৩. পৰিজিণ্ণব্ৰাহ্মণপুত্তৱত্থু

ধনপালোতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা সাৱত্থিযং ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰস্স পৰিজিণ্ণব্ৰাহ্মণস্স পুত্তে আৰব্ভ কথেসি.

সাৱত্থিযং কিৰেকো ব্ৰাহ্মণো অট্ঠসতসহস্সৱিভৱো ৱযপ্পত্তানং চতুন্নং পুত্তানং আৱাহং কত্ৱা চত্তাৰি সতসহস্সানি অদাসি. অথস্স ব্ৰাহ্মণিযা কালকতায পুত্তা সম্মন্তযিংসু – ‘‘সচে অযং অঞ্ঞং ব্ৰাহ্মণিং আনেস্সতি, তস্সা কুচ্ছিযং নিব্বত্তানং ৱসেন কুলসন্তকং ভিজ্জিস্সতি, হন্দ নং মযং সঙ্গণ্হিস্সামা’’তি তে তং পণীতেহি ঘাসচ্ছাদনাদীহি উপট্ঠহন্তা হত্থপাদসম্বাহনাদীনি কৰোন্তা উপট্ঠহিত্ৱা একদিৱসমস্স দিৱা নিদ্দাযিত্ৱা ৱুট্ঠিতস্স হত্থপাদে সম্বাহন্তা পাটিযেক্কং ঘৰাৱাসে আদীনৱং ৱত্ৱা ‘‘মযং তুম্হে ইমিনা নীহাৰেন যাৱজীৱং উপট্ঠহিস্সাম, সেসধনম্পি নো দেথা’’তি যাচিংসু. ব্ৰাহ্মণো পুন একেকস্স সতসহস্সং দত্ৱা অত্তনো নিৱত্থপাৰুপনমত্তং ঠপেত্ৱা সব্বং উপভোগপৰিভোগং চত্তাৰো কোট্ঠাসে কত্ৱা নিয্যাদেসি. তং জেট্ঠপুত্তো কতিপাহং উপট্ঠহি. অথ নং একদিৱসং ন্হত্ৱা আগচ্ছন্তং দ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠত্ৱা সুণ্হা এৱমাহ – ‘‘কিং তযা জেট্ঠপুত্তস্স সতং ৱা সহস্সং ৱা অতিৰেকং দিন্নং অত্থি, ননু সব্বেসং দ্ৱে দ্ৱে সতসহস্সানি দিন্নানি, কিং সেসপুত্তানং ঘৰস্স মগ্গং ন জানাসী’’তি. সোপি ‘‘নস্স ৱসলী’’তি কুজ্ঝিত্ৱা অঞ্ঞস্স ঘৰং অগমাসি. ততোপি কতিপাহচ্চযেন ইমিনাৱ উপাযেন পলাপিতো অঞ্ঞস্সাতি এৱং একঘৰম্পি পৱেসনং অলভমানো পণ্ডৰঙ্গপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা ভিক্খায চৰন্তো কালানমচ্চযেন জৰাজিণ্ণো দুব্ভোজনদুক্খসেয্যাহি মিলাতসৰীৰো ভিক্খায চৰন্তো আগম্ম পীঠিকায নিপন্নো নিদ্দং ওক্কমিত্ৱা উট্ঠায নিসিন্নো অত্তানং ওলোকেত্ৱা পুত্তেসু অত্তনো পতিট্ঠং অপস্সন্তো চিন্তেসি – ‘‘সমণো কিৰ গোতমো অব্ভাকুটিকো উত্তানমুখো সুখসম্ভাসো পটিসন্থাৰকুসলো, সক্কা সমণং গোতমং উপসঙ্কমিত্ৱা পটিসন্থাৰং লভিতু’’ন্তি. সো নিৱাসনপাৰুপনং সণ্ঠাপেত্ৱা ভিক্খভাজনং গহেত্ৱা দণ্ডমাদায ভগৱতো সন্তিকং অগমাসি. ৱুত্তম্পি চেতং (সং. নি. ১.২০০) –

অথ খো অঞ্ঞতৰো ব্ৰাহ্মণমহাসালো লূখো লূখপাৱুৰণো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. সত্থা একমন্তং নিসিন্নেন তেন সদ্ধিং পটিসন্থাৰং কত্ৱা এতদৱোচ – ‘‘কিন্নু ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, লূখো লূখপাৱুৰণো’’তি. ইধ মে, ভো গোতম, চত্তাৰো পুত্তা, তে মং দাৰেহি সংপুচ্ছ ঘৰা নিক্খামেন্তীতি. তেন হি ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, ইমা গাথাযো পৰিযাপুণিত্ৱা সভাযং মহাজনকাযে সন্নিপতিতে পুত্তেসু চ সন্নিসিন্নেসু ভাসস্সু –

‘‘যেহি জাতেহি নন্দিস্সং, যেসঞ্চ ভৱমিচ্ছিসং;

তে মং দাৰেহি সংপুচ্ছ, সাৱ ৱাৰেন্তি সূকৰং.

‘‘অসন্তা কিৰ মং জম্মা, তাত তাতাতি ভাসৰে;

ৰক্খসা পুত্তৰূপেন, তে জহন্তি ৱযোগতং.

‘‘অস্সোৱ জিণ্ণো নিব্ভোগো, খাদনা অপনীযতি;

বালকানং পিতা থেৰো, পৰাগাৰেসু ভিক্খতি.

‘‘দণ্ডোৱ কিৰ মে সেয্যো, যঞ্চে পুত্তা অনস্সৱা;

চণ্ডম্পি গোণং ৱাৰেতি, অথো চণ্ডম্পি কুক্কুৰং.

‘‘অন্ধকাৰে পুৰে হোতি, গম্ভীৰে গাধমেধতি;

দণ্ডস্স আনুভাৱেন, খলিত্ৱা পতিতিট্ঠতী’’তি. (সং. নি. ১.২০০);

সো ভগৱতো সন্তিকে তা গাথাযো উগ্গণ্হিত্ৱা তথাৰূপে ব্ৰাহ্মণানং সমাগমদিৱসে সব্বালঙ্কাৰপটিমণ্ডিতেসু পুত্তেসু তং সভং ওগাহিত্ৱা ব্ৰাহ্মণানং মজ্ঝে মহাৰহেসু আসনেসু নিসিন্নেসু ‘‘অযং মে কালো’’তি সভায মজ্ঝে পৱিসিত্ৱা হত্থং উক্খিপিত্ৱা ‘‘অহং, ভো, তুম্হাকং গাথাযো ভাসিতুকামো, সুণিস্সথা’’তি ৱত্ৱা ‘‘ভাসস্সু, ব্ৰাহ্মণ, সুণোমা’’তি ৱুত্তে ঠিতকোৱ অভাসি. তেন চ সমযেন মনুস্সানং ৱত্তং হোতি ‘‘যো মাতাপিতূনং সন্তকং খাদন্তো মাতাপিতৰো ন পোসেতি, সো মাৰেতব্বো’’তি. তস্মা তে ব্ৰাহ্মণপুত্তা পিতু পাদেসু পতিত্ৱা ‘‘জীৱিতং নো, তাত, দেথা’’তি যাচিংসু. সো পিতু হদযমুদুতায ‘‘মা মে, ভো, পুত্তকে ৱিনাসযিত্থ, পোসেস্সন্তি ম’’ন্তি আহ. অথস্স পুত্তে মনুস্সা আহংসু – ‘‘সচে, ভো, অজ্জ পট্ঠায পিতৰং ন সম্মা পটিজগ্গিস্সথ, ঘাতেস্সাম ৱো’’তি. তে ভীতা পিতৰং পীঠে নিসীদাপেত্ৱা সযং উক্খিপিত্ৱা গেহং নেত্ৱা সৰীৰং তেলেন অব্ভঞ্জিত্ৱা উব্বট্টেত্ৱা গন্ধচুণ্ণাদীহি ন্হাপেত্ৱা ব্ৰাহ্মণিযো পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘অজ্জ পট্ঠায অম্হাকং পিতৰং সম্মা পটিজগ্গথ, সচে তুম্হে পমাদং আপজ্জিস্সথ, নিগ্গণ্হিস্সাম ৱো’’তি ৱত্ৱা পণীতভোজনং ভোজেসুং.

ব্ৰাহ্মণো সুভোজনঞ্চ সুখসেয্যঞ্চ আগম্ম কতিপাহচ্চযেন সঞ্জাতবলো পীণিন্দ্ৰিযো অত্তভাৱং ওলোকেত্ৱা ‘‘অযং মে সম্পত্তি সমণং গোতমং নিস্সায লদ্ধা’’তি পণ্ণাকাৰত্থায একং দুস্সযুগং আদায ভগৱতো সন্তিকং গন্ত্ৱা কতপটিসন্থাৰো একমন্তং নিসিন্নো তং দুস্সযুগং ভগৱতো পাদমূলে ঠপেত্ৱা ‘‘মযং, ভো গোতম, ব্ৰাহ্মণা নাম আচৰিযস্স আচৰিযধনং পৰিযেসাম, পটিগ্গণ্হাতু মে ভৱং গোতমো আচৰিযো আচৰিযধন’’ন্তি আহ. ভগৱা তস্স অনুকম্পায তং পটিগ্গহেত্ৱা ধম্মং দেসেসি. দেসনাৱসানে ব্ৰাহ্মণো সৰণেসু পতিট্ঠায এৱমাহ – ‘‘ভো গোতম, ময্হং পুত্তেহি চত্তাৰি ধুৱভত্তানি দিন্নানি, ততো অহং দ্ৱে তুম্হাকং দম্মী’’তি. অথ নং সত্থা ‘‘কল্যাণং, ব্ৰাহ্মণ, মযং পন ৰুচ্চনট্ঠানমেৱ গমিস্সামা’’তি ৱত্ৱা উয্যোজেসি. ব্ৰাহ্মণো ঘৰং গন্ত্ৱা পুত্তে আহ – ‘‘তাতা, সমণো গোতমো ময্হং সহাযো, তস্স মে দ্ৱে ধুৱভত্তানি দিন্নানি, তুম্হে তস্মিং সম্পত্তে মা পমজ্জিত্থা’’তি. তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিংসু.

সত্থা পুনদিৱসে পিণ্ডায চৰন্তো জেট্ঠপুত্তস্স ঘৰদ্ৱাৰং অগমাসি. সো সত্থাৰং দিস্ৱা পত্তমাদায ঘৰং পৱেসেত্ৱা মহাৰহে পল্লঙ্কে নিসীদাপেত্ৱা পণীতভোজনমদাসি. সত্থা পুনদিৱসে ইতৰস্স ইতৰস্সাতি পটিপাটিযা সব্বেসং ঘৰানি অগমাসি. সব্বে তে তথেৱ সক্কাৰং অকংসু. একদিৱসং জেট্ঠপুত্তো মঙ্গলে পচ্চুপট্ঠিতে পিতৰং আহ – ‘‘তাত, কস্স মঙ্গলং দেমা’’তি? ‘‘নাহং অঞ্ঞে জানামি, সমণো গোতমো ময্হং সহাযো’’তি. ‘‘তেন হি তং স্ৱাতনায পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং নিমন্তেথা’’তি. ব্ৰাহ্মণো তথা অকাসি. সত্থা পুনদিৱসে সপৰিৱাৰো তস্স গেহং অগমাসি. সো হৰিতুপলিত্তে সব্বালঙ্কাৰপটিমণ্ডিতে গেহে বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিসীদাপেত্ৱা অপ্পোদকমধুপাযসেন চেৱ পণীতেন খাদনীযেন চ পৰিৱিসি. অন্তৰাভত্তস্মিংযেৱ ব্ৰাহ্মণস্স চত্তাৰো পুত্তা সত্থু সন্তিকে নিসীদিত্ৱা আহংসু – ‘‘ভো গোতম, মযং অম্হাকং পিতৰং পটিজগ্গাম ন পমজ্জাম, পস্সথিমস্স অত্তভাৱ’’ন্তি.

সত্থা ‘‘কল্যাণং ৱো কতং, মাতাপিতুপোসনং নাম পোৰাণকপণ্ডিতানং আচিণ্ণমেৱা’’তি ৱত্ৱা ‘‘তস্স নাগস্স ৱিপ্পৱাসেন, ৱিৰূড়্হা সল্লকী চ কুটজা চা’’তি ইমং একাদসনিপাতে মাতুপোসকনাগৰাজজাতকং (চৰিযা. ২.১ আদযো; জা. ১.১১.১ আদযো) ৱিত্থাৰেন কথেত্ৱা ইমং গাথং অভাসি –

৩২৪. ‘‘ধনপালো নাম কুঞ্জৰো,

কটুকভেদনো দুন্নিৱাৰযো;

বদ্ধো কবড়ং ন ভুঞ্জতি,

সুমৰতি নাগৱনস্স কুঞ্জৰো’’তি.

তত্থ ধনপালো নামাতি তদা কাসিকৰঞ্ঞা হত্থাচৰিযং পেসেত্ৱা ৰমণীযে নাগৱনে গাহাপিতস্স হত্থিনো এতং নামং. কটুকভেদনোতি তিখিণমদো. হত্থীনঞ্হি মদকালে কণ্ণচূড়িকা পভিজ্জন্তি, পকতিযাপি হত্থিনো তস্মিং কালে অঙ্কুসে ৱা কুন্ততোমৰে ৱা ন গণেন্তি, চণ্ডা ভৱন্তি. সো পন অতিচণ্ডোযেৱ. তেন ৱুত্তং – কটুকভেদনো দুন্নিৱাৰযোতি. বদ্ধো কবড়ং ন ভুঞ্জতীতি সো বদ্ধো হত্থিসালং পন নেত্ৱা ৱিচিত্ৰসাণিযা পৰিক্খিপাপেত্ৱা কতগন্ধপৰিভণ্ডায উপৰি বদ্ধৱিচিত্ৰৱিতানায ভূমিযা ঠপিতো ৰঞ্ঞা ৰাজাৰহেন নানগ্গৰসেন ভোজনেন উপট্ঠাপিতোপি কিঞ্চি ভুঞ্জিতুং ন ইচ্ছি, তমত্থং সন্ধায ‘‘বদ্ধো কবড়ং ন ভুঞ্জতী’’তি ৱুত্তং. সুমৰতি নাগৱনস্সাতি সো ৰমণীযং মে ৱসনট্ঠানন্তি নাগৱনং সৰতি. ‘‘মাতা পন মে অৰঞ্ঞে পুত্তৱিযোগেন দুক্খপ্পত্তা অহোসি, মাতাপিতুউপট্ঠানধম্মো ন মে পূৰতি, কিং মে ইমিনা ভোজনেনা’’তি ধম্মিকং মাতাপিতুউপট্ঠানধম্মমেৱ সৰি. তং পন যস্মা তস্মিং নাগৱনেযেৱ ঠিতো সক্কা পূৰেতুং, তেন ৱুত্তং – সুমৰতি নাগৱনস্স কুঞ্জৰোতি. সত্থৰি ইমং অত্তনো পুব্বচৰিযং আনেত্ৱা কথেন্তে কথেন্তেযেৱ সব্বেপি তে অস্সুধাৰা পৱত্তেত্ৱা মুদুহদযা ওহিতসোতা ভৱিংসু. অথ নেসং ভগৱা সপ্পাযং ৱিদিত্ৱা সচ্চানি পকাসেত্ৱা ধম্মং দেসেসি.

দেসনাৱসানে সদ্ধিং পুত্তেহি চেৱ সুণিসাহি চ ব্ৰাহ্মণো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহীতি.

পৰিজিণ্ণব্ৰাহ্মণপুত্তৱত্থু ততিযং.