২৬. ব্ৰাহ্মণৱগ্গো
১. পসাদবহুলব্ৰাহ্মণৱত্থু
ছিন্দ সোতন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো পসাদবহুলং ব্ৰাহ্মণং আৰব্ভ কথেসি.
সো কিৰ ব্ৰাহ্মণো ভগৱতো ধম্মদেসনং সুত্ৱা পসন্নচিত্তো অত্তনো গেহে সোড়সমত্তানং ভিক্খূনং নিচ্চভত্তং পট্ঠপেত্ৱা ভিক্খূনং আগতৱেলায পত্তং গহেত্ৱা ‘‘আগচ্ছন্তু ভোন্তো অৰহন্তো, নিসীদন্তু ভোন্তো অৰহন্তো’’তি যংকিঞ্চি ৱদন্তো অৰহন্তৱাদপটিসংযুত্তমেৱ ৱদতি. তেসু পুথুজ্জনা ‘‘অযং অম্হেসু অৰহন্তসঞ্ঞী’’তি চিন্তযিংসু, খীণাসৱা ‘‘অযং নো খীণাসৱভাৱং জানাতী’’তি. এৱং তে সব্বেপি কুক্কুচ্চাযন্তা তস্স গেহং নাগমিংসু. সো দুক্খী দুম্মনো ‘‘কিন্নু খো, অয্যা, নাগচ্ছন্তী’’তি ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা তমত্থং আৰোচেসি. সত্থা ভিক্খূ আমন্তেত্ৱা ‘‘কিং এতং, ভিক্খৱে’’তি পুচ্ছিত্ৱা তেহি তস্মিং অত্থে আৰোচিতে ‘‘সাদিযথ পন তুম্হে, ভিক্খৱে, অৰহন্তৱাদ’’ন্তি আহ. ‘‘ন সাদিযাম মযং, ভন্তে’’তি. ‘‘এৱং সন্তে মনুস্সানং এতং পসাদভঞ্ঞং, অনাপত্তি, ভিক্খৱে, পসাদভঞ্ঞে, অপি চ খো পন ব্ৰাহ্মণস্স অৰহন্তেসু অধিমত্তং পেমং, তস্মা তুম্হেহিপি তণ্হাসোতং ছেত্ৱা অৰহত্তমেৱ পত্তুং যুত্ত’’ন্তি ৱত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৩৮৩. ‘‘ছিন্দ সোতং পৰক্কম্ম, কামে পনুদ ব্ৰাহ্মণ;
সঙ্খাৰানং খযং ঞত্ৱা, অকতঞ্ঞূসি ব্ৰাহ্মণা’’তি.
তত্থ পৰক্কম্মাতি তণ্হাসোতং নাম ন অপ্পমত্তকেন ৱাযামেন ছিন্দিতুং সক্কা, তস্মা ঞাণসম্পযুত্তেন মহন্তেন পৰক্কমেন পৰক্কমিত্ৱা তং সোতং ছিন্দ. উভোপি কামে পনুদ নীহৰ. ব্ৰাহ্মণাতি খীণাসৱানং আলপনমেতং. সঙ্খাৰানন্তি পঞ্চন্নং খন্ধানং খযং জানিত্ৱা. অকতঞ্ঞূতি এৱং সন্তে ত্ৱং সুৱণ্ণাদীসু কেনচি অকতস্স নিব্বানস্স জাননতো অকতঞ্ঞূ নাম হোসীতি.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
পসাদবহুলব্ৰাহ্মণৱত্থু পঠমং.
২. সম্বহুলভিক্খুৱত্থু
যদা দ্ৱযেসূতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ কথেসি.
একদিৱসঞ্হি তিংসমত্তা দিসাৱাসিকা ভিক্খূ আগন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা নিসীদিংসু. সাৰিপুত্তত্থেৰো তেসং অৰহত্তস্স উপনিস্সযং দিস্ৱা সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা ঠিতকোৱ ইমং পঞ্হং পুচ্ছি – ‘‘ভন্তে, দ্ৱে ধম্মাতি ৱুচ্চন্তি, কতমে নু খো দ্ৱে ধম্মা’’তি? অথ নং সত্থা ‘‘দ্ৱে ধম্মাতি খো, সাৰিপুত্ত, সমথৱিপস্সনা ৱুচ্চন্তী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৩৮৪. ‘‘যদা দ্ৱযেসু ধম্মেসু, পাৰগূ হোতি ব্ৰাহ্মণো;
অথস্স সব্বে সংযোগা, অত্থং গচ্ছন্তি জানতো’’তি.
তত্থ যদাতি যস্মিং কালে দ্ৱিধা ঠিতেসু সমথৱিপস্সনাধম্মেসু অভিঞ্ঞাপাৰগাদিৱসেন অযং খীণাসৱো পাৰগূ হোতি, অথস্স ৱট্টস্মিং সংযোজনসমত্থা সব্বে কামযোগাদযো সংযোগা এৱং জানন্তস্স অত্থং পৰিক্খযং গচ্ছন্তীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে সব্বেপি তে ভিক্খূ অৰহত্তে পতিট্ঠহিংসূতি.
সম্বহুলভিক্খুৱত্থু দুতিযং.
৩. মাৰৱত্থু
যস্স পাৰন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো মাৰং আৰব্ভ কথেসি.
সো কিৰেকস্মিং দিৱসে অঞ্ঞতৰো পুৰিসো ৱিয হুত্ৱা সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছি – ‘‘ভন্তে, পাৰং পাৰন্তি ৱুচ্চতি, কিন্নু খো এতং পাৰং নামা’’তি. সত্থা ‘‘মাৰো অয’’ন্তি ৱিদিত্ৱা, ‘‘পাপিম, কিং তৱ পাৰেন, তঞ্হি ৱীতৰাগেহি পত্তব্ব’’ন্তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৩৮৫. ‘‘যস্স পাৰং অপাৰং ৱা, পাৰাপাৰং ন ৱিজ্জতি;
ৱীতদ্দৰং ৱিসংযুত্তং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি.
তত্থ পাৰন্তি অজ্ঝত্তিকানি ছ আযতনানি. অপাৰন্তি বাহিৰানি ছ আযতনানি. পাৰাপাৰন্তি তদুভযং. ন ৱিজ্জতীতি যস্স সব্বম্পেতং ‘‘অহ’’ন্তি ৱা ‘‘মম’’ন্তি ৱা গহণাভাৱেন নত্থি, তং কিলেসদৰথানং ৱিগমেন ৱীতদ্দৰং সব্বকিলেসেহি ৱিসংযুত্তং অহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
মাৰৱত্থু ততিযং.
৪. অঞ্ঞতৰব্ৰাহ্মণৱত্থু
ঝাযিন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰং ব্ৰাহ্মণং আৰব্ভ কথেসি.
সো কিৰ চিন্তেসি – ‘‘সত্থা অত্তনো সাৱকে, ‘ব্ৰাহ্মণা’তি ৱদতি, অহঞ্চম্হি জাতিগোত্তেন ব্ৰাহ্মণো, মম্পি নু খো এৱং ৱত্তুং ৱট্টতী’’তি. সো সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা তমত্থং পুচ্ছি. সত্থা ‘‘নাহং জাতিগোত্তমত্তেন ব্ৰাহ্মণং ৱদামি, উত্তমত্থং অৰহত্তং অনুপ্পত্তমেৱ পনেৱং ৱদামী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৩৮৬. ‘‘ঝাযিং ৱিৰজমাসীনং, কতকিচ্চমনাসৱং;
উত্তমত্থমনুপ্পত্তং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি.
তত্থ ঝাযিন্তি দুৱিধেন ঝানেন ঝাযন্তং কামৰজেন ৱিৰজং ৱনে এককমাসীনং চতূহি মগ্গেহি সোড়সন্নং কিচ্চানং কতত্তা কতকিচ্চং আসৱানং অভাৱেন অনাসৱং উত্তমত্থং অৰহত্তং অনুপ্পত্তং অহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে সো ব্ৰাহ্মণো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তানম্পি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.
অঞ্ঞতৰব্ৰাহ্মণৱত্থু চতুত্থং.
৫. আনন্দত্থেৰৱত্থু
দিৱা তপতীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা মিগাৰমাতুপাসাদে ৱিহৰন্তো আনন্দত্থেৰং আৰব্ভ কথেসি.
পসেনদি কোসলো কিৰ মহাপৱাৰণায সব্বাভৰণপটিমণ্ডিতো গন্ধমালাদীনি আদায ৱিহাৰং অগমাসি. তস্মিং খণে কাড়ুদাযিত্থেৰো ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা পৰিসপৰিযন্তে নিসিন্নো হোতি, নামমেৱ পনস্সেতং, সৰীৰং সুৱণ্ণৱণ্ণং. তস্মিং পন খণে চন্দো উগ্গচ্ছতি, সূৰিযো অত্থমেতি. আনন্দত্থেৰো অত্থমেন্তস্স চ সূৰিযস্স উগ্গচ্ছন্তস্স চ চন্দস্স ওভাসং ওলোকেন্তো ৰঞ্ঞো সৰীৰোভাসং থেৰস্স সৰীৰোভাসং তথাগতস্স চ সৰীৰোভাসং ওলোকেসি. তত্থ সব্বোভাসে অতিক্কমিত্ৱা সত্থাৱ ৱিৰোচতি. থেৰো সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, অজ্জ মম ইমে ওভাসে ওলোকেন্তস্স তুম্হাকমেৱ ওভাসো ৰুচ্চতি. তুম্হাকঞ্হি সৰীৰং সব্বোভাসে অতিক্কমিত্ৱা ৱিৰোচতী’’তি আহ. অথ নং সত্থা, ‘‘আনন্দ, সূৰিযো নাম দিৱা ৱিৰোচতি, চন্দো ৰত্তিং, ৰাজা অলঙ্কতকালেযেৱ, খীণাসৱে গণসঙ্গণিকং পহায অন্তোসমাপত্তিযংযেৱ ৱিৰোচতি, বুদ্ধা পন ৰত্তিম্পি দিৱাপি পঞ্চৱিধেন তেজেন ৱিৰোচন্তী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৩৮৭. ‘‘দিৱা তপতি আদিচ্চো, ৰত্তিমাভাতি চন্দিমা;
সন্নদ্ধো খত্তিযো তপতি, ঝাযী তপতি ব্ৰাহ্মণো;
অথ সব্বমহোৰত্তিং, বুদ্ধো তপতি তেজসা’’তি.
তত্থ দিৱা তপতীতি দিৱা ৱিৰোচতি, ৰত্তিং পনস্স গতমগ্গোপি ন পঞ্ঞাযতি. চন্দিমাতি চন্দোপি অব্ভাদীহি ৱিমুত্তো ৰত্তিমেৱ ৱিৰোচতি, নো দিৱা. সন্নদ্ধোতি সুৱণ্ণমণিৱিচিত্তেহি সব্বাভৰণেহি পটিমণ্ডিতো চতুৰঙ্গিনিযা সেনায পৰিক্খিত্তোৱ ৰাজা ৱিৰোচতি, ন অঞ্ঞাতকৱেসেন ঠিতো. ঝাযীতি খীণাসৱো পন গণং ৱিনোদেত্ৱা ঝাযন্তোৱ ৱিৰোচতি. তেজসাতি সম্মাসম্বুদ্ধো পন সীলতেজেন দুস্সীল্যতেজং, গুণতেজেন নিগ্গুণতেজং, পঞ্ঞাতেজেন দুপ্পঞ্ঞতেজং, পুঞ্ঞতেজেন অপুঞ্ঞতেজং, ধম্মতেজেন অধম্মতেজং পৰিযাদিযিত্ৱা ইমিনা পঞ্চৱিধেন তেজসা নিচ্চকালমেৱ ৱিৰোচতীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
আনন্দত্থেৰৱত্থু পঞ্চমং.
৬. অঞ্ঞতৰব্ৰাহ্মণপব্বজিতৱত্থু
বাহিতপাপোতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰং ব্ৰাহ্মণপব্বজিতং আৰব্ভ কথেসি.
একো কিৰ ব্ৰাহ্মণো বাহিৰকপব্বজ্জায পব্বজিত্ৱা ‘‘সমণো গোতমো অত্তনো সাৱকে ‘পব্বজিতা’তি ৱদতি, অহঞ্চম্হি পব্বজিতো, মম্পি খো এৱং ৱত্তুং ৱট্টতী’’তি চিন্তেত্ৱা সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা এতমত্থং পুচ্ছি. সত্থা ‘‘নাহং এত্তকেন ‘পব্বজিতো’তি ৱদামি, কিলেসমলানং পন পব্বাজিতত্তা পব্বজিতো নাম হোতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৩৮৮. ‘‘বাহিতপাপোতি ব্ৰাহ্মণো, সমচৰিযা সমণোতি ৱুচ্চতি;
পব্বাজযমত্তনো মলং, তস্মা পব্বজিতোতি ৱুচ্চতী’’তি.
তত্থ সমচৰিযাতি সব্বাকুসলানি সমেত্ৱা চৰণেন. তস্মাতি যস্মা বাহিতপাপতায ব্ৰাহ্মণো, অকুসলানি সমেত্ৱা চৰণেন সমণোতি ৱুচ্চতি, তস্মা যো অত্তনো ৰাগাদিমলং পব্বাজযন্তো ৱিনোদেন্তো চৰতি, সোপি তেন পব্বাজনেন পব্বজিতোতি ৱুচ্চতীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে সো ব্ৰাহ্মণপব্বজিতো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তানম্পি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.
অঞ্ঞতৰব্ৰাহ্মণপব্বজিতৱত্থু ছট্ঠং.
৭. সাৰিপুত্তত্থেৰৱত্থু
ন ব্ৰাহ্মণস্সাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো সাৰিপুত্তত্থেৰং আৰব্ভ কথেসি.
একস্মিং কিৰ ঠানে সম্বহুলা মনুস্সা ‘‘অহো অম্হাকং, অয্যো, খন্তিবলেন সমন্নাগতো, অঞ্ঞেসু অক্কোসন্তেসু ৱা পহৰন্তেসু ৱা কোপমত্তম্পি নত্থী’’তি থেৰস্স গুণে কথযিংসু. অথেকো মিচ্ছাদিট্ঠিকো ব্ৰাহ্মণো ‘‘কো এস ন কুজ্ঝতী’’তি পুচ্ছি. ‘‘অম্হাকং থেৰো’’তি. ‘‘নং কুজ্ঝাপেন্তো ন ভৱিস্সতী’’তি? ‘‘নত্থেতং, ব্ৰাহ্মণা’’তি. ‘‘তেন হি অহং নং কুজ্ঝাপেস্সামী’’তি? ‘‘সচে সক্কোসি, কুজ্ঝাপেহী’’তি. সো ‘‘হোতু, জানিস্সামিস্স কত্তব্ব’’ন্তি থেৰং ভিক্খায পৱিট্ঠং দিস্ৱা পচ্ছাভাগেন গন্ত্ৱা পিট্ঠিমজ্ঝে মহন্তং পাণিপ্পহাৰমদাসি. থেৰো ‘‘কিং নামেত’’ন্তি অনোলোকেত্ৱাৱ গতো. ব্ৰাহ্মণস্স সকলসৰীৰে ডাহো উপ্পজ্জি. সো ‘‘অহো গুণসম্পন্নো, অয্যো’’তি থেৰস্স পাদমূলে নিপজ্জিত্ৱা ‘‘খমথ মে, ভন্তে’’তি ৱত্ৱা ‘‘কিং এত’’ন্তি চ ৱুত্তে ‘‘অহং ৱীমংসনত্থায তুম্হে পহৰি’’ন্তি আহ. ‘‘হোতু খমামি তে’’তি. ‘‘সচে মে, ভন্তে, খমথ, মম গেহেযেৱ নিসীদিত্ৱা ভিক্খং গণ্হথা’’তি থেৰস্স পত্তং গণ্হি, থেৰোপি পত্তং অদাসি. ব্ৰাহ্মণো থেৰং গেহং নেত্ৱা পৰিৱিসি.
মনুস্সা কুজ্ঝিত্ৱা ‘‘ইমিনা অম্হাকং নিৰপৰাধো অয্যো পহটো, দণ্ডেনপিস্স মোক্খো নত্থি, এত্থেৱ নং মাৰেস্সামা’’তি লেড্ডুদণ্ডাদিহত্থা ব্ৰাহ্মণস্স গেহদ্ৱাৰে অট্ঠংসু. থেৰো উট্ঠায গচ্ছন্তো ব্ৰাহ্মণস্স হত্থে পত্তং অদাসি. মনুস্সা তং থেৰেন সদ্ধিং গচ্ছন্তং দিস্ৱা, ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং পত্তং গহেত্ৱা ব্ৰাহ্মণং নিৱত্তেথা’’তি আহংসু. কিং এতং উপাসকাতি? ব্ৰাহ্মণেন তুম্হে পহটা, মযমস্স কত্তব্বং জানিস্সামাতি. কিং পন তুম্হে ইমিনা পহটা, উদাহু অহন্তি? তুম্হে, ভন্তেতি. ‘‘মং এস পহৰিত্ৱা খমাপেসি, গচ্ছথ তুম্হে’’তি মনুস্সে উয্যোজেত্ৱা ব্ৰাহ্মণং নিৱত্তাপেত্ৱা থেৰো ৱিহাৰমেৱ গতো. ভিক্খূ উজ্ঝাযিংসু ‘‘কিং নামেতং সাৰিপুত্তত্থেৰো যেন ব্ৰাহ্মণেন পহটো, তস্সেৱ গেহে নিসীদিত্ৱা ভিক্খং গহেত্ৱা আগতো. থেৰস্স পহটকালতো পট্ঠায ইদানি সো কস্স লজ্জিস্সতি, অৱসেসে পোথেন্তো ৱিচৰিস্সতী’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে, ‘‘ভিক্খৱে, ব্ৰাহ্মণো ব্ৰাহ্মণং পহৰন্তো নাম নত্থি, গিহিব্ৰাহ্মণেন পন সমণব্ৰাহ্মণো পহটো ভৱিস্সতি, কোধো নামেস অনাগামিমগ্গেন সমুগ্ঘাতং গচ্ছতী’’তি ৱত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমা গাথা অভাসি –
৩৮৯. ‘‘ন ব্ৰাহ্মণস্স পহৰেয্য, নাস্স মুঞ্চেথ ব্ৰাহ্মণো;
ধী ব্ৰাহ্মণস্স হন্তাৰং, ততো ধী যস্স মুঞ্চতি.
৩৯০. ‘‘ন ব্ৰাহ্মণস্সেতদকিঞ্চি সেয্যো, যদা নিসেধো মনসো পিযেহি;
যতো যতো হিংসমনো নিৱত্ততি, ততো ততো সম্মতিমেৱ দুক্খ’’ন্তি.
তত্থ পহৰেয্যাতি ‘‘খীণাসৱব্ৰাহ্মণোহমস্মী’’তি জানন্তো খীণাসৱস্স ৱা অঞ্ঞতৰস্স ৱা জাতিব্ৰাহ্মণস্স ন পহৰেয্য. নাস্স মুঞ্চেথাতি সোপি পহটো খীণাসৱব্ৰাহ্মণো অস্স পহৰিত্ৱা ঠিতস্স ৱেৰং ন মুঞ্চেথ, তস্মিং কোপং ন কৰেয্যাতি অত্থো. ধী ব্ৰাহ্মণস্সাতি খীণাসৱব্ৰাহ্মণস্স হন্তাৰং গৰহামি. ততো ধীতি যো পন তং পহৰন্তং পটিপহৰন্তো তস্স উপৰি ৱেৰং মুঞ্চতি, তং ততোপি গৰহামিযেৱ.
এতদকিঞ্চি সেয্যোতি যং খীণাসৱস্স অক্কোসন্তং ৱা অপচ্চক্কোসনং, পহৰন্তং ৱা অপ্পটিপহৰণং, এতং তস্স খীণাসৱব্ৰাহ্মণস্স ন কিঞ্চি সেয্যো, অপ্পমত্তকং সেয্যো ন হোতি, অধিমত্তমেৱ সেয্যোতি অত্থো. যদা নিসেধো মনসো পিযেহীতি কোধনস্স হি কোধুপ্পাদোৱ মনসো পিযো নাম. কোধো হি পনেস মাতাপিতূসুপি বুদ্ধাদীসুপি অপৰজ্ঝতি. তস্মা যো অস্স তেহি মনসো নিসেধো কোধৱসেন উপ্পজ্জমানস্স চিত্তস্স নিগ্গহো, এতং ন কিঞ্চি সেয্যোতি অত্থো. হিংসমনোতি কোধমনো. সো তস্স যতো যতো ৱত্থুতো অনাগামিমগ্গেন সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তো নিৱত্ততি. ততো ততোতি ততো ততো ৱত্থুতো সকলম্পি ৱট্টদুক্খং নিৱত্ততিযেৱাতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
সাৰিপুত্তত্থেৰৱত্থু সত্তমং.
৮. মহাপজাপতিগোতমীৱত্থু
যস্স কাযেন ৱাচাযাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো মহাপজাপতিং গোতমিং আৰব্ভ কথেসি.
ভগৱতা হি অনুপ্পন্নে ৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তে অট্ঠ গৰুধম্মে মণ্ডনকজাতিযো পুৰিসো সুৰভিপুপ্ফদামং ৱিয সিৰসা সম্পটিচ্ছিত্ৱা সপৰিৱাৰা মহাপজাপতি গোতমী উপসম্পদং লভি, অঞ্ঞো তস্সা উপজ্ঝাযো ৱা আচৰিযো ৱা নত্থি. এৱং লদ্ধূপসম্পদং থেৰিং আৰব্ভ অপৰেন সমযেন কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘মহাপজাপতিযা গোতমিযা আচৰিযুপজ্ঝাযা ন পঞ্ঞাযন্তি, সহত্থেনেৱ কাসাযানি গণ্হী’’তি. এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা ভিক্খুনিযো কুক্কুচ্চাযন্তিযো তায সদ্ধিং নেৱ উপোসথং ন পৱাৰণং কৰোন্তি, তা গন্ত্ৱা তথাগতস্সপি তমত্থং আৰোচেসুং. সত্থা তাসং কথং সুত্ৱা ‘‘মযা মহাপজাপতিযা গোতমিযা অট্ঠ গৰুধম্মা দিন্না, অহমেৱস্সাচৰিযো, অহমেৱ উপজ্ঝাযো. কাযদুচ্চৰিতাদিৱিৰহিতেসু খীণাসৱেসু কুক্কুচ্চং নাম ন কাতব্ব’’ন্তি ৱত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৩৯১. ‘‘যস্স কাযেন ৱাচায, মনসা নত্থি দুক্কটং;
সংৱুতং তীহি ঠানেহি, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি.
তত্থ দুক্কটন্তি সাৱজ্জং দুক্খুদ্ৰযং অপাযসংৱত্তনিকং কম্মং. তীহি ঠানেহীতি এতেহি কাযাদীহি তীহি কাৰণেহি কাযদুচ্চৰিতাদিপৱেসনিৱাৰণত্থায দ্ৱাৰং পিহিতং, তং অহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
মহাপজাপতিগোতমীৱত্থু অট্ঠমং.
৯. সাৰিপুত্তত্থেৰৱত্থু
যম্হাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো সাৰিপুত্তত্থেৰং আৰব্ভ কথেসি.
সো কিৰাযস্মা অস্সজিত্থেৰস্স সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা সোতাপত্তিফলং পত্তকালতো পট্ঠায ‘‘যস্সং দিসাযং থেৰো ৱসতী’’তি সুণাতি, ততো অঞ্জলিং পগ্গয্হ ততোৱ সীসং কত্ৱা নিপজ্জতি. ভিক্খূ ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠিকো সাৰিপুত্তো, অজ্জাপি দিসা নমস্সমানো ৱিচৰতী’’তি তমত্থং তথাগতস্স আৰোচেসুং. সত্থা থেৰং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, সাৰিপুত্ত, দিসা নমস্সন্তো ৱিচৰসী’’তি পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, মম দিসা নমস্সনভাৱং ৱা অনমস্সনভাৱং ৱা তুম্হেৱ জানাথা’’তি ৱুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৱে, সাৰিপুত্তো দিসা নমস্সতি, অস্সজিত্থেৰস্স পন সন্তিকা ধম্মং সুত্ৱা সোতাপত্তিফলং পত্ততায অত্তনো আচৰিযং নমস্সতি. যঞ্হি আচৰিযং নিস্সায ভিক্খু ধম্মং ৱিজানাতি, তেন সো ব্ৰাহ্মণেন অগ্গি ৱিয সক্কচ্চং নমস্সিতব্বোযেৱা’’তি ৱত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৩৯২. ‘‘যম্হা ধম্মং ৱিজানেয্য, সম্মাসম্বুদ্ধদেসিতং;
সক্কচ্চং তং নমস্সেয্য, অগ্গিহুত্তংৱ ব্ৰাহ্মণো’’তি.
তত্থ অগ্গিহুত্তংৱাতি যথা ব্ৰাহ্মণো অগ্গিহুত্তং সম্মা পৰিচৰণেন চেৱ অঞ্জলিকম্মাদীহি চ সক্কচ্চং নমস্সতি, এৱং যম্হা আচৰিযা তথাগতপৱেদিতং ধম্মং ৱিজানেয্য, তং সক্কচ্চং নমস্সেয্যাতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
সাৰিপুত্তত্থেৰৱত্থু নৱমং.
১০. জটিলব্ৰাহ্মণৱত্থু
ন জটাহীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো একং জটিলব্ৰাহ্মণং আৰব্ভ কথেসি.
সো কিৰ ‘‘অহং মাতিতো চ পিতিতো চ সুজাতো ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তো. সচে সমণো গোতমো অত্তনো সাৱকে ব্ৰাহ্মণাতি ৱদতি, মম্পি নু খো তথা ৱত্তুং ৱট্টতী’’তি সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা তমত্থং পুচ্ছি. অথ নং সত্থা ‘‘নাহং, ব্ৰাহ্মণ, জটামত্তেন, ন জাতিগোত্তমত্তেন ব্ৰাহ্মণং ৱদামি, পটিৱিদ্ধসচ্চমেৱ পনাহং ব্ৰাহ্মণোতি ৱদামী’’তি ৱত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৩৯৩. ‘‘ন জটাহি ন গোত্তেন, ন জচ্চা হোতি ব্ৰাহ্মণো;
যম্হি সচ্চঞ্চ ধম্মো চ, সো সুচী সো চ ব্ৰাহ্মণো’’তি.
তত্থ সচ্চন্তি যস্মিং পুগ্গলে চত্তাৰি সচ্চানি সোড়সহাকাৰেহি পটিৱিজ্ঝিত্ৱা ঠিতং সচ্চঞাণঞ্চেৱ নৱৱিধো চ লোকুত্তৰধম্মো অত্থি, সো সুচি, সো ব্ৰাহ্মণো চাতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
জটিলব্ৰাহ্মণৱত্থু দসমং.
১১. কুহকব্ৰাহ্মণৱত্থু
কিং তেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা কূটাগাৰসালাযং ৱিহৰন্তো একং ৱগ্গুলিৱতং কুহকব্ৰাহ্মণং আৰব্ভ কথেসি.
সো কিৰ ৱেসালিনগৰদ্ৱাৰে একং ককুধৰুক্খং আৰুয্হ দ্ৱীহি পাদেহি ৰুক্খসাখং গণ্হিত্ৱা অধোসিৰো ওলম্বন্তো ‘‘কপিলানং মে সতং দেথ, কহাপণে দেথ, পৰিচাৰিকং দেথ, নো চে দস্সথ, ইতো পতিত্ৱা মৰন্তো নগৰং অনগৰং কৰিস্সামী’’তি ৱদতি. তথাগতস্স ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতস্স নগৰং পৱিসনকালে ভিক্খূ তং ব্ৰাহ্মণং দিস্ৱা নিক্খমনকালেপি নং তথেৱ ওলম্বন্তং পস্সিংসু. নাগৰাপি ‘‘অযং পাতোৱ পট্ঠায এৱং ওলম্বন্তো পতিত্ৱা মৰন্তো নগৰং অনগৰং কৰেয্যা’’তি চিন্তেত্ৱা নগৰৱিনাসভীতা ‘‘যং সো যাচতি, সব্বং দেমা’’তি পটিস্সুণিত্ৱা অদংসু. সো ওতৰিত্ৱা সব্বং গহেত্ৱা অগমাসি. ভিক্খূ ৱিহাৰূপচাৰে তং গাৱিং ৱিয ৱিৰৱিত্ৱা গচ্ছন্তং দিস্ৱা সঞ্জানিত্ৱা ‘‘লদ্ধং তে, ব্ৰাহ্মণ, যথাপত্থিত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘আম, লদ্ধং মে’’তি সুত্ৱা অন্তোৱিহাৰং গন্ত্ৱা তথাগতস্স তমত্থং আৰোচেসুং. সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানেৱ সো কুহকচোৰো, পুব্বেপি কুহকচোৰোযেৱ অহোসি. ইদানি পনেস বালজনং ৱঞ্চেতি, তদা পন পণ্ডিতে ৱঞ্চেতুং নাসক্খী’’তি ৱত্ৱা তেহি যাচিতো অতীতমাহৰি.
অতীতে একং কাসিকগামং নিস্সায একো কুহকতাপসো ৱাসং কপ্পেসি. তং একং কুলং পটিজগ্গি. দিৱা উপ্পন্নখাদনীযভোজনীযতো অত্তনো পুত্তানং ৱিয তস্সপি একং কোট্ঠাসং দেতি, সাযং উপ্পন্নকোট্ঠাসং ঠপেত্ৱা দুতিযদিৱসে দেতি. অথেকদিৱসং সাযং গোধমংসং লভিত্ৱা সাধুকং পচিত্ৱা ততো কোট্ঠাসং ঠপেত্ৱা দুতিযদিৱসে তস্স অদংসু. তাপসো মংসং খাদিত্ৱাৱ ৰসতণ্হায বদ্ধো ‘‘কিং মংসং নামেত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘গোধমংস’’ন্তি সুত্ৱা ভিক্খায চৰিত্ৱা সপ্পিদধিকটুকভণ্ডাদীনি গহেত্ৱা পণ্ণসালং গন্ত্ৱা একমন্তং ঠপেসি. পণ্ণসালায পন অৱিদূৰে একস্মিং ৱম্মিকে গোধৰাজা ৱিহৰতি. সো কালেন কালং তাপসং ৱন্দিতুং আগচ্ছতি. তংদিৱসং পনেস ‘‘তং ৱধিস্সামী’’তি দণ্ডং পটিচ্ছাদেত্ৱা তস্স ৱম্মিকস্স অৱিদূৰে ঠানে নিদ্দাযন্তো ৱিয নিসীদি. গোধৰাজা ৱম্মিকতো নিক্খমিত্ৱা তস্স সন্তিকং আগচ্ছন্তোৱ আকাৰং সল্লক্খেত্ৱা ‘‘ন মে অজ্জ আচৰিযস্স আকাৰো ৰুচ্চতী’’তি ততোৱ নিৱত্তি. তাপসো তস্স নিৱত্তনভাৱং ঞত্ৱা তস্স মাৰণত্থায দণ্ডং খিপি, দণ্ডো ৱিৰজ্ঝিত্ৱা গতো. গোধৰাজাপি ধম্মিকং পৱিসিত্ৱা ততো সীসং নীহৰিত্ৱা আগতমগ্গং ওলোকেন্তো তাপসং আহ –
‘‘সমণং তং মঞ্ঞমানো, উপগচ্ছিমসঞ্ঞতং;
সো মং দণ্ডেন পাহাসি, যথা অসমণো তথা.
‘‘কিং তে জটাহি দুম্মেধ, কিং তে অজিনসাটিযা;
অব্ভন্তৰং তে গহনং, বাহিৰং পৰিমজ্জসী’’তি. (জা. ১.৪.৯৭-৯৮);
অথ নং তাপসো অত্তনো সন্তকেন পলোভেতুং এৱমাহ –
‘‘এহি গোধ নিৱত্তস্সু, ভুঞ্জ সালীনমোদনং;
তেলং লোণঞ্চ মে অত্থি, পহূতং ময্হ পিপ্ফলী’’তি. (জা. ১.৪.৯৯);
তং সুত্ৱা গোধৰাজা ‘‘যথা যথা ত্ৱং কথেসি, তথা তথা মে পলাযিতুকামতাৱ হোতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
‘‘এস ভিয্যো পৱেক্খামি, ৱম্মিকং সতপোৰিসং;
তেলং লোণঞ্চ কিত্তেসি, অহিতং ময্হ পিপ্ফলী’’তি. (জা. ১.৪.১০০);
এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা ‘‘অহং এত্তকং কালং তযি সমণসঞ্ঞং অকাসিং, ইদানি পন তে মং পহৰিতুকামতায দণ্ডো খিত্তো, তস্স খিত্তকালেযেৱ অসমণো জাতো. কিং তাদিসস্স দুপ্পঞ্ঞস্স পুগ্গলস্স জটাহি, কিং সখুৰেন অজিনচম্মেন. অব্ভন্তৰঞ্হি তে গহনং, কেৱলং বাহিৰমেৱ পৰিমজ্জসী’’তি আহ. সত্থা ইমং অতীতং আহৰিত্ৱা ‘‘তদা এস কুহকো তাপসো অহোসি, গোধৰাজা পন অহমেৱা’’তি ৱত্ৱা জাতকং সমোধানেত্ৱা তদা গোধপণ্ডিতেন তস্স নিগ্গহিতকাৰণং দস্সেন্তো ইমং গাথমাহ –
৩৯৪. ‘‘কিং তে জটাহি দুম্মেধ, কিং তে অজিনসাটিযা;
অব্ভন্তৰং তে গহনং, বাহিৰং পৰিমজ্জসী’’তি. (জা. ১.৪.৯৮);
তত্থ কিং তে জটাহীতি অম্ভো দুপ্পঞ্ঞ তৱ বদ্ধাহিপি ইমাহি জটাহি সখুৰায নিৱত্থাযপি ইমায অজিনচম্মসাটিকায চ কিমত্থোতি. অব্ভন্তৰন্তি অব্ভন্তৰঞ্হি তে ৰাগাদিকিলেসগহনং, কেৱলং হত্থিলণ্ডং অস্সলণ্ডং ৱিয মট্ঠং বাহিৰং পৰিমজ্জসীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
কুহকব্ৰাহ্মণৱত্থু একাদসমং.
১২. কিসাগোতমীৱত্থু
পংসুকূলধৰন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা গিজ্ঝকূটে পব্বতে ৱিহৰন্তো কিসাগোতমিং আৰব্ভ কথেসি.
তদা কিৰ সক্কো পঠমযামাৱসানে দেৱপৰিসায সদ্ধিং সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তে সাৰণীযধম্মকথং সুণন্তো নিসীদি. তস্মিং খণে কিসাগোতমী ‘‘সত্থাৰং পস্সিস্সামী’’তি আকাসেনাগন্ত্ৱা সক্কং দিস্ৱা নিৱত্তি. সো তং ৱন্দিত্ৱা নিৱত্তন্তিং দিস্ৱা সত্থাৰং পুচ্ছি – ‘‘কা নামেসা, ভন্তে, আগচ্ছমানাৱ তুম্হে দিস্ৱা নিৱত্ততী’’তি? সত্থা ‘‘কিসাগোতমী নামেসা, মহাৰাজ, মম ধীতা পংসুকূলিকত্থেৰীনং অগ্গা’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৩৯৫. ‘‘পংসুকূলধৰং জন্তুং, কিসং ধমনিসন্থতং;
একং ৱনস্মিং ঝাযন্তং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি.
তত্থ কিসন্তি পংসুকূলিকা হি অত্তনো অনুৰূপং পটিপদং পূৰেন্তা অপ্পমংসলোহিতা চেৱ হোন্তি ধমনিসন্থতগত্তা চ, তস্মা এৱমাহ. একং ৱনস্মিন্তি ৱিৱিত্তট্ঠানে এককং ৱনস্মিং ঝাযন্তং তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
কিসাগোতমীৱত্থু দ্ৱাদসমং.
১৩. একব্ৰাহ্মণৱত্থু
ন চাহন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো একং ব্ৰাহ্মণং আৰব্ভ কথেসি.
সো কিৰ ‘‘সমণো গোতমো অত্তনো সাৱকে ব্ৰাহ্মণাতি ৱদতি অহঞ্চম্হি ব্ৰাহ্মণযোনিযং নিব্বত্তো, মম্পি নু খো এৱং ৱত্তুং ৱট্টতী’’তি সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা তমত্থং পুচ্ছি. অথ নং সত্থা ‘‘নাহং, ব্ৰাহ্মণ, ব্ৰাহ্মণযোনিযং নিব্বত্তমত্তেনেৱং ৱদামি, যো পন অকিঞ্চনো অগহণো, তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৩৯৬. ‘‘ন চাহং ব্ৰাহ্মণং ব্ৰূমি, যোনিজং মত্তিসম্ভৱং;
ভোৱাদি নাম সো হোতি, সচে হোতি সকিঞ্চনো;
অকিঞ্চনং অনাদানং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি.
তত্থ যোনিজন্তি যোনিযং জাতং. মত্তিসম্ভৱন্তি ব্ৰাহ্মণিযা মাতু সন্তকে উদৰস্মিং সম্ভূতং. ভোৱাদীতি সো পন আমন্তনাদীসু ‘‘ভো, ভো’’তি ৱত্ৱা ৱিচৰন্তো ভোৱাদি নাম হোতি, সচে ৰাগাদীহি কিঞ্চনেহি সকিঞ্চনো. অহং পন ৰাগাদীহি অকিঞ্চনং চতূহি উপাদানেহি অনাদানং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে সো ব্ৰাহ্মণো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তানম্পি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.
একব্ৰাহ্মণৱত্থু তেৰসমং.
১৪. উগ্গসেনসেট্ঠিপুত্তৱত্থু
সব্বসংযোজনন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো উগ্গসেনং নাম সেট্ঠিপুত্তং আৰব্ভ কথেসি. ৱত্থু ‘‘মুঞ্চ পুৰে মুঞ্চ পচ্ছতো’’তি (ধ. প. ৩৪৮) গাথাৱণ্ণনায ৱিত্থাৰিতমেৱ.
তদা হি সত্থা, ‘‘ভন্তে, উগ্গসেনো ‘ন ভাযামী’তি ৱদতি, অভূতেন মঞ্ঞে অঞ্ঞং ব্যাকৰোতী’’তি ভিক্খূহি ৱুত্তে, ‘‘ভিক্খৱে, মম পুত্তসদিসা ছিন্নসংযোজনা ন ভাযন্তিযেৱা’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৩৯৭. ‘‘সব্বসংযোজনং ছেত্ৱা, যো ৱে ন পৰিতস্সতি;
সঙ্গাতিগং ৱিসংযুত্তং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি.
তত্থ সব্বসংযোজনন্তি দসৱিধসংযোজনং. ন পৰিতস্সতীতি তণ্হায ন ভাযতি. তমহন্তি তং অহং ৰাগাদীনং সঙ্গানং অতীতত্তা সঙ্গাতিগং, চতুন্নম্পি যোগানং অভাৱেন ৱিসংযুত্তং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
উগ্গসেনসেট্ঠিপুত্তৱত্থু চুদ্দসমং.
১৫. দ্ৱেব্ৰাহ্মণৱত্থু
ছেত্ৱা নদ্ধিন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো দ্ৱে ব্ৰাহ্মণে আৰব্ভ কথেসি.
তেসু কিৰেকস্স চূড়ৰোহিতো নাম গোণো অহোসি, একস্স মহাৰোহিতো নাম. তে একদিৱসং ‘‘তৱ গোণো বলৱা, মম গোণো বলৱা’’তি ৱিৱদিত্ৱা ‘‘কিং নো ৱিৱাদেন, পাজেত্ৱা জানিস্সামা’’তি অচিৰৱতীতীৰে সকটং ৱালুকায পূৰেত্ৱা গোণে যোজযিংসু. তস্মিং খণে ভিক্খূপি ন্হাযিতুং তত্থ গতা হোন্তি. ব্ৰাহ্মণা গোণে পাজেসুং. সকটং নিচ্চলং অট্ঠাসি, নদ্ধিৱৰত্তা পন ছিজ্জিংসু. ভিক্খূ দিস্ৱা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা তমত্থং সত্থু আৰোচযিংসু. সত্থা, ‘‘ভিক্খৱে, বাহিৰা এতা নদ্ধিৱৰত্তা, যো কোচি এতা ছিন্দতেৱ, ভিক্খুনা পন অজ্ঝত্তিকং কোধনদ্ধিঞ্চেৱ তণ্হাৱৰত্তঞ্চ ছিন্দিতুং ৱট্টতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৩৯৮. ‘‘ছেত্ৱা নদ্ধিং ৱৰত্তঞ্চ, সন্দানং সহনুক্কমং;
উক্খিত্তপলিঘং বুদ্ধং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি.
তত্থ নদ্ধিন্তি নয্হনভাৱেন পৱত্তং কোধং. ৱৰত্তন্তি বন্ধনভাৱেন পৱত্তং তণ্হং. সন্দানং সহনুক্কমন্তি অনুসযানুক্কমসহিতং দ্ৱাসট্ঠিদিট্ঠিসন্দানং, ইদং সব্বম্পি ছিন্দিত্ৱা ঠিতং অৱিজ্জাপলিঘস্স উক্খিত্তত্তা উক্খিত্তপলিঘং, চতুন্নং সচ্চানং বুদ্ধত্তা বুদ্ধং তং অহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে পঞ্চসতা ভিক্খূ অৰহত্তে পতিট্ঠহিংসু, সম্পত্তানম্পি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.
দ্ৱেব্ৰাহ্মণৱত্থু পন্নৰসমং.
১৬. অক্কোসকভাৰদ্ৱাজৱত্থু
অক্কোসন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো অক্কোসকভাৰদ্ৱাজং আৰব্ভ কথেসি.
তস্স হি ভাতু ভাৰদ্ৱাজস্স ধনঞ্জানী নাম ব্ৰাহ্মণী সোতাপন্না অহোসি. সা খীপিত্ৱাপি কাসিত্ৱাপি পক্খলিত্ৱাপি ‘‘নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি ইমং উদানং উদানেসি. সা একদিৱসং ব্ৰাহ্মণপৰিৱেসনায পৱত্তমানায পক্খলিত্ৱা তথেৱ মহাসদ্দেন উদানং উদানেসি. ব্ৰাহ্মণো কুজ্ঝিত্ৱা ‘‘এৱমেৱাযং ৱসলী যত্থ ৱা তত্থ ৱা পক্খলিত্ৱা তস্স মুণ্ডকস্স সমণকস্স ৱণ্ণং ভাসতী’’তি ৱত্ৱা ‘‘ইদানি তে, ৱসলি, গন্ত্ৱা তস্স সত্থুনো ৱাদং আৰোপেস্সামী’’তি আহ. অথ নং সা ‘‘গচ্ছ, ব্ৰাহ্মণ, নাহং তং পস্সামি, যো তস্স ভগৱতো ৱাদং আৰোপেয্য, অপি চ গন্ত্ৱা তং ভগৱন্তং পঞ্হং পুচ্ছস্সূ’’তি আহ. সো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা অৱন্দিত্ৱাৱ একমন্তং ঠিতো পঞ্হং পুচ্ছন্তো ইমং গাথমাহ –
‘‘কিংসু ছেত্ৱা সুখং সেতি, কিংসু ছেত্ৱা ন সোচতি;
কিস্সস্সু একধম্মস্স, ৱধং ৰোচেসি গোতমা’’তি. (সং. নি. ১.১৮৭);
অথস্স পঞ্হং ব্যাকৰোন্তো সত্থা ইমং গাথমাহ –
‘‘কোধং ছেত্ৱা সুখং সেতি, কোধং ছেত্ৱা ন সোচতি;
কোধস্স ৱিসমূলস্স, মধুৰগ্গস্স ব্ৰাহ্মণ;
ৱধং অৰিযা পসংসন্তি, তঞ্হি ছেত্ৱা ন সোচতী’’তি. (সং. নি. ১.১৮৭);
সো সত্থৰি পসীদিত্ৱা পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. অথস্স কনিট্ঠো অক্কোসকভাৰদ্ৱাজো ‘‘ভাতা কিৰ মে পব্বজিতো’’তি সুত্ৱা কুদ্ধো আগন্ত্ৱা সত্থাৰং অসব্ভাহি ফৰুসাহি ৱাচাহি অক্কোসি. সোপি সত্থাৰা অতিথীনং খাদনীযাদিদানওপম্মেন সঞ্ঞত্তো সত্থৰি পসন্নো পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. অপৰেপিস্স সুন্দৰিকভাৰদ্ৱাজো বিলিঙ্গকভাৰদ্ৱাজোতি দ্ৱে কনিট্ঠভাতৰো সত্থাৰং অক্কোসন্তাৱ সত্থাৰা ৱিনীতা পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণিংসু.
অথেকদিৱসং ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং, ‘‘আৱুসো, অচ্ছৰিযা ৱত বুদ্ধগুণা, চতূসু নাম ভাতিকেসু অক্কোসন্তেসু সত্থা কিঞ্চি অৱত্ৱা তেসংযেৱ পতিট্ঠা জাতো’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে, ‘‘ভিক্খৱে, অহং মম খন্তিবলেন সমন্নাগতত্তা দুট্ঠেসু অদুস্সন্তো মহাজনস্স পতিট্ঠা হোমিযেৱা’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –