১. পঞ্চভিক্খুৱত্থু

চক্খুনা সংৱৰোতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো পঞ্চ ভিক্খূ আৰব্ভ কথেসি.

তেসু কিৰ একেকো চক্খুদ্ৱাৰাদীসু পঞ্চসু দ্ৱাৰেসু একেকমেৱ ৰক্খি. অথেকদিৱসং সন্নিপতিত্ৱা ‘‘অহং দুৰক্খং ৰক্খামি, অহং দুৰক্খং ৰক্খামী’’তি ৱিৱদিত্ৱা ‘‘সত্থাৰং পুচ্ছিত্ৱা ইমমত্থং জানিস্সামা’’তি সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, মযং চক্খুদ্ৱাৰাদীনি ৰক্খন্তা অত্তনো অত্তনো ৰক্খনদ্ৱাৰমেৱ দুৰক্খন্তি মঞ্ঞাম, কো নু খো অম্হেসু দুৰক্খং ৰক্খতী’’তি পুচ্ছিংসু. সত্থা একং ভিক্খুম্পি অনোসাদেত্ৱা, ‘‘ভিক্খৱে, সব্বানি পেতানি দুৰক্খানেৱ, অপি চ খো পন তুম্হে ন ইদানেৱ পঞ্চসু ঠানেসু অসংৱুতা, পুব্বেপি অসংৱুতা, অসংৱুতত্তাযেৱ চ পণ্ডিতানং ওৱাদে অৱত্তিত্ৱা জীৱিতক্খযং পাপুণিত্থা’’তি ৱত্ৱা ‘‘কদা, ভন্তে’’তি তেহি যাচিতো অতীতে তক্কসিলজাতকস্স ৱত্থুং ৱিত্থাৰেত্ৱা ৰক্খসীনং ৱসেন ৰাজকুলে জীৱিতক্খযং পত্তে পত্তাভিসেকেন মহাসত্তেন সেতচ্ছত্তস্স হেট্ঠা ৰাজাসনে নিসিন্নেন অত্তনো সিৰিসম্পত্তিং ওলোকেত্ৱা ‘‘ৱীৰিযং নামেতং সত্তেহি কত্তব্বমেৱা’’তি উদানৱসেন উদানিতং –

‘‘কুসলূপদেসে ধিতিযা দড়্হায চ,

অনিৱত্তিতত্তাভযভীৰুতায চ;

ন ৰক্খসীনং ৱসমাগমিম্হসে,

স সোত্থিভাৱো মহতা ভযেন মে’’তি. (জা. ১.১.১৩২) –

ইমং গাথং দস্সেত্ৱা ‘‘তদাপি তুম্হেৱ পঞ্চ জনা তক্কসিলাযং ৰজ্জগহণত্থায নিক্খন্তং মহাসত্তং আৱুধহত্থা পৰিৱাৰেত্ৱা মগ্গং গচ্ছন্তা অন্তৰামগ্গে ৰক্খসীহি চক্খুদ্ৱাৰাদিৱসেন উপনীতেসু ৰূপাৰম্মণাদীসু অসংৱুতা পণ্ডিতস্স ওৱাদে অৱত্তিত্ৱা ওলীযন্তা ৰক্খসীহি খাদিতা জীৱিতক্খযং পাপুণিত্থ. তেসু পন আৰম্মণেসু সুসংৱুতো পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধন্তিং দেৱৱণ্ণিং যক্খিনিং অনাদিযিত্ৱা সোত্থিনা তক্কসিলং গন্ত্ৱা ৰজ্জং পত্তো ৰাজা অহমেৱা’’তি জাতকং সমোধানেত্ৱা, ‘‘ভিক্খৱে, ভিক্খুনা নাম সব্বানি দ্ৱাৰানি সংৱৰিতব্বানি. এতানি হি সংৱৰন্তো এৱ সব্বদুক্খা পমুচ্চতী’’তি ৱত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমা গাথা অভাসি –

৩৬০. ‘‘চক্খুনা সংৱৰো সাধু, সাধু সোতেন সংৱৰো;

ঘানেন সংৱৰো সাধু, সাধু জিৱ্হায সংৱৰো.

৩৬১. ‘‘কাযেন সংৱৰো সাধু, সাধু ৱাচায সংৱৰো;

মনসা সংৱৰো সাধু, সাধু সব্বত্থ সংৱৰো;

সব্বত্থ সংৱুতো ভিক্খু, সব্বদুক্খা পমুচ্চতী’’তি.

তত্থ চক্খুনাতি যদা হি ভিক্খুনো চক্খুদ্ৱাৰে ৰূপাৰম্মণং আপাথমাগচ্ছতি, তদা ইট্ঠাৰম্মণে অৰজ্জন্তস্স অনিট্ঠাৰম্মণে অদুস্সন্তস্স অসমপেক্খনেন মোহং অনুপ্পাদেন্তস্স তস্মিং দ্ৱাৰে সংৱৰো থকনং পিদহনং গুত্তি কতা নাম হোতি. তস্স সো এৱৰূপো চক্খুনা সংৱৰো সাধু. এস নযো সোতদ্ৱাৰাদীসুপি. চক্খুদ্ৱাৰাদীসুযেৱ পন সংৱৰো ৱা অসংৱৰো ৱা নুপ্পজ্জতি, পৰতো পন জৱনৱীথিযং এস লব্ভতি. তদা হি অসংৱৰো উপ্পজ্জন্তো অস্সদ্ধা অক্খন্তি কোসজ্জং মুট্ঠসচ্চং অঞ্ঞাণন্তি অকুসলৱীথিযং অযং পঞ্চৱিধো লব্ভতি. সংৱৰো উপ্পজ্জন্তো সদ্ধা খন্তি ৱীৰিযং সতি ঞাণন্তি কুসলৱীথিযং অযং পঞ্চৱিধো লব্ভতি.

কাযেন সংৱৰোতি এত্থ পন পসাদকাযোপি চোপনকাযোপি লব্ভতি. উভযম্পি পনেতং কাযদ্ৱাৰমেৱ. তত্থ পসাদদ্ৱাৰে সংৱৰাসংৱৰো কথিতোৱ. চোপনদ্ৱাৰেপি তংৱত্থুকা পাণাতিপাতঅদিন্নাদানকামেসুমিচ্ছাচাৰা. তেহি পন সদ্ধিং অকুসলৱীথিযং উপ্পজ্জন্তেহি তং দ্ৱাৰং অসংৱুতং হোতি, কুসলৱীথিযং উপ্পজ্জন্তেহি পাণাতিপাতাৱেৰমণিআদীহি সংৱুতং. সাধু ৱাচাযাতি এত্থাপি চোপনৱাচাপি ৱাচা. তায সদ্ধিং উপ্পজ্জন্তেহি মুসাৱাদাদীহি তং দ্ৱাৰং অসংৱুতং হোতি, মুসাৱাদাৱেৰমণিআদীহি সংৱুতং. মনসা সংৱৰোতি এত্থাপি জৱনমনতো অঞ্ঞেন মনেন সদ্ধিং অভিজ্ঝাদযো নত্থি. মনোদ্ৱাৰে পন জৱনক্খণে উপ্পজ্জমানেহি অভিজ্ঝাদীহি তং দ্ৱাৰং অসংৱুতং হোতি, অনভিজ্ঝাদীহি সংৱুতং হোতি. সাধু সব্বত্থাতি তেসু চক্খুদ্ৱাৰাদীসু সব্বেসুপি সংৱৰো সাধু. এত্তাৱতা হি অট্ঠ সংৱৰদ্ৱাৰানি অট্ঠ চ অসংৱৰদ্ৱাৰানি কথিতানি. তেসু অট্ঠসু অসংৱৰদ্ৱাৰেসু ঠিতো ভিক্খু সকলৱট্টমূলকদুক্খতো ন মুচ্চতি, সংৱৰদ্ৱাৰেসু পন ঠিতো সব্বস্মাপি ৱট্টমূলকদুক্খা মুচ্চতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘সব্বত্থ সংৱুতো ভিক্খু, সব্বদুক্খা পমুচ্চতী’’তি.

দেসনাৱসানে তে পঞ্চ ভিক্খূ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসু, সম্পত্তানম্পি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

পঞ্চভিক্খুৱত্থু পঠমং.