৩০. চন্দাভত্থেৰৱত্থু

চন্দং ৱাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো চন্দাভত্থেৰং আৰব্ভ কথেসি.

তত্ৰাযং অনুপুব্বী কথা – অতীতে একো বাৰাণসিৱাসী ৱাণিজো ‘‘পচ্চন্তং গন্ত্ৱা চন্দনং আহৰিস্সামী’’তি বহূনি ৱত্থাভৰণাদীনি গহেত্ৱা পঞ্চহি সকটসতেহি পচ্চন্তং গন্ত্ৱা গামদ্ৱাৰে নিৱাসং গহেত্ৱা অটৱিযং গোপালদাৰকে পুচ্ছি – ‘‘ইমস্মিং গামে পব্বতপাদকম্মিকো কোচি মনুস্সো অত্থী’’তি? ‘‘আম, অত্থী’’তি. ‘‘কো নামেসো’’তি? ‘‘অসুকো নামা’’তি. ‘‘ভৰিযায পনস্স পুত্তানং ৱা কিংনাম’’ন্তি? ‘‘ইদঞ্চিদঞ্চা’’তি. ‘‘কহং পনস্স ঠানে গেহ’’ন্তি? ‘‘অসুকট্ঠানে নামা’’তি. সো তেহি দিন্নসঞ্ঞায সুখযানকে নিসীদিত্ৱা তস্স গেহদ্ৱাৰং গন্ত্ৱা যানা ওৰুয্হ গেহং পৱিসিত্ৱা ‘‘অসুকনামে’’তি তং ইত্থিং পক্কোসি. সা ‘‘একো নো ঞাতকো ভৱিস্সতী’’তি ৱেগেনাগন্ত্ৱা আসনং পঞ্ঞাপেসি. সো তত্থ নিসীদিত্ৱা নামং ৱত্ৱা ‘‘মম সহাযো কহ’’ন্তি পুচ্ছি. ‘‘অৰঞ্ঞং গতো, সামী’’তি. ‘‘মম পুত্তো অসুকো নাম, মম ধীতা অসুকা নাম কহ’’ন্তি সব্বেসং নামং কিত্তেন্তোৱ পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমানি নেসং ৱত্থাভৰণানি দদেয্যাসি, সহাযস্সাপি মে অটৱিতো আগতকালে ইদং ৱত্থাভৰণং দদেয্যাসী’’তি অদাসি. সা তস্স উড়াৰং সক্কাৰং কত্ৱা সামিকস্স আগতকালে ‘‘সামি, ইমিনা আগতকালতো পট্ঠায সব্বেসং নামং ৱত্ৱা ইদঞ্চিদঞ্চ দিন্ন’’ন্তি আহ. সোপিস্স কত্তব্বযুত্তকং কৰি.

অথ নং সাযং সযনে নিসিন্নো পুচ্ছি – ‘‘সম্ম, পব্বতপাদে চৰন্তেন তে কিং বহুং দিট্ঠপুব্ব’’ন্তি? ‘‘অঞ্ঞং ন পস্সামি, ৰত্তসাখা পন মে বহূ ৰুক্খা দিট্ঠা’’তি. ‘‘বহূ ৰুক্খা’’তি? ‘‘আম, বহূ’’তি. তেন হি তে অম্হাকং দস্সেহীতি তেন সদ্ধিং গন্ত্ৱা ৰত্তচন্দনৰুক্খে ছিন্দিত্ৱা পঞ্চ সকটসতানি পূৰেত্ৱা আগচ্ছন্তো তং আহ – ‘‘সম্ম, বাৰাণসিযং অসুকট্ঠানে নাম মম গেহং, কালেন কালং মম সন্তিকং আগচ্ছেয্যাসি, অঞ্ঞেন চ মে পণ্ণাকাৰেন অত্থো নত্থি, ৰত্তসাখৰুক্খে এৱ আহৰেয্যাসী’’তি. সো ‘‘সাধূ’’তি ৱত্ৱা কালেন কালং তস্স সন্তিকং আগচ্ছন্তো ৰত্তচন্দনমেৱ আহৰতি, সোপিস্স বহুধনং দেতি.

ততো অপৰেন সমযেন পৰিনিব্বুতে কস্সপদসবলে পতিট্ঠিতে কঞ্চনথূপে সো পুৰিসো বহুং চন্দনং আদায বাৰাণসিং অগমাসি. অথস্স সো সহাযকো ৱাণিজো বহুং চন্দনং পিসাপেত্ৱা পাতিং পূৰেত্ৱা ‘‘এহি, সম্ম, যাৱ ভত্তং পচতি, তাৱ চেতিযকৰণট্ঠানং গন্ত্ৱা আগমিস্সামা’’তি তং আদায তত্থ গন্ত্ৱা চন্দনপূজং অকাসি. সোপিস্স পচ্চন্তৱাসী সহাযকো চেতিযকুচ্ছিযং চন্দনেন চন্দমণ্ডলং অকাসি. এত্তকমেৱস্স পুব্বকম্মং.

সো ততো চুতো দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা একং বুদ্ধন্তৰং তত্থ খেপেত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহনগৰে ব্ৰাহ্মণমহাসালকুলে নিব্বত্তি. তস্স নাভিমণ্ডলতো চন্দমণ্ডলসদিসা পভা উট্ঠহি, তেনস্স চন্দাভোত্ৱেৱ নামং কৰিংসু. চেতিযে কিৰস্স চন্দমণ্ডলকৰণনিস্সন্দো এস. ব্ৰাহ্মণা চিন্তযিংসু – ‘‘সক্কা অম্হেহি ইমং গহেত্ৱা লোকং খাদিতু’’ন্তি. তং যানে নিসীদাপেত্ৱা ‘‘যো ইমস্স সৰীৰং হত্থেন পৰামসতি, সো এৱৰূপং নাম ইস্সৰিযসম্পত্তিং লভতী’’তি ৱত্ৱা ৱিচৰিংসু. সতং ৱা সহস্সং ৱা দদমানা এৱ তস্স সৰীৰং হত্থেন ফুসিতুং লভন্তি. তে এৱং অনুৱিচৰন্তা সাৱত্থিং অনুপ্পত্তা নগৰস্স চ ৱিহাৰস্স চ অন্তৰা নিৱাসং গণ্হিংসু. সাৱত্থিযম্পি পঞ্চকোটিমত্তা অৰিযসাৱকা পুৰেভত্তং দানং দত্ৱা পচ্ছাভত্তং গন্ধমালৱত্থভেসজ্জাদিহত্থা ধম্মস্সৱনায গচ্ছন্তি. ব্ৰাহ্মণা তে দিস্ৱা ‘‘কহং গচ্ছথা’’তি পুচ্ছিংসু. সত্থু সন্তিকং ধম্মস্সৱনাযাতি. এথ তত্থ গন্ত্ৱা কিং কৰিস্সথ, অম্হাকং চন্দাভস্স ব্ৰাহ্মণস্স আনুভাৱসদিসো আনুভাৱো নত্থি. এতস্স হি সৰীৰং ফুসন্তা ইদং নাম লভন্তি, এথ পস্সথ নন্তি. তুম্হাকং চন্দাভস্স ব্ৰাহ্মণস্স কো আনুভাৱো নাম, অম্হাকং সত্থাযেৱ মহানুভাৱোতি. তে অঞ্ঞমঞ্ঞং সঞ্ঞাপেতুং অসক্কোন্তা ‘‘ৱিহাৰং গন্ত্ৱা চন্দাভস্স ৱা অম্হাকং ৱা সত্থু আনুভাৱং জানিস্সামা’’তি তং গহেত্ৱা ৱিহাৰং অগমংসু.

সত্থা তস্মিং অত্তনো সন্তিকং উপসঙ্কমন্তেযেৱ চন্দাভায অন্তৰধানং অকাসি. সো সত্থু সন্তিকে অঙ্গাৰপচ্ছিযং কাকো ৱিয অহোসি. অথ নং একমন্তং নযিংসু, আভা পটিপাকতিকা অহোসি. পুন সত্থু সন্তিকং আনযিংসু, আভা তথেৱ অন্তৰধাযি. এৱং তিক্খত্তুং গন্ত্ৱা অন্তৰধাযমানং আভং দিস্ৱা চন্দাভো চিন্তেসি – ‘‘অযং আভায অন্তৰধানমন্তং জানাতি মঞ্ঞে’’তি. সো সত্থাৰং পুচ্ছি – ‘‘কিং নু খো আভায অন্তৰধানমন্তং জানাথা’’তি? আম, জানামীতি. তেন হি মে দেথাতি. ন সক্কা অপব্বজিতস্স দাতুন্তি. সো ব্ৰাহ্মণে আহ – ‘‘এতস্মিং মন্তে গহিতে অহং সকলজম্বুদীপে জেট্ঠকো ভৱিস্সামি, তুম্হে এত্থেৱ হোথ, অহং পব্বজিত্ৱা কতিপাহেনেৱ মন্তং গণ্হিস্সামী’’তি. সো সত্থাৰং পব্বজ্জং যাচিত্ৱা উপসম্পজ্জি. অথস্স দ্ৱত্তিংসাকাৰং আচিক্খি. সো ‘‘কিং ইদ’’ন্তি পুচ্ছি. ইদং মন্তস্স পৰিকম্মং সজ্ঝাযিতুং ৱট্টতীতি. ব্ৰাহ্মণাপি অন্তৰন্তৰা আগন্ত্ৱা ‘‘গহিতো তে মন্তো’’তি পুচ্ছন্তি. ন তাৱ গণ্হামীতি. সো কতিপাহেনেৱ অৰহত্তং পত্ৱা ব্ৰাহ্মণেহি আগন্ত্ৱা পুচ্ছিতকালে ‘‘যাথ তুম্হে, ইদানাহং অনাগমনধম্মো জাতো’’তি আহ. ভিক্খূ তথাগতস্স আৰোচেসুং – ‘‘অযং, ভন্তে, অভূতং ৱত্ৱা অঞ্ঞং ব্যাকৰোতী’’তি. সত্থা ‘‘খীণাসৱো ইদানি, ভিক্খৱে, মম পুত্তো চন্দাভো, ভূতমেৱেস কথেতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

৪১৩. ‘‘চন্দংৱ ৱিমলং সুদ্ধং, ৱিপ্পসন্নমনাৱিলং;

নন্দীভৱপৰিক্খীণং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি.

তত্থ ৱিমলন্তি অব্ভাদিমলৰহিতং. সুদ্ধন্তি নিৰুপক্কিলেসং. ৱিপ্পসন্নন্তি পসন্নচিত্তং. অনাৱিলন্তি কিলেসাৱিলত্তৰহিতং. নন্দীভৱপৰিক্খীণন্তি তীসু ভৱেসু পৰিক্খীণতণ্হং তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

চন্দাভত্থেৰৱত্থু তিংসতিমং.