১. সুন্দৰীপৰিব্বাজিকাৱত্থু

অভূতৱাদীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো সুন্দৰিং পৰিব্বাজিকং আৰব্ভ কথেসি.

‘‘তেন খো পন সমযেন ভগৱা সক্কতো হোতি গৰুকতো মানিতো পূজিতো’’তি ৱত্থু ৱিত্থাৰতো উদানে (উদা. ৩৮) আগতমেৱ. অযং পনেত্থ সঙ্খেপো – ভগৱতো কিৰ ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ পঞ্চন্নং মহানদীনং মহোঘসদিসে লাভসক্কাৰে উপ্পন্নে হতলাভসক্কাৰা অঞ্ঞতিত্থিযা সূৰিযুগ্গমনকালে খজ্জোপনকা ৱিয নিপ্পভা হুত্ৱা একতো সন্নিপতিত্ৱা মন্তযিংসু – ‘‘মযং সমণস্স গোতমস্স উপ্পন্নকালতো পট্ঠায হতলাভসক্কাৰা, ন নো কোচি অত্থিভাৱম্পি জানাতি, কেন নু খো সদ্ধিং একতো হুত্ৱা সমণস্স গোতমস্স অৱণ্ণং উপ্পাদেত্ৱা লাভসক্কাৰমস্স অন্তৰধাপেয্যামা’’তি. অথ নেসং এতদহোসি – ‘‘সুন্দৰিযা সদ্ধিং একতো হুত্ৱা সক্কুণিস্সামা’’তি. তে একদিৱসং সুন্দৰিং তিত্থিযাৰামং পৱিসিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা ঠিতং নালপিংসু. সা পুনপ্পুনং সল্লপন্তীপি পটিৱচনং অলভিত্ৱা ‘‘অপি পনয্যা, কেনচি ৱিহেঠিতত্থা’’তি পুচ্ছি. ‘‘কিং, ভগিনি, সমণং গোতমং অম্হে ৱিহেঠেত্ৱা হতলাভসক্কাৰে কত্ৱা ৱিচৰন্তং ন পস্সসী’’তি? ‘‘মযা এত্থ কিং কাতুং ৱট্টতী’’তি? ‘‘ত্ৱং খোসি, ভগিনি, অভিৰূপা সোভগ্গপ্পত্তা, সমণস্স গোতমস্স অযসং আৰোপেত্ৱা মহাজনং তৱ কথং গাহাপেত্ৱা হতলাভসক্কাৰং কৰোহী’’তি. সা তং সুত্ৱা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা পক্কন্তা ততো পট্ঠায মালাগন্ধৱিলেপনকপ্পূৰকটুকফলাদীনি গহেত্ৱা সাযং মহাজনস্স সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা নগৰং পৱিসনকালে জেতৱনাভিমুখী গচ্ছতি, ‘‘কহং গচ্ছসী’’তি চ পুট্ঠা ‘‘সমণস্স গোতমস্স সন্তিকং গমিস্সামি, অহঞ্হি তেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৱসামী’’তি ৱত্ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং তিত্থিযাৰামে ৱসিত্ৱা পাতোৱ জেতৱনমগ্গং ওতৰিত্ৱা নগৰাভিমুখী আগচ্ছন্তী ‘‘কিং, সুন্দৰি, কহং গতাসী’’তি পুট্ঠা ‘‘সমণেন গোতমেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৱসিত্ৱা তং কিলেসৰতিযা ৰমাপেত্ৱা আগতাম্হী’’তি ৱদতি.

অথ তে কতিপাহচ্চযেন ধুত্তানং কহাপণে দত্ৱা ‘‘গচ্ছথ সুন্দৰিং মাৰেত্ৱা সমণস্স গোতমস্স গন্ধকুটিযা সমীপে মালাকচৱৰন্তৰে নিক্খিপিত্ৱা এথা’’তি ৱদিংসু. তে তথা অকংসু. ততো তিত্থিযা ‘‘সুন্দৰিং ন পস্সামা’’তি কোলাহলং কত্ৱা ৰঞ্ঞো আৰোচেত্ৱা ‘‘কহং ৱো আসঙ্কা’’তি ৱুত্তা ‘‘ইমেসু দিৱসেসু জেতৱনে ৱসতি, তত্থস্সা পৱত্তিং ন জানামা’’তি ৱত্ৱা ‘‘তেন হি গচ্ছথ, নং ৱিচিনথা’’তি ৰঞ্ঞা অনুঞ্ঞাতা অত্তনো উপট্ঠাকে গহেত্ৱা জেতৱনং গন্ত্ৱা ৱিচিনন্তা মালাকচৱৰন্তৰে তং দিস্ৱা মঞ্চকং আৰোপেত্ৱা নগৰং পৱেসেত্ৱা ‘‘সমণস্স গোতমস্স সাৱকা ‘সত্থাৰা কতং পাপকম্মং পটিচ্ছাদেস্সামা’তি সুন্দৰিং মাৰেত্ৱা মালাকচৱৰন্তৰে নিক্খিপিংসূ’’তি ৰঞ্ঞো আৰোচযিংসু. ৰাজা ‘‘তেন হি গচ্ছথ, নগৰং আহিণ্ডথা’’তি আহ. তে নগৰৱীথীসু ‘‘পস্সথ সমণানং সক্যপুত্তিযানং কম্ম’’ন্তিআদীনি ৱত্ৱা পুন ৰঞ্ঞো নিৱেসনদ্ৱাৰং আগমিংসু. ৰাজা সুন্দৰিযা সৰীৰং আমকসুসানে অট্টকং আৰোপেত্ৱা ৰক্খাপেসি. সাৱত্থিৱাসিনো ঠপেত্ৱা অৰিযসাৱকে সেসা যেভুয্যেন ‘‘পস্সথ সমণানং সক্যপুত্তিযানং কম্ম’’ন্তিআদীনি ৱত্ৱা অন্তোনগৰেপি বহিনগৰেপি ভিক্খূ অক্কোসন্তা ৱিচৰন্তি. ভিক্খূ তং পৱত্তিং তথাগতস্স আৰোচেসুং. সত্থা ‘‘তেন হি তুম্হেপি তে মনুস্সে এৱং পটিচোদেথা’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

৩০৬. ‘‘অভূতৱাদী নিৰযং উপেতি,

যো ৱাপি কত্ৱা ন কৰোমিচাহ;

উভোপি তে পেচ্চ সমা ভৱন্তি,

নিহীনকম্মা মনুজা পৰত্থা’’তি.

তত্থ অভূতৱাদীতি পৰস্স দোসং অদিস্ৱাৱ মুসাৱাদং কত্ৱা তুচ্ছেন পৰং অব্ভাচিক্খন্তো. কত্ৱাতি যো ৱা পন পাপকম্মং কত্ৱা ‘‘নাহং এতং কৰোমী’’তি আহ. পেচ্চ সমা ভৱন্তীতি তে উভোপি জনা পৰলোকং গন্ত্ৱা নিৰযং উপগমনেন গতিযা সমা ভৱন্তি. গতিযেৱ নেসং পৰিচ্ছিন্না, আযু পন নেসং ন পৰিচ্ছিন্নং. বহুকঞ্হি পাপকম্মং কত্ৱা চিৰং নিৰযে পচ্চন্তি, পৰিত্তং কত্ৱা অপ্পমত্তকমেৱ কালং. যস্মা পন নেসং উভিন্নম্পি লামকমেৱ কম্মং, তেন ৱুত্তং – ‘‘নিহীনকম্মা মনুজা পৰত্থা’’তি. পৰত্থাতি ইমস্স পন পদস্স পুৰতো পেচ্চপদেন সম্বন্ধো. পেচ্চ পৰত্থ ইতো গন্ত্ৱা তে নিহীনকম্মা পৰলোকে সমা ভৱন্তীতি অত্থো. দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

ৰাজা ‘‘সুন্দৰিযা অঞ্ঞেহি মাৰিতভাৱং জানাথা’’তি পুৰিসে উয্যোজেসি. অথ তে ধুত্তা তেহি কহাপণেহি সুৰং পিৱন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞং কলহং কৰিংসু. একো একং আহ – ‘‘ত্ৱং সুন্দৰিং একপ্পহাৰেনেৱ মাৰেত্ৱা মালাকচৱৰন্তৰে নিক্খিপিত্ৱা ততো লদ্ধকহাপণেহি সুৰং পিৱসি, হোতু হোতূ’’তি. ৰাজপুৰিসা তে ধুত্তে গহেত্ৱা ৰঞ্ঞো দস্সেসুং. অথ নে ৰাজা ‘‘তুম্হেহি সা মাৰিতা’’তি পুচ্ছি. ‘‘আম, দেৱা’’তি. ‘‘কেহি মাৰাপিতা’’তি? ‘‘অঞ্ঞতিত্থিযেহি, দেৱা’’তি. ৰাজা তিত্থিযে পক্কোসাপেত্ৱা পুচ্ছি. তে তথেৱ ৱদিংসু. তেন হি গচ্ছথ তুম্হে এৱং ৱদন্তা নগৰং আহিণ্ডথ – ‘‘অযং সুন্দৰী সমণস্স গোতমস্স অৱণ্ণং আৰোপেতুকামেহি অম্হেহি মাৰাপিতা, নেৱ সমণস্স গোতমস্স, ন সাৱকানং দোসো অত্থি, অম্হাকমেৱ দোসো’’তি. তে তথা কৰিংসু. বালমহাজনো তদা সদ্দহি, তিত্থিযাপি ধুত্তাপি পুৰিসৱধদণ্ডং পাপুণিংসু. ততো পট্ঠায বুদ্ধানং সক্কাৰো মহা অহোসীতি.

সুন্দৰীপৰিব্বাজিকাৱত্থু পঠমং.