তি মঞ্ঞমানো পাদং নিক্খিপিতুং ন ৱিসহি. জোতিকো ‘‘নাযং, দেৱ, ওপাতো, মম পচ্ছতো আগচ্ছথা’’তি পুৰতো অহোসি. ৰাজা তেন অক্কন্তকালে ভূমিং অক্কমিত্ৱা হেট্ঠিমতলতো পট্ঠায পাসাদং ওলোকেন্তো ৱিচৰি. তদা অজাতসত্তুকুমাৰোপি পিতু অঙ্গুলিং গহেত্ৱা ৱিচৰন্তো চিন্তেসি – ‘‘অহো অন্ধবালো মম পিতা, গহপতিকে নাম সত্তৰতনমযে পাসাদে ৱসন্তে এস ৰাজা হুত্ৱা দাৰুমযে গেহে ৱসতি, অহং দানি ৰাজা হুত্ৱা ইমস্স ইমস্মিং পাসাদে ৱসিতুং ন দস্সামী’’তি.
ৰঞ্ঞোপি উপৰিমতলানি অভিৰুহন্তস্সেৱ পাতৰাসৱেলা জাতা. সো সেট্ঠিং আমন্তেত্ৱা, ‘‘মহাসেট্ঠি, ইধেৱ পাতৰাসং ভুঞ্জিস্সামা’’তি. জানামি, দেৱ, সজ্জিতো দেৱস্সাহাৰোতি. সো সোড়সহি গন্ধোদকঘটেহি ন্হত্ৱা ৰতনমযে সেট্ঠিস্স নিসীদনমণ্ডপে পঞ্ঞত্তে তস্সেৱ নিসীদনপল্লঙ্কে নিসীদি. অথস্স হত্থধোৱনূদকং দত্ৱা সতসহস্সগ্ঘনিকায সুৱণ্ণপাতিযা কিলিন্নপাযাসং ৱড্ঢেত্ৱা পুৰতো ঠপযিংসু. ৰাজা ‘‘ভোজন’’ন্তি সঞ্ঞায ভুঞ্জিতুং আৰভি. সেট্ঠি ‘‘নযিদং, দেৱ, ভোজনং, কিলিন্নপাযাসো এসো’’তি অঞ্ঞিস্সা সুৱণ্ণপাতিযা ভোজনং ৱড্ঢেত্ৱা পুৰিমপাতিযং ঠপযিংসু. ততো উট্ঠিতউতুনা কিৰ তং ভুঞ্জিতুং সুখং হোতি. ৰাজা মধুৰভোজনং ভুঞ্জন্তো পমাণং ন অঞ্ঞাসি. অথ নং সেট্ঠি ৱন্দিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গয্হ ‘‘অলং, দেৱ, এত্তকমেৱ হোতু, ইতো উত্তৰিং জিৰাপেতুং ন সক্কা’’তি আহ. অথ নং ৰাজা আহ – ‘‘কিং, গহপতি, গৰুকং কত্ৱা কথেসি অত্তনো ভত্ত’’ন্তি? দেৱ, নত্থেতং, তুম্হাকং সব্বস্সাপি হি বলকাযস্স ইদমেৱ ভত্তং ইদং সুপেয্যং. অপি চ খো অহং অযসস্স ভাযামীতি. কিং কাৰণাতি? সচে দেৱস্স কাযালসিযমত্তং ভৱেয্য, ‘‘হিয্যো ৰঞ্ঞা সেট্ঠিস্স গেহে ভত্তং ভুত্তং, সেট্ঠিনা কিঞ্চি কতং ভৱিস্সতী’’তি ৱচনস্স ভাযামি, দেৱাতি. তেন হি ভত্তং হৰ, উদকং আহৰাতি. ৰঞ্ঞো ভত্তকিচ্চাৱসানে সব্বো ৰাজপৰিৱাৰো তদেৱ ভত্তং পৰিভুঞ্জি.
ৰাজা সুখকথায নিসিন্নো সেট্ঠিং আমন্তেত্ৱা, ‘‘কিং ইমস্মিং গেহে সেট্ঠিভৰিযা নত্থী’’তি আহ? ‘‘আম অত্থি, দেৱা’’তি. ‘‘কহং সা’’তি? ‘‘সিৰিগব্ভে নিসিন্না, দেৱস্স আগতভাৱং ন জানাতী’’তি. কিঞ্চাপি হি পাতোৱ ৰাজা সপৰিৱাৰো আগতো, সা পনস্স আগতভাৱং ন জানাতেৱ. ততো সেট্ঠি ‘‘ৰাজা মে ভৰিযং দট্ঠুকামো’’তি তস্সা সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘ৰাজা আগতো, কিং তৱ ৰাজানং দট্ঠুং ন ৱট্টতী’’তি আহ. সা নিপন্নকাৱ ‘‘কো এস, সামি, ৰাজা নামা’’তি ৱত্ৱা ‘‘ৰাজা নাম অম্হাকং ইস্সৰো’’তি ৱুত্তে অনত্তমনতং পৱেদেন্তী ‘‘দুক্কটানি ৱত নো পুঞ্ঞকম্মানি, যেসং নো ইস্সৰোপি অত্থি. অস্সদ্ধায নাম পুঞ্ঞকম্মানি কত্ৱা মযং সম্পত্তিং পাপুণিত্ৱা অঞ্ঞস্স ইস্সৰিযট্ঠানে নিব্বত্তম্হা. অদ্ধা অম্হেহি অসদ্দহিত্ৱা দানং দিন্নং ভৱিস্সতি, তস্সেতং ফল’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘কিং দানি কৰোমি, সামী’’তি আহ. তালৱণ্টং আদায আগন্ত্ৱা ৰাজানং বীজাহীতি. তস্সা তালৱণ্টং আদায আগন্ত্ৱা ৰাজানং বীজেন্তিযা ৰঞ্ঞো ৱেঠনস্স গন্ধৱাতো অক্খীনি পহৰি, অথস্সা অক্খীহি অস্সুধাৰা পৱত্তিংসু. তং দিস্ৱা ৰাজা সেট্ঠিং আহ – ‘‘মহাসেট্ঠি, মাতুগামো নাম অপ্পবুদ্ধিকো, ‘ৰাজা মে সামিকস্স সম্পত্তিং গণ্হেয্যা’তি ভযেন ৰোদতি মঞ্ঞে, অস্সাসেহি নং ‘ন মে তৱ সম্পত্তিযা অত্থো’’’তি. ন এসা, দেৱ, ৰোদতীতি. অথ কিং এতন্তি? তুম্হাকং ৱেঠনগন্ধেনস্সা অস্সূনি পৱত্তিংসু. অযঞ্হি দীপোভাসং ৱা অগ্গিওভাসং ৱা অদিস্ৱা মণিআলোকেনেৱ ভুঞ্জতি চ নিসীদতি চ নিপজ্জতি চ, দেৱো পন দীপালোকেন নিসিন্নো ভৱিস্সতীতি? আম, সেট্ঠীতি. তেন হি, দেৱ, অজ্জ পট্ঠায মণিআলোকেন নিসীদথাতি মহন্তং তিপুসমত্তং অনগ্ঘং মণিৰতনং অদাসি. ৰাজা গেহং ওলোকেত্ৱা ‘‘মহতী ৱত জোতিকস্স সম্পত্তী’’তি ৱত্ৱা অগমাসি. অযং তাৱ জোতিকস্স উপ্পত্তি.
ইদানি জটিলস্স উপ্পত্তি ৱেদিতব্বা – বাৰাণসিযঞ্হি একা সেট্ঠিধীতা অভিৰূপা অহোসি, তং পন্নৰসসোড়সৱস্সুদ্দেসিককালে ৰক্খণত্থায একং দাসিং দত্ৱা সত্তভূমিকস্স পাসাদস্স উপৰিমতলে সিৰিগব্ভে ৱাসযিংসু. তং একদিৱসং ৱাতপানং ৱিৱৰিত্ৱা বহি ওলোকযমানং আকাসেন গচ্ছন্তো একো ৱিজ্জাধৰো দিস্ৱা উপ্পন্নসিনেহো ৱাতপানেন পৱিসিত্ৱা তায সদ্ধিং সন্থৱমকাসি. সা তেন সদ্ধিং সংৱাসমন্ৱায ন চিৰস্সেৱ গব্ভং পটিলভি. অথ নং সা দাসী দিস্ৱা, ‘‘অম্ম, কিং ইদ’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘হোতু মা কস্সচি আচিক্খী’’তি তায ৱুত্তা ভযেন তুণ্হী অহোসি. সাপি দসমাসচ্চযেন পুত্তং ৱিজাযিত্ৱা নৱভাজনং আহৰাপেত্ৱা তত্থ তং দাৰকং নিপজ্জাপেত্ৱা তং ভাজনং পিদহিত্ৱা উপৰি পুপ্ফদামানি ঠপেত্ৱা ‘‘ইমং সীসেন উক্খিপিত্ৱা গঙ্গায ৱিস্সজ্জেহি, ‘কিং ইদ’ন্তি চ পুট্ঠা ‘অয্যায মে বলিকম্ম’ন্তি ৱদেয্যাসী’’তি দাসিং আণাপেসি. সা তথা অকাসি.
হেট্ঠাগঙ্গাযম্পি দ্ৱে ইত্থিযো ন্হাযমানা তং ভাজনং উদকেনাহৰিযমানং দিস্ৱা একা ‘‘ময্হেতং ভাজন’’ন্তি আহ. একা ‘‘যং এতস্স অন্তো, তং ময্হ’’ন্তি ৱত্ৱা ভাজনে সম্পত্তে তং আদায থলে ঠপেত্ৱা ৱিৱৰিত্ৱা দাৰকং দিস্ৱা একা ‘‘মম ভাজনন্তি ৱুত্ততায দাৰকো মমেৱ হোতী’’তি আহ. একা ‘‘যং ভাজনস্স অন্তো, তং মমেৱ হোতূতি ৱুত্ততায মম দাৰকো’’তি আহ. তা ৱিৱদমানা ৱিনিচ্ছযট্ঠানং গন্ত্ৱা তমত্থং আৰোচেত্ৱা অমচ্চেসু ৱিনিচ্ছিতুং অসক্কোন্তেসু ৰঞ্ঞো সন্তিকং অগমংসু. ৰাজা তাসং ৱচনং সুত্ৱা ‘‘ত্ৱং দাৰকং গণ্হ, ত্ৱং ভাজনং গণ্হা’’তি আহ. যায পন দাৰকো লদ্ধো, সা মহাকচ্চানত্থেৰস্স উপট্ঠাযিকা অহোসি. তস্মা সা দাৰকং ‘‘ইমং থেৰস্স সন্তিকে পব্বাজেস্সামী’’তি পোসেসি. তস্স জাতদিৱসে গব্ভমলস্স ধোৱিত্ৱা অনপনীততায কেসা জটিতা হুত্ৱা অট্ঠংসু, তেনস্স জটিলোত্ৱেৱ নামং কৰিংসু. তস্স পদসা ৱিচৰণকালে থেৰো তং গেহং পিণ্ডায পাৱিসি. উপাসিকা থেৰং নিসীদাপেত্ৱা আহাৰমদাসি. থেৰো দাৰকং দিস্ৱা ‘‘কিং উপাসিকে দাৰকো লদ্ধো’’তি পুচ্ছি. ‘‘আম, ভন্তে, ইমাহং দাৰকং তুম্হাকং সন্তিকে পব্বাজেস্সামীতি পোসেসিং, পব্বাজেথ ন’’ন্তি অদাসি. থেৰো ‘‘সাধূ’’তি আদায তং গচ্ছন্তো ‘‘অত্থি নু খো ইমস্স গিহিসম্পত্তিং অনুভৱিতুং পুঞ্ঞকম্ম’’ন্তি ওলোকেন্তো ‘‘মহাপুঞ্ঞো সত্তো মহাসম্পত্তিং অনুভৱিস্সতি, দহৰো এস তাৱ, ঞাণম্পিস্স পৰিপাকং ন গচ্ছতী’’তি চিন্তেত্ৱা তং আদায তক্কসিলাযং একস্স উপট্ঠাকস্স গেহং অগমাসি.
সো থেৰং ৱন্দিত্ৱা ঠিতো তং দাৰকং দিস্ৱা ‘‘দাৰকো ৱো, ভন্তে, লদ্ধো’’তি পুচ্ছি. আম, উপাসক, পব্বজিস্সতি, দহৰো তাৱ, তৱেৱ সন্তিকে হোতূতি. সো ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি তং পুত্তট্ঠানে ঠপেত্ৱা পটিজগ্গি. তস্স পন গেহে দ্ৱাদস ৱস্সানি ভণ্ডকং উস্সন্নং হোতি. সো গামন্তৰং গচ্ছন্তো সব্বম্পি তং ভণ্ডং আপণং হৰিত্ৱা দাৰকং আপণে নিসীদাপেত্ৱা তস্স তস্স ভণ্ডকস্স মূলং আচিক্খিত্ৱা ‘‘ইদঞ্চ ইদঞ্চ এত্তকং নাম ধনং গহেত্ৱা দদেয্যাসী’’তি ৱত্ৱা পক্কামি. তংদিৱসং নগৰপৰিগ্গাহিকা দেৱতা অন্তমসো মৰিচজীৰকমত্তেনাপি অত্থিকে তস্সেৱ আপণাভিমুখে কৰিংসু. সো দ্ৱাদস ৱস্সানি উস্সন্নং ভণ্ডকং একদিৱসেনেৱ ৱিক্কিণি. কুটুম্বিকো আগন্ত্ৱা আপণে কিঞ্চি অদিস্ৱা ‘‘সব্বং তে, তাত, ভণ্ডকং নাসিত’’ন্তি আহ. ন নাসেমি, সব্বং তুম্হেহি ৱুত্তনযেনেৱ ৱিক্কিণিং, ইদং অসুকস্স মূলং, ইদং অসুকস্সাতি. কুটুম্বিকো পসীদিত্ৱা ‘‘অনগ্ঘো পুৰিসো, যত্থ কত্থচি জীৱিতুং সমত্থো’’তি অত্তনো গেহে ৱযপ্পত্তং ধীতৰং তস্স দত্ৱা ‘‘গেহমস্স কৰোথা’’তি পুৰিসে আণাপেত্ৱা নিট্ঠিতে গেহে ‘‘গচ্ছথ, তুম্হে অত্তনো গেহে ৱসথা’’তি আহ.
অথস্স গেহপৱিসনকালে একেন পাদেন উম্মাৰে অক্কন্তমত্তে গেহস্স পচ্ছিমভাগে ভূমিং ভিন্দিত্ৱা অসীতিহত্থো সুৱণ্ণপব্বতো উট্ঠহি. ৰাজা ‘‘জটিলকুমাৰস্স কিৰ গেহে ভূমিং ভিন্দিত্ৱা সুৱণ্ণপব্বতো উট্ঠিতো’’তি সুত্ৱাৱ তস্স সেট্ঠিচ্ছত্তং পেসেসি. সো জটিলসেট্ঠি নাম অহোসি. তস্স তযো পুত্তা অহেসুং. সো তেসং ৱযপ্পত্তকালে পব্বজ্জায চিত্তং উপ্পাদেত্ৱা ‘‘সচে অম্হেহি সমানভোগং সেট্ঠিকুলং ভৱিস্সতি, পব্বজিতুং দস্সন্তি. নো চে, ন দস্সন্তি. অত্থি নু খো জম্বুদীপে অম্হেহি সমানভোগং কুল’’ন্তি ৱীমংসনত্থায সুৱণ্ণমযং ইট্ঠকং সুৱণ্ণমযং পতোদলট্ঠিং সুৱণ্ণমযং পাদুকঞ্চ কাৰাপেত্ৱা পুৰিসানং হত্থে দত্ৱা ‘‘গচ্ছথ, ইমানি আদায কিঞ্চিদেৱ ওলোকযমানা ৱিয জম্বুদীপতলে ৱিচৰিত্ৱা অম্হেহি সমানভোগস্স সেট্ঠিকুলস্স অত্থিভাৱং ৱা নত্থিভাৱং ৱা ঞত্ৱা আগচ্ছথা’’তি পহিণি.
তে চাৰিকং চৰন্তা ভদ্দিযনগৰং পাপুণিংসু. অথ নে মেণ্ডকসেট্ঠি দিস্ৱা, ‘‘তাতা, কিং কৰোন্তা ৱিচৰথা’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘একং ওলোকেন্তা ৱিচৰামা’’তি ৱুত্তে ‘‘ইমেসং ইমানি গহেত্ৱা কিঞ্চিদেৱ ওলোকেতুং ৱিচৰণকিচ্চং নত্থি, ৰট্ঠং পৰিগ্গণ্হমানা ৱিচৰন্তী’’তি ঞত্ৱা, ‘‘তাতা, অম্হাকং পচ্ছিমগেহং পৱিসিত্ৱা ওলোকেথা’’তি আহ. তে তত্থ অট্ঠকৰীসমত্তে ঠানে হত্থিঅস্সউসভপ্পমাণে পিট্ঠিযা পিট্ঠিং আহচ্চ পথৱিং ভিন্দিত্ৱা উট্ঠিতে হেট্ঠা ৱুত্তপ্পকাৰে সুৱণ্ণমেণ্ডকে দিস্ৱা তেসং অন্তৰন্তৰা ৱিচৰিত্ৱা নিক্খমিংসু. অথ নে সেট্ঠি, ‘‘তাতা, যং ওলোকেন্তা ৱিচৰথ, দিট্ঠো ৱো সো’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘পস্সাম, সামী’’তি ৱুত্তে ‘‘তেন হি গচ্ছথা’’তি উয্যোজেসি. তে ততোৱ গন্ত্ৱা অত্তনো সেট্ঠিনা ‘‘কিং, তাতা, দিট্ঠং ৱো অম্হাকং সমানভোগং সেট্ঠিকুল’’ন্তি ৱুত্তে, ‘‘সামি, তুম্হাকং কিং অত্থি, ভদ্দিযনগৰে মেণ্ডকসেট্ঠিনো এৱৰূপো নাম ৱিভৱো’’তি সব্বং তং পৱত্তিং আচিক্খিংসু. তং সুত্ৱা সেট্ঠি অত্তমনো হুত্ৱা ‘‘একং তাৱ সেট্ঠিকুলং লদ্ধং, অপৰম্পি নু খো অত্থী’’তি সতসহস্সগ্ঘনিকং কম্বলং দত্ৱা ‘‘গচ্ছথ, তাতা, অঞ্ঞম্পি. সেট্ঠিকুলং ৱিচিনথা’’তি পহিণি.
তে ৰাজগহং গন্ত্ৱা জোতিকসেট্ঠিস্স গেহতো অৱিদূৰে দাৰুৰাসিং কত্ৱা অগ্গিং দত্ৱা অট্ঠংসু. ‘‘কিং ইদ’’ন্তি পুট্ঠকালে চ ‘‘একং নো মহগ্ঘকম্বলং ৱিক্কিণন্তানং কযিকো নত্থি, গহেত্ৱা ৱিচৰন্তাপি চোৰানং ভাযাম, তেন তং ঝাপেত্ৱা গমিস্সামা’’তি ৱদিংসু. অথ নে জোতিকসেট্ঠি দিস্ৱা ‘‘ইমে কিং কৰোন্তী’’তি পুচ্ছিত্ৱা তমত্থং সুত্ৱা পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘কিং অগ্ঘনকো কম্বলো’’তি পুচ্ছি. ‘‘সতসহস্সগ্ঘনকো’’তি ৱুত্তে সতসহস্সং দাপেত্ৱা ‘‘দ্ৱাৰকোট্ঠকং সম্মজ্জিত্ৱা কচৱৰছড্ডিকায দাসিযা দেথা’’তি তেসংযেৱ হত্থে পহিণি. সা কম্বলং গহেত্ৱা ৰোদমানা সামিকস্স সন্তিকং আগন্ত্ৱা ‘‘কিং মং, সামি, অপৰাধে সতি পহৰিতুং ন ৱট্টতি, কস্মা মে এৱৰূপং থূলকম্বলং পহিণিত্থ, কথাহং ইমং নিৱাসেস্সামি ৱা পাৰুপিস্সামি ৱা’’তি. নাহং তৱ এতদত্থায পহিণিং, এতং পন পলিৱেঠেত্ৱা তৱ সযনপাদমূলে ঠপেত্ৱা নিপজ্জনকালে গন্ধোদকেন ধোতানং পাদানং পুঞ্ছনত্থায তে পহিণিং, কিং এতম্পি কাতুং ন সক্কোসীতি. সা ‘‘এতং পন কাতুং সক্খিস্সামী’’তি গহেত্ৱা অগমাসি. তে চ পুৰিসা তং কাৰণং দিস্ৱা অত্তনো সেট্ঠিস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘কিং, তাতা, দিট্ঠং ৱো সেট্ঠিকুল’’ন্তি ৱুত্তে, ‘‘সামি, কিং তুম্হাকং অত্থি, ৰাজগহনগৰে জোতিকসেট্ঠিস্স এৱৰূপা নাম সম্পত্তী’’তি সব্বং গেহসম্পত্তিং আৰোচেত্ৱা তং পৱত্তিং আচিক্খিংসু. সেট্ঠি তেসং ৱচনং সুত্ৱা তুট্ঠমানসো ‘‘ইদানি পব্বজিতুং লভিস্সামী’’তি ৰঞ্ঞো সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘পব্বজিতুকামোম্হি, দেৱা’’তি আহ. সাধু, মহাসেট্ঠি, পব্বজাহীতি. সো গেহং গন্ত্ৱা পুত্তে পক্কোসাপেত্ৱা সুৱণ্ণদণ্ডং ৱজিৰকুদ্দালং জেট্ঠপুত্তস্স হত্থে ঠপেত্ৱা, ‘‘তাত, পচ্ছিমগেহে সুৱণ্ণপব্বততো সুৱণ্ণপিণ্ডং উদ্ধৰাহী’’তি আহ. সো কুদ্দালং আদায গন্ত্ৱা সুৱণ্ণপব্বতং পহৰি, পিট্ঠিপাসাণে পহটকালো ৱিয অহোসি. তস্স হত্থতো কুদ্দালং গহেত্ৱা মজ্ঝিমপুত্তস্স হত্থে দত্ৱা পহিণি, তস্সপি সুৱণ্ণপব্বতং পহৰন্তস্স পিট্ঠিপাসাণে পহটকালো ৱিয অহোসি. অথ নং কনিট্ঠপুত্তস্স হত্থে দত্ৱা পহিণি, তস্স তং গহেত্ৱা পহৰন্তস্স কোট্টেত্ৱা ৰাসিকতায মত্তিকায পহটকালো ৱিয অহোসি. অথ নং সেট্ঠি ‘‘এহি, তাত, অলং এত্তকেনা’’তি ৱত্ৱা ইতৰে দ্ৱে জেট্ঠভাতিকে পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘অযং সুৱণ্ণপব্বতো ন তুম্হাকং নিব্বত্তো, ময্হঞ্চ কনিট্ঠস্স চ নিব্বত্তো, ইমিনা সদ্ধিং একতো হুত্ৱা পৰিভুঞ্জথা’’তি আহ. কস্মা পন সো তেসমেৱ নিব্বত্ততি, কস্মা চ জটিলো জাতকালে উদকে পাতিতোতি? অত্তনো কতকম্মেনেৱ.
কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধস্স হি চেতিযে কৰিযমানে একো খীণাসৱো চেতিযট্ঠানং গন্ত্ৱা ওলোকেত্ৱা, ‘‘তাতা, কস্মা চেতিযস্স উত্তৰেন মুখং ন উট্ঠহতী’’তি পুচ্ছি. ‘‘সুৱণ্ণং নপ্পহোতী’’তি আহংসু. অহং অন্তোগামং পৱিসিত্ৱা সমাদপেস্সামি, তুম্হে আদৰেন কম্মং কৰোথাতি. সো এৱং ৱত্ৱা নগৰং পৱিসিত্ৱা, ‘‘অম্মা, তাতা, তুম্হাকং চেতিযস্স একস্মিং মুখে সুৱণ্ণং নপ্পহোতি, সুৱণ্ণং জানাথা’’তি মহাজনং সমাদপেন্তো সুৱণ্ণকাৰকুলং অগমাসি. সুৱণ্ণকাৰোপি তঙ্খণেযেৱ ভৰিযায সদ্ধিং কলহং কৰোন্তো নিসিন্নো হোতি. অথ নং থেৰো ‘‘চেতিযে তুম্হেহি গহিতমুখস্স সুৱণ্ণং নপ্পহোতি, তং জানিতুং ৱট্টতী’’তি আহ. সো ভৰিযায কোপেন ‘‘তৱ সত্থাৰং উদকে খিপিত্ৱা গচ্ছা’’তি আহ. অথ নং সা ‘‘অতিসাহসিককম্মং তে কতং, মম কুদ্ধেন তে অহমেৱ অক্কোসিতব্বা ৱা পহৰিতব্বা ৱা, কস্মা অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নেসু বুদ্ধেসু ৱেৰমকাসী’’তি আহ. সুৱণ্ণকাৰো তাৱদেৱ সংৱেগপ্পত্তো হুত্ৱা ‘‘খমথ মে, ভন্তে’’তি ৱত্ৱা থেৰস্স পাদমূলে নিপজ্জি. তাত, অহং তযা ন কিঞ্চি ৱুত্তো, সত্থাৰং খমাপেহীতি. কিন্তি কত্ৱা খমাপেমি, ভন্তেতি. সুৱণ্ণপুপ্ফানং তযো কুম্ভে কত্ৱা অন্তোধাতুনিধানে পক্খিপিত্ৱা অল্লৱত্থো অল্লকেসো হুত্ৱা খমাপেহি, তাতাতি.
সো ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি ৱত্ৱা সুৱণ্ণপুপ্ফানি কৰোন্তো তীসু পুত্তেসু জেট্ঠপুত্তং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘এহি, তাত, অহং সত্থাৰং ৱেৰৱচনেন অৱচং, তস্মা ইমানি পুপ্ফানি কত্ৱা ধাতুনিধানে পক্খিপিত্ৱা খমাপেস্সামি, ত্ৱম্পি খো মে সহাযো হোহী’’তি আহ. সো ‘‘ন ত্ৱং মযা ৱেৰৱচনং ৱদাপিতো, ত্ৱংযেৱ কৰোহী’’তি কাতুং ন ইচ্ছি. মজ্ঝিমপুত্তং পক্কোসিত্ৱা তথেৱাহ, সোপি তথেৱ ৱত্ৱা কাতুং ন ইচ্ছি. কনিট্ঠং পক্কোসিত্ৱা তথেৱাহ, সো ‘‘পিতু উপ্পন্নকিচ্চং নাম পুত্তস্স ভাৰো’’তি ৱত্ৱা পিতুসহাযো হুত্ৱা পুপ্ফানি অকাসি. সুৱণ্ণকাৰো ৱিদত্থিপ্পমাণানং পুপ্ফানং তযো কুম্ভে নিট্ঠাপেত্ৱা ধাতুনিধানে পক্খিপিত্ৱা অল্লৱত্থো অল্লকেসো সত্থাৰং খমাপেসি. ইতি সো সত্তক্খত্তুং জাতকালে উদকে পাতনং লভি. অযং পনস্স কোটিযং ঠিতো অত্তভাৱো. ইধাপি তস্সেৱ নিস্সন্দেন উদকে পাতিতো. যে পনস্স দ্ৱে জেট্ঠভাতিকা পুত্তা সুৱণ্ণপুপ্ফানং কৰণকালে সহাযা ভৱিতুং ন ইচ্ছিংসু, তেসং তেন কাৰণেন সুৱণ্ণপব্বতো ন নিব্বত্তি, জটিলস্স চেৱ কনিট্ঠপুত্তস্স চ একতো কতভাৱেন নিব্বত্তি. ইতি সো পুত্তে অনুসাসিত্ৱা সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৱা কতিপাহেনেৱ অৰহত্তং পাপুণি. সত্থা অপৰেন সমযেন পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং পিণ্ডায চৰন্তো তস্স পুত্তানং গেহদ্ৱাৰং অগমাসি, তে বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স অড্ঢমাসং ভিক্খাদানং অদংসু.
ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘অজ্জাপি তে, আৱুসো জটিল, অসীতিহত্থে সুৱণ্ণপব্বতে চ পুত্তেসু চ তণ্হা অত্থী’’তি. ‘‘ন মে, আৱুসো, এতেসু তণ্হা ৱা মানো ৱা অত্থী’’তি. তে ‘‘অযং জটিলত্থেৰো অভূতং ৱত্ৱা অঞ্ঞং ব্যাকৰোতী’’তি ৱদিংসু. সত্থা তেসং কথং সুত্ৱা ‘‘ন, ভিক্খৱে, মম পুত্তস্স তেসু তণ্হা ৱা মানো ৱা অত্থী’’তি ৱত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৪১৬. ‘‘যোধ তণ্হং পহন্ত্ৱান, অনাগাৰো পৰিব্বজে;
তণ্হাভৱপৰিক্খীণং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি.
তস্সত্থো – যো ইধ লোকে ছদ্ৱাৰিকং তণ্হং ৱা মানং ৱা জহিত্ৱা ঘৰাৱাসেন অনত্থিকো অনাগাৰো হুত্ৱা পৰিব্বজতি, তণ্হায চেৱ ভৱস্স চ পৰিক্খীণত্তা তণ্হাভৱপৰিক্খীণং তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
জটিলত্থেৰৱত্থু তেত্তিংসতিমং.