৩২. সুন্দৰসমুদ্দত্থেৰৱত্থু

যোধ কামেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো সুন্দৰসমুদ্দত্থেৰং আৰব্ভ কথেসি.

সাৱত্থিযং কিৰেকো কুলপুত্তো সুন্দৰসমুদ্দকুমাৰো নাম চত্তালীসকোটিৱিভৱে মহাকুলে নিব্বত্তো. সো একদিৱসং পচ্ছাভত্তং গন্ধমালাদিহত্থং মহাজনং ধম্মস্সৱনত্থায জেতৱনং গচ্ছন্তং দিস্ৱা ‘‘কহং গচ্ছথা’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সত্থু সন্তিকং ধম্মস্সৱনত্থাযা’’তি ৱুত্তে ‘‘অহম্পি গমিস্সামী’’তি ৱত্ৱা তেন সদ্ধিং গন্ত্ৱা পৰিসপৰিযন্তে নিসীদি. সত্থা তস্স আসযং ৱিদিত্ৱা অনুপুব্বিং কথং কথেসি. সো ‘‘ন সক্কা অগাৰং অজ্ঝাৱসন্তেন সঙ্খলিখিতং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতু’’ন্তি সত্থু ধম্মকথং নিস্সায পব্বজ্জায জাতুস্সাহো পৰিসায পক্কন্তায সত্থাৰং পব্বজ্জং যাচিত্ৱা ‘‘মাতাপিতূহি অননুঞ্ঞাতং তথাগতা ন পব্বাজেন্তী’’তি সুত্ৱা গেহং গন্ত্ৱা ৰট্ঠপালকুলপুত্তাদযো ৱিয মহন্তেন ৱাযামেন মাতাপিতৰো অনুজানাপেত্ৱা সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৱা লদ্ধূপসম্পদো ‘‘কিং মে ইধ ৱাসেনা’’তি ততো নিক্খমিত্ৱা ৰাজগহং গন্ত্ৱা পিণ্ডায চৰন্তো ৱীতিনামেসি.

অথেকদিৱসং সাৱত্থিযং তস্স মাতাপিতৰো একস্মিং ছণদিৱসে মহন্তেন সিৰিসোভগ্গেন তস্স সহাযককুমাৰকে কীড়মানে দিস্ৱা ‘‘অম্হাকং পুত্তস্স ইদং দুল্লভং জাত’’ন্তি পৰিদেৱিংসু. তস্মিং খণে একা গণিকা তং কুলং গন্ত্ৱা তস্স মাতৰং ৰোদমানং নিসিন্নং দিস্ৱা ‘‘অম্ম, কিং কাৰণা ৰোদসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘পুত্তং অনুস্সৰিত্ৱা ৰোদামী’’তি. ‘‘কহং পন সো, অম্মা’’তি? ‘‘ভিক্খূসু পব্বজিতো’’তি. ‘‘কিং উপ্পব্বাজেতুং ন ৱট্টতী’’তি? ‘‘ৱট্টতি, ন পন ইচ্ছতি, ইতো নিক্খমিত্ৱা ৰাজগহং গতো’’তি. ‘‘সচাহং তং উপ্পব্বাজেয্যং, কিং মে কৰেয্যাথা’’তি? ‘‘ইমস্স তে কুলস্স কুটুম্বসামিনিং কৰেয্যামা’’তি. তেন হি মে পৰিব্বযং দেথাতি পৰিব্বযং গহেত্ৱা মহন্তেন পৰিৱাৰেন ৰাজগহং গন্ত্ৱা তস্স পিণ্ডায চৰণৱীথিং সল্লক্খেত্ৱা তত্থেকং নিৱাসগেহং গহেত্ৱা পাতোৱ পণীতং আহাৰং পটিযাদেত্ৱা থেৰস্স পিণ্ডায পৱিট্ঠকালে ভিক্খং দত্ৱা কতিপাহচ্চযেন, ‘‘ভন্তে, ইধেৱ নিসীদিত্ৱা ভত্তকিচ্চং কৰোথা’’তি পত্তং গণ্হি. সো পত্তমদাসি.

অথ নং পণীতেন আহাৰেন পৰিৱিসিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইধেৱ পিণ্ডায চৰিতুং ফাসুক’’ন্তি ৱত্ৱা কতিপাহং আলিন্দে নিসীদাপেত্ৱা ভোজেত্ৱা দাৰকে পূৱেহি সঙ্গণ্হিত্ৱা ‘‘এথ তুম্হে থেৰস্স আগতকালে মযি ৱাৰেন্তিযাপি ইধাগন্ত্ৱা ৰজং উট্ঠাপেয্যাথা’’তি আহ. তে পুনদিৱসে থেৰস্স ভোজনৱেলায তায ৱাৰিযমানাপি ৰজং উট্ঠাপেসুং. সা পুনদিৱসে, ‘‘ভন্তে, দাৰকা ৱাৰিযমানাপি মম ৱচনং অসুণিত্ৱা ইধ ৰজং উট্ঠাপেন্তি, অন্তোগেহে নিসীদথা’’তি অন্তো নিসীদাপেত্ৱা কতিপাহং ভোজেসি. পুন দাৰকে সঙ্গণ্হিত্ৱা ‘‘তুম্হে মযা ৱাৰিযমানাপি থেৰস্স ভোজনকালে মহাসদ্দং কৰেয্যাথা’’তি আহ. তে তথা কৰিংসু. সা পুনদিৱসে, ‘‘ভন্তে, ইমস্মিং ঠানে অতিৱিয মহাসদ্দো হোতি, দাৰকা মযা ৱাৰিযমানাপি ৱচনং ন গণ্হন্তি, উপৰিপাসাদেযেৱ নিসীদথা’’তি ৱত্ৱা থেৰেন অধিৱাসিতে থেৰং পুৰতো কত্ৱা পাসাদং অভিৰুহন্তী দ্ৱাৰানি পিদহমানাৱ পাসাদং অভিৰুহি. থেৰো উক্কট্ঠসপদানচাৰিকো সমানোপি ৰসতণ্হায বদ্ধো তস্সা ৱচনেন সত্তভূমিকং পাসাদং অভিৰুহি.

সা থেৰং নিসীদাপেত্ৱা ‘‘চত্তালীসায খলু, সম্ম, পুণ্ণমুখ ঠানেহি ইত্থী পুৰিসং অচ্চাৱদতি ৱিজম্ভতি ৱিনমতি গিলসতি ৱিলজ্জতি নখেন নখং ঘট্টেতি, পাদেন পাদং অক্কমতি, কট্ঠেন পথৱিং ৱিলিখতি, দাৰকং উল্লঙ্ঘেতি ওলঙ্ঘেতি, কীড়তি কীড়াপেতি, চুম্বতি চুম্বাপেতি, ভুঞ্জতি ভুঞ্জাপেতি, দদাতি আযাচতি, কতমনুকৰোতি, উচ্চং ভাসতি, নীচং ভাসতি, অৱিচ্চং ভাসতি, ৱিৱিচ্চং ভাসতি, নচ্চেন গীতেন ৱাদিতেন ৰোদিতেন ৱিলসিতেন ৱিভূসিতেন জগ্ঘতি, পেক্খতি, কটিং চালেতি, গুয্হভণ্ডকং চালেতি, ঊৰুং ৱিৱৰতি, ঊৰুং পিদহতি, থনং দস্সেতি, কচ্ছং দস্সেতি, নাভিং দস্সেতি, অক্খিং নিখণতি, ভমুকং উক্খিপতি, ওট্ঠং পলিখতি, জিৱ্হং নিল্লালেতি, দুস্সং মুঞ্চতি, দুস্সং বন্ধতি, সিৰসং মুঞ্চতি, সিৰসং বন্ধতী’’তি (জা. ২.২১.৩০০) এৱং আগতং ইত্থিকুত্তং ইত্থিলীলং দস্সেত্ৱা তস্স পুৰতো ঠিতা ইমং গাথমাহ –

‘‘অলত্তককতা পাদা, পাদুকাৰুয্হ ৱেসিযা;

তুৱম্পি দহৰো মম, অহম্পি দহৰা তৱ;

উভোপি পব্বজিস্সাম, জিণ্ণা দণ্ডপৰাযণা’’তি. (থেৰগা. ৪৫৯, ৪৬২);

থেৰস্স ‘‘অহো ৱত মে ভাৰিযং অনুপধাৰেত্ৱা কতকম্ম’’ন্তি মহাসংৱেগো উদপাদি. তস্মিং খণে সত্থা পঞ্চচত্তালীসযোজনমত্থকে জেতৱনে নিসিন্নোৱ তং কাৰণং দিস্ৱা সিতং পাত্ৱাকাসি. অথ নং আনন্দত্থেৰো পুচ্ছি – ‘‘ভন্তে, কো নু খো হেতু, কো পচ্চযো সিতস্স পাতুকম্মাযা’’তি. আনন্দ, ৰাজগহনগৰে সত্তভূমিকপাসাদতলে সুন্দৰসমুদ্দস্স চ ভিক্খুনো গণিকায চ সঙ্গামো ৱত্ততীতি. কস্স নু খো, ভন্তে, জযো ভৱিস্সতি, কস্স পৰাজযোতি? সত্থা, ‘‘আনন্দ, সুন্দৰসমুদ্দস্স জযো ভৱিস্সতি, গণিকায পৰাজযো’’তি থেৰস্স জযং পকাসেত্ৱা তত্থ নিসিন্নকোৱ ওভাসং ফৰিত্ৱা ‘‘ভিক্খু উভোপি কামে নিৰপেক্খো পজহা’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

৪১৫. ‘‘যোধ কামে পহন্ত্ৱান, অনাগাৰো পৰিব্বজে;

কামভৱপৰিক্খীণং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি.

তস্সত্থো – যো পুগ্গলো ইধ লোকে উভোপি কামে হিত্ৱা অনাগাৰো হুত্ৱা পৰিব্বজতি, তং পৰিক্খীণকামঞ্চেৱ পৰিক্খীণভৱঞ্চ অহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

দেসনাৱসানে সো থেৰো অৰহত্তং পত্ৱা ইদ্ধিবলেন ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা কণ্ণিকামণ্ডলং ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা সত্থু সৰীৰং থোমেন্তোযেৱ আগন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দি. ধম্মসভাযম্পি কথং সমুট্ঠাপেসুং, ‘‘আৱুসো, জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যং ৰসং নিস্সায মনং নট্ঠো সুন্দৰসমুদ্দত্থেৰো, সত্থা পনস্স অৱস্সযো জাতো’’তি. সত্থা তং কথং সুত্ৱা ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানেৱ, পুব্বেপাহং এতস্স ৰসতণ্হায বদ্ধমনস্স অৱস্সযো জাতোযেৱা’’তি ৱত্ৱা তেহি যাচিতো তস্সত্থস্স পকাসনত্থং অতীতং আহৰিত্ৱা –

‘‘ন কিৰত্থি ৰসেহি পাপিযো,

আৱাসেহি ৱা সন্থৱেহি ৱা;

ৱাতমিগং গহননিস্সিতং,

ৱসমানেসি ৰসেহি সঞ্জযো’’তি. (জা. ১.১.১৪) –

এককনিপাতে ইমং ৱাতমিগজাতকং ৱিত্থাৰেত্ৱা ‘‘তদা সুন্দৰসমুদ্দো ৱাতমিগো অহোসি, ইমং পন গাথং ৱত্ৱা তস্স ৱিস্সজ্জাপেতা ৰঞ্ঞো মহামচ্চো অহমেৱা’’তি জাতকং সমোধানেসীতি.

সুন্দৰসমুদ্দত্থেৰৱত্থু বত্তিংসতিমং.