২২. নিৰযৱগ্গো
১. সুন্দৰীপৰিব্বাজিকাৱত্থু
অভূতৱাদীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো সুন্দৰিং পৰিব্বাজিকং আৰব্ভ কথেসি.
‘‘তেন খো পন সমযেন ভগৱা সক্কতো হোতি গৰুকতো মানিতো পূজিতো’’তি ৱত্থু ৱিত্থাৰতো উদানে (উদা. ৩৮) আগতমেৱ. অযং পনেত্থ সঙ্খেপো – ভগৱতো কিৰ ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ পঞ্চন্নং মহানদীনং মহোঘসদিসে লাভসক্কাৰে উপ্পন্নে হতলাভসক্কাৰা অঞ্ঞতিত্থিযা সূৰিযুগ্গমনকালে খজ্জোপনকা ৱিয নিপ্পভা হুত্ৱা একতো সন্নিপতিত্ৱা মন্তযিংসু – ‘‘মযং সমণস্স গোতমস্স উপ্পন্নকালতো পট্ঠায হতলাভসক্কাৰা, ন নো কোচি অত্থিভাৱম্পি জানাতি, কেন নু খো সদ্ধিং একতো হুত্ৱা সমণস্স গোতমস্স অৱণ্ণং উপ্পাদেত্ৱা লাভসক্কাৰমস্স অন্তৰধাপেয্যামা’’তি. অথ নেসং এতদহোসি – ‘‘সুন্দৰিযা সদ্ধিং একতো হুত্ৱা সক্কুণিস্সামা’’তি. তে একদিৱসং সুন্দৰিং তিত্থিযাৰামং পৱিসিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা ঠিতং নালপিংসু. সা পুনপ্পুনং সল্লপন্তীপি পটিৱচনং অলভিত্ৱা ‘‘অপি পনয্যা, কেনচি ৱিহেঠিতত্থা’’তি পুচ্ছি. ‘‘কিং, ভগিনি, সমণং গোতমং অম্হে ৱিহেঠেত্ৱা হতলাভসক্কাৰে কত্ৱা ৱিচৰন্তং ন পস্সসী’’তি? ‘‘মযা এত্থ কিং কাতুং ৱট্টতী’’তি? ‘‘ত্ৱং খোসি, ভগিনি, অভিৰূপা সোভগ্গপ্পত্তা, সমণস্স গোতমস্স অযসং আৰোপেত্ৱা মহাজনং তৱ কথং গাহাপেত্ৱা হতলাভসক্কাৰং কৰোহী’’তি. সা তং সুত্ৱা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা পক্কন্তা ততো পট্ঠায মালাগন্ধৱিলেপনকপ্পূৰকটুকফলাদীনি গহেত্ৱা সাযং মহাজনস্স সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা নগৰং পৱিসনকালে জেতৱনাভিমুখী গচ্ছতি, ‘‘কহং গচ্ছসী’’তি চ পুট্ঠা ‘‘সমণস্স গোতমস্স সন্তিকং গমিস্সামি, অহঞ্হি তেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৱসামী’’তি ৱত্ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং তিত্থিযাৰামে ৱসিত্ৱা পাতোৱ জেতৱনমগ্গং ওতৰিত্ৱা নগৰাভিমুখী আগচ্ছন্তী ‘‘কিং, সুন্দৰি, কহং গতাসী’’তি পুট্ঠা ‘‘সমণেন গোতমেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৱসিত্ৱা তং কিলেসৰতিযা ৰমাপেত্ৱা আগতাম্হী’’তি ৱদতি.
অথ তে কতিপাহচ্চযেন ধুত্তানং কহাপণে দত্ৱা ‘‘গচ্ছথ সুন্দৰিং মাৰেত্ৱা সমণস্স গোতমস্স গন্ধকুটিযা সমীপে মালাকচৱৰন্তৰে নিক্খিপিত্ৱা এথা’’তি ৱদিংসু. তে তথা অকংসু. ততো তিত্থিযা ‘‘সুন্দৰিং ন পস্সামা’’তি কোলাহলং কত্ৱা ৰঞ্ঞো আৰোচেত্ৱা ‘‘কহং ৱো আসঙ্কা’’তি ৱুত্তা ‘‘ইমেসু দিৱসেসু জেতৱনে ৱসতি, তত্থস্সা পৱত্তিং ন জানামা’’তি ৱত্ৱা ‘‘তেন হি গচ্ছথ, নং ৱিচিনথা’’তি ৰঞ্ঞা অনুঞ্ঞাতা অত্তনো উপট্ঠাকে গহেত্ৱা জেতৱনং গন্ত্ৱা ৱিচিনন্তা মালাকচৱৰন্তৰে তং দিস্ৱা মঞ্চকং আৰোপেত্ৱা নগৰং পৱেসেত্ৱা ‘‘সমণস্স গোতমস্স সাৱকা ‘সত্থাৰা কতং পাপকম্মং পটিচ্ছাদেস্সামা’তি সুন্দৰিং মাৰেত্ৱা মালাকচৱৰন্তৰে নিক্খিপিংসূ’’তি ৰঞ্ঞো আৰোচযিংসু. ৰাজা ‘‘তেন হি গচ্ছথ, নগৰং আহিণ্ডথা’’তি আহ. তে নগৰৱীথীসু ‘‘পস্সথ সমণানং সক্যপুত্তিযানং কম্ম’’ন্তিআদীনি ৱত্ৱা পুন ৰঞ্ঞো নিৱেসনদ্ৱাৰং আগমিংসু. ৰাজা সুন্দৰিযা সৰীৰং আমকসুসানে অট্টকং আৰোপেত্ৱা ৰক্খাপেসি. সাৱত্থিৱাসিনো ঠপেত্ৱা অৰিযসাৱকে সেসা যেভুয্যেন ‘‘পস্সথ সমণানং সক্যপুত্তিযানং কম্ম’’ন্তিআদীনি ৱত্ৱা অন্তোনগৰেপি বহিনগৰেপি ভিক্খূ অক্কোসন্তা ৱিচৰন্তি. ভিক্খূ তং পৱত্তিং তথাগতস্স আৰোচেসুং. সত্থা ‘‘তেন হি তুম্হেপি তে মনুস্সে এৱং পটিচোদেথা’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৩০৬. ‘‘অভূতৱাদী নিৰযং উপেতি,
যো ৱাপি কত্ৱা ন কৰোমিচাহ;
উভোপি তে পেচ্চ সমা ভৱন্তি,
নিহীনকম্মা মনুজা পৰত্থা’’তি.
তত্থ অভূতৱাদীতি পৰস্স দোসং অদিস্ৱাৱ মুসাৱাদং কত্ৱা তুচ্ছেন পৰং অব্ভাচিক্খন্তো. কত্ৱাতি যো ৱা পন পাপকম্মং কত্ৱা ‘‘নাহং এতং কৰোমী’’তি আহ. পেচ্চ সমা ভৱন্তীতি তে উভোপি জনা পৰলোকং গন্ত্ৱা নিৰযং উপগমনেন গতিযা সমা ভৱন্তি. গতিযেৱ নেসং পৰিচ্ছিন্না, আযু পন নেসং ন পৰিচ্ছিন্নং. বহুকঞ্হি পাপকম্মং কত্ৱা চিৰং নিৰযে পচ্চন্তি, পৰিত্তং কত্ৱা অপ্পমত্তকমেৱ কালং. যস্মা পন নেসং উভিন্নম্পি লামকমেৱ কম্মং, তেন ৱুত্তং – ‘‘নিহীনকম্মা মনুজা পৰত্থা’’তি. পৰত্থাতি ইমস্স পন পদস্স পুৰতো পেচ্চপদেন সম্বন্ধো. পেচ্চ পৰত্থ ইতো গন্ত্ৱা তে নিহীনকম্মা পৰলোকে সমা ভৱন্তীতি অত্থো. দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
ৰাজা ‘‘সুন্দৰিযা অঞ্ঞেহি মাৰিতভাৱং জানাথা’’তি পুৰিসে উয্যোজেসি. অথ তে ধুত্তা তেহি কহাপণেহি সুৰং পিৱন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞং কলহং কৰিংসু. একো একং আহ – ‘‘ত্ৱং সুন্দৰিং একপ্পহাৰেনেৱ মাৰেত্ৱা মালাকচৱৰন্তৰে নিক্খিপিত্ৱা ততো লদ্ধকহাপণেহি সুৰং পিৱসি, হোতু হোতূ’’তি. ৰাজপুৰিসা তে ধুত্তে গহেত্ৱা ৰঞ্ঞো দস্সেসুং. অথ নে ৰাজা ‘‘তুম্হেহি সা মাৰিতা’’তি পুচ্ছি. ‘‘আম, দেৱা’’তি. ‘‘কেহি মাৰাপিতা’’তি? ‘‘অঞ্ঞতিত্থিযেহি, দেৱা’’তি. ৰাজা তিত্থিযে পক্কোসাপেত্ৱা পুচ্ছি. তে তথেৱ ৱদিংসু. তেন হি গচ্ছথ তুম্হে এৱং ৱদন্তা নগৰং আহিণ্ডথ – ‘‘অযং সুন্দৰী সমণস্স গোতমস্স অৱণ্ণং আৰোপেতুকামেহি অম্হেহি মাৰাপিতা, নেৱ সমণস্স গোতমস্স, ন সাৱকানং দোসো অত্থি, অম্হাকমেৱ দোসো’’তি. তে তথা কৰিংসু. বালমহাজনো তদা সদ্দহি, তিত্থিযাপি ধুত্তাপি পুৰিসৱধদণ্ডং পাপুণিংসু. ততো পট্ঠায বুদ্ধানং সক্কাৰো মহা অহোসীতি.
সুন্দৰীপৰিব্বাজিকাৱত্থু পঠমং.
২. দুচ্চৰিতফলপীড়িতৱত্থু
কাসাৱকণ্ঠাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো দুচ্চৰিতফলানুভাৱেন পীড়িতে সত্তে আৰব্ভ কথেসি.
আযস্মা হি মোগ্গল্লানো লক্খণত্থেৰেন সদ্ধিং গিজ্ঝকূটা ওৰোহন্তো অট্ঠিসঙ্খলিকপেতাদীনং অত্তভাৱে দিস্ৱা সিতং কৰোন্তো লক্খণত্থেৰেন সিতকাৰণং পুট্ঠো ‘‘অকালো, আৱুসো, ইমস্স পঞ্হস্স, তথাগতস্স সন্তিকে মং পুচ্ছেয্যাসী’’তি ৱত্ৱা তথাগতস্স সন্তিকে থেৰেন পুট্ঠো অট্ঠিসঙ্খলিকপেতাদীনং দিট্ঠভাৱং আচিক্খিত্ৱা ‘‘ইধাহং, আৱুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওৰোহন্তো অদ্দসং ভিক্খুং ৱেহাসং গচ্ছন্তং, তস্স সঙ্ঘাটিপি আদিত্তা সম্পজ্জলিতা সজোতিভূতা…পে… কাযোপি আদিত্তো’’তিআদিনা (পাৰা. ২৩০; সং. নি. ২.২১৮) নযেন সদ্ধিং পত্তচীৱৰকাযবন্ধনাদীহি ডয্হমানে পঞ্চ সহধম্মিকে আৰোচেসি. সত্থা তেসং কস্সপদসবলস্স সাসনে পব্বজিত্ৱা পব্বজ্জায অনুৰূপং কাতুং অসক্কোন্তানং পাপভাৱং আচিক্খিত্ৱা তস্মিং খণে তত্থ নিসিন্নানং বহূনং পাপভিক্খূনং দুচ্চৰিতকম্মস্স ৱিপাকং দস্সেন্তো ইমং গাথমাহ –
৩০৭. ‘‘কাসাৱকণ্ঠা বহৱো, পাপধম্মা অসঞ্ঞতা;
পাপা পাপেহি কম্মেহি, নিৰযং তে উপপজ্জৰে’’তি.
তত্থ কাসাৱকণ্ঠাতি কাসাৱেন পলিৱেঠিতকণ্ঠা. পাপধম্মাতি লামকধম্মা. অসঞ্ঞতাতি কাযাদিসংযমৰহিতা, তথাৰূপা পাপপুগ্গলা অত্তনা কতেহি অকুসলকম্মেহি নিৰযং উপপজ্জন্তি, তে তত্থ পচ্চিত্ৱা ততো চুতা ৱিপাকাৱসেসেন পেতেসুপি এৱং পচ্চন্তীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
দুচ্চৰিতফলপীড়িতৱত্থু দুতিযং.
৩. ৱগ্গুমুদাতীৰিযভিক্খুৱত্থু
সেয্যো অযোগুড়োতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৱেসালিং উপনিস্সায মহাৱনে ৱিহৰন্তো ৱগ্গুমুদাতীৰিযে ভিক্খূ আৰব্ভ কথেসি. ৱত্থু উত্তৰিমনুস্সধম্মপাৰাজিকে (পাৰা. ১৯৩ আদযো) আগতমেৱ.
তদা হি সত্থা তে ভিক্খূ ‘‘কিং পন তুম্হে, ভিক্খৱে, উদৰস্সত্থায গিহীনং অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উত্তৰিমনুস্সধম্মস্স ৱণ্ণং ভাসিত্থা’’তি ৱত্ৱা তেহি ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৱুত্তে তে ভিক্খূ অনেকপৰিযাযেন গৰহিত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৩০৮. ‘‘সেয্যো অযোগুড়ো ভুত্তো, তত্তো অগ্গিসিখূপমো;
যঞ্চে ভুঞ্জেয্য দুস্সীলো, ৰট্ঠপিণ্ডমসঞ্ঞতো’’তি.
তত্থ যঞ্চে ভুঞ্জেয্যাতি যং দুস্সীলো নিস্সীলপুগ্গলো কাযাদীহি অসঞ্ঞতো ৰট্ঠৱাসীহি সদ্ধায দিন্নং ৰট্ঠপিণ্ডং ‘‘সমণোম্হী’’তি পটিজানন্তো গহেত্ৱা ভুঞ্জেয্য, তত্তো আদিত্তো অগ্গিৱণ্ণো অযোগুড়োৱ ভুত্তো সেয্যো সুন্দৰতৰো. কিং কাৰণা? তপ্পচ্চযা হি একোৱ অত্তভাৱো ঝাযেয্য, দুস্সীলো পন সদ্ধাদেয্যং ভুঞ্জিত্ৱা অনেকানিপি জাতিসতানি নিৰযে পচ্চেয্যাতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
ৱগ্গুমুদাতীৰিযভিক্খুৱত্থু ততিযং.
৪. খেমকসেট্ঠিপুত্তৱত্থু
চত্তাৰি ঠানানীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অনাথপিণ্ডিকস্স ভাগিনেয্যং খেমকং নাম সেট্ঠিপুত্তং আৰব্ভ কথেসি.
সো কিৰ অভিৰূপো অহোসি, যেভুয্যেন ইত্থিযো তং দিস্ৱা ৰাগাভিভূতা সকভাৱেন সণ্ঠাতুং নাসক্খিংসু. সোপি পৰদাৰকম্মাভিৰতোৱ অহোসি. অথ নং ৰত্তিং ৰাজপুৰিসা গহেত্ৱা ৰঞ্ঞো দস্সেসুং. ৰাজা মহাসেট্ঠিস্স লজ্জামীতি তং কিঞ্চি অৱত্ৱা ৱিস্সজ্জাপেসি. সো পন নেৱ ৱিৰমি. অথ নং দুতিযম্পি ততিযম্পি ৰাজপুৰিসা গহেত্ৱা ৰঞ্ঞো দস্সেসুং. ৰাজা ৱিস্সজ্জাপেসিযেৱ. মহাসেট্ঠি, তং পৱত্তিং সুত্ৱা তং আদায সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা তং পৱত্তিং আৰোচেত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইমস্স ধম্মং দেসেথা’’তি আহ. সত্থা তস্স সংৱেগকথং ৱত্ৱা পৰদাৰসেৱনায দোসং দস্সেন্তো ইমা গাথা অভাসি –
৩০৯. ‘‘চত্তাৰি ঠানানি নৰো পমত্তো,
আপজ্জতি পৰদাৰূপসেৱী;
অপুঞ্ঞলাভং ন নিকামসেয্যং,
নিন্দং ততীযং নিৰযং চতুত্থং.
৩১০. ‘‘অপুঞ্ঞলাভো চ গতী চ পাপিকা,
ভীতস্স ভীতায ৰতী চ থোকিকা;
ৰাজা চ দণ্ডং গৰুকং পণেতি,
তস্মা নৰো পৰদাৰং ন সেৱে’’তি.
তত্থ ঠানানীতি দুক্খকাৰণানি. পমত্তোতি সতিৱোস্সগ্গেন সমন্নাগতো. আপজ্জতীতি পাপুণাতি. পৰদাৰূপসেৱীতি পৰদাৰং উপসেৱন্তো উপ্পথচাৰী. অপুঞ্ঞলাভন্তি অকুসললাভং. ন নিকামসেয্যন্তি যথা ইচ্ছতি, এৱং সেয্যং অলভিত্ৱা অনিচ্ছিতং পৰিত্তকমেৱ কালং সেয্যং লভতি. অপুঞ্ঞলাভো চাতি এৱং তস্স অযঞ্চ অপুঞ্ঞলাভো, তেন চ অপুঞ্ঞেন নিৰযসঙ্খাতা পাপিকা গতি হোতি. ৰতী চ থোকিকাতি যা তস্স ভীতস্স ভীতায ইত্থিযা সদ্ধিং ৰতি, সাপি থোকিকা পৰিত্তা হোতি. গৰুকন্তি ৰাজা চ হত্থচ্ছেদাদিৱসেন গৰুকং দণ্ডং পণেতি. তস্মাতি যস্মা পৰদাৰং সেৱন্তো এতানি অপুঞ্ঞাদীনি পাপুণাতি, তস্মা পৰদাৰং ন সেৱেয্যাতি অত্থো.
দেসনাৱসানে খেমকো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. ততো পট্ঠায মহাজনো সুখং ৱীতিনামেসি. কিং পনস্স পুব্বকম্মন্তি? সো কিৰ কস্সপবুদ্ধকালে উত্তমমল্লো হুত্ৱা দ্ৱে সুৱণ্ণপটাকা দসবলস্স কঞ্চনথূপে আৰোপেত্ৱা পত্থনং পট্ঠপেসি ‘‘ঠপেত্ৱা ঞাতিসালোহিতিত্থিযো অৱসেসা মং দিস্ৱা ৰজ্জন্তূ’’তি. ইদমস্স পুব্বকম্মন্তি. তেন তং নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে দিস্ৱা পৰেসং ইত্থিযো সকভাৱেন সণ্ঠাতুং নাসক্খিংসূতি.
খেমকসেট্ঠিপুত্তৱত্থু চতুত্থং.
৫. দুব্বচভিক্খুৱত্থু
কুসো যথাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰং দুব্বচভিক্খুং আৰব্ভ কথেসি.
একো কিৰ ভিক্খু অসঞ্চিচ্চ একং তিণং ছিন্দিত্ৱা কুক্কুচ্চে উপ্পন্নে একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা, ‘‘আৱুসো, যো তিণং ছিন্দতি, তস্স কিং হোতী’’তি তং অত্তনা কতভাৱং আৰোচেত্ৱা পুচ্ছি. অথ নং ইতৰো ‘‘ত্ৱং তিণস্স ছিন্নকাৰণা কিঞ্চি হোতীতি সঞ্ঞং কৰোসি, ন এত্থ কিঞ্চি হোতি, দেসেত্ৱা পন মুচ্চতী’’তি ৱত্ৱা সযম্পি উভোহি হত্থেহি তিণং লুঞ্চিত্ৱা অগ্গহেসি. ভিক্খূ তং পৱত্তিং সত্থু আৰোচেসুং. সত্থা তং ভিক্খুং অনেকপৰিযাযেন ৱিগৰহিত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমা গাথা অভাসি –
৩১১. ‘‘কুসো যথা দুগ্গহিতো, হত্থমেৱানুকন্ততি;
সামঞ্ঞং দুপ্পৰামট্ঠং, নিৰযাযুপকড্ঢতি.
৩১২. ‘‘যং কিঞ্চি সিথিলং কম্মং, সংকিলিট্ঠঞ্চ যং ৱতং;
সঙ্কস্সৰং ব্ৰহ্মচৰিযং, ন তং হোতি মহপ্ফলং.
৩১৩. ‘‘কযিৰা চে কযিৰাথেনং, দড়্হমেনং পৰক্কমে;
সিথিলো হি পৰিব্বাজো, ভিয্যো আকিৰতে ৰজ’’ন্তি.
তত্থ কুসোতি যং কিঞ্চি তিখিণধাৰং তিণং অন্তমসো তালপণ্ণম্পি, যথা সো কুসো যেন দুগ্গহিতো, তস্স হত্থং অনুকন্ততি ফালেতি, এৱমেৱ সমণধম্মসঙ্খাতং সামঞ্ঞম্পি খণ্ডসীলাদিতায দুপ্পৰামট্ঠং নিৰযাযুপকড্ঢতি, নিৰযে নিব্বত্তাপেতীতি অত্থো. সিথিলন্তি ওলীযিত্ৱা কৰণেন সিথিলগাহং কত্ৱা কতং যংকিঞ্চি কম্মং. সংকিলিট্ঠন্তি ৱেসিযাদিকেসু অগোচৰেসু চৰণেন সংকিলিট্ঠং. সঙ্কস্সৰন্তি সঙ্কাহি সৰিতব্বং, উপোসথকিচ্চাদীসু অঞ্ঞতৰকিচ্চেন সন্নিপতিতম্পি সঙ্ঘং দিস্ৱা ‘‘অদ্ধা ইমে মম চৰিযং ঞত্ৱা মং উক্খিপিতুকামাৱ সন্নিপতিতা’’তি এৱং অত্তনো আসঙ্কাহি সৰিতং উস্সঙ্কিতং পৰিসঙ্কিতং. ন তং হোতীতি তং এৱৰূপং সমণধম্মসঙ্খাতং ব্ৰহ্মচৰিযং তস্স পুগ্গলস্স মহপ্ফলং ন হোতি, তস্স মহপ্ফলাভাৱেনেৱ ভিক্খদাযকানম্পিস্স ন মহপ্ফলং হোতীতি অত্থো. কযিৰা চেতি তস্মা যং কম্মং কৰেয্য, তং কৰেয্যাথেৱ. দড়্হমেনং পৰক্কমেতি থিৰকতমেৱ কত্ৱা অৱত্তসমাদানো হুত্ৱা এনং কযিৰা. পৰিব্বাজোতি সিথিলভাৱেন কতো খণ্ডাদিভাৱপ্পত্তো সমণধম্মো. ভিয্যো আকিৰতে ৰজন্তি অব্ভন্তৰে ৱিজ্জমানং ৰাগৰজাদিং এৱৰূপো সমণধম্মো অপনেতুং ন সক্কোতি, অথ খো তস্স উপৰি অপৰম্পি ৰাগৰজাদিং আকিৰতীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসু, সোপি ভিক্খু সংৱৰে ঠত্ৱা পচ্ছা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণীতি.
দুব্বচভিক্খুৱত্থু পঞ্চমং.
৬. ইস্সাপকতিত্থিৱত্থু
অকতন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰং ইস্সাপকতং ইত্থিং আৰব্ভ কথেসি.
তস্সা কিৰ সামিকো একায গেহদাসিযা সদ্ধিং সন্থৱং অকাসি. সা ইস্সাপকতা তং দাসিং হত্থপাদেসু বন্ধিত্ৱা তস্সা কণ্ণনাসং ছিন্দিত্ৱা একস্মিং গুড়্হগব্ভে পক্খিপিত্ৱা দ্ৱাৰং পিদহিত্ৱা তস্স কম্মস্স অত্তনা কতভাৱং পটিচ্ছাদেতুং ‘‘এহি, অয্য, ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ধম্মং সুণিস্সামা’’তি সামিকং আদায ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ধম্মং সুণন্তী নিসীদি. অথস্সা আগন্তুকঞাতকা গেহং আগন্ত্ৱা দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা তং ৱিপ্পকাৰং দিস্ৱা দাসিং মোচযিংসু. সা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা চতুপৰিসমজ্ঝে ঠিতা তমত্থং দসবলস্স আৰোচেসি. সত্থা তস্সা ৱচনং সুত্ৱা ‘‘দুচ্চৰিতং নাম ‘ইদং মে অঞ্ঞে ন জানন্তী’তি অপ্পমত্তকম্পি ন কাতব্বং, অঞ্ঞস্মিং অজানন্তেপি সুচৰিতমেৱ কাতব্বং. পটিচ্ছাদেত্ৱা কতম্পি হি দুচ্চৰিতং নাম পচ্ছানুতাপং কৰোতি, সুচৰিতং পামোজ্জমেৱ জনেতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৩১৪. ‘‘অকতং দুক্কটং সেয্যো, পচ্ছা তপ্পতি দুক্কটং;
কতঞ্চ সুকতং সেয্যো, যং কত্ৱা নানুতপ্পতী’’তি.
তত্থ দুক্কটন্তি সাৱজ্জং অপাযসংৱত্তনিকং কম্মং অকতমেৱ সেয্যো ৱৰং উত্তমং. পচ্ছা তপ্পতীতি তঞ্হি অনুস্সৰিতানুস্সৰিতকালে তপ্পতিযেৱ. সুকতন্তি অনৱজ্জং পন সুখদাযকং সুগতিসংৱত্তনিকমেৱ কম্মং কতং সেয্যো. যং কত্ৱাতি যং কম্মং কত্ৱা পচ্ছা অনুস্সৰণকালে ন তপ্পতি নানুতপ্পতি, সোমনস্সজাতোৱ হোতি, তং কম্মং ৱৰন্তি অত্থো.
দেসনাৱসানে উপাসকো চ সা চ ইত্থী সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসু. তঞ্চ পন দাসিং তত্থেৱ ভুজিস্সং কত্ৱা ধম্মচাৰিনিং কৰিংসূতি.
ইস্সাপকতিত্থিৱত্থু ছট্ঠং.
৭. সম্বহুলভিক্খুৱত্থু
নগৰং যথাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো সম্বহুলে আগন্তুকে ভিক্খূ আৰব্ভ কথেসি.
তে কিৰ একস্মিং পচ্চন্তে ৱস্সং উপগন্ত্ৱা পঠমমাসে সুখং ৱিহৰিংসু. মজ্ঝিমমাসে চোৰা আগন্ত্ৱা তেসং গোচৰগামং পহৰিত্ৱা কৰমৰে গহেত্ৱা অগমংসু. ততো পট্ঠায মনুস্সা চোৰানং পটিবাহনত্থায তং পচ্চন্তনগৰং অভিসঙ্খৰোন্তা তে ভিক্খূ সক্কচ্চং উপট্ঠাতুং ওকাসং ন লভিংসু. তে অফাসুকং ৱস্সং ৱসিত্ৱা ৱুত্থৱস্সা সত্থু দস্সনায সাৱত্থিং গন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. সত্থা তেহি সদ্ধিং কতপটিসন্থাৰো ‘‘কিং, ভিক্খৱে, সুখং ৱসিত্থা’’তি পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, মযং পঠমমাসমেৱ সুখং ৱসিম্হা, মজ্ঝিমমাসে চোৰা গামং পহৰিংসু, ততো পট্ঠায মনুস্সা নগৰং অভিসঙ্খৰোন্তা সক্কচ্চং উপট্ঠাতুং ওকাসং ন লভিংসু. তস্মা অফাসুকং ৱস্সং ৱসিম্হা’’তি ৱুত্তে ‘‘অলং, ভিক্খৱে, মা চিন্তযিত্থ, ফাসুৱিহাৰো নাম নিচ্চকালং দুল্লভো, ভিক্খুনা নাম যথা তে মনুস্সা নগৰং গোপযিংসু, এৱং অত্তভাৱমেৱ গোপযিতুং ৱট্টতী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৩১৫. ‘‘নগৰং যথা পচ্চন্তং, গুত্তং সন্তৰবাহিৰং;
এৱং গোপেথ অত্তানং, খণো ৱো মা উপচ্চগা;
খণাতীতা হি সোচন্তি, নিৰযম্হি সমপ্পিতা’’তি.
তত্থ সন্তৰবাহিৰন্তি, ভিক্খৱে, যথা তেহি মনুস্সেহি তং পচ্চন্তনগৰং দ্ৱাৰপাকাৰাদীনি থিৰানি কৰোন্তেহি সঅন্তৰং, অট্টালকপৰিখাদীনি থিৰানি কৰোন্তেহি সবাহিৰন্তি সন্তৰবাহিৰং সুগুত্তং কতং, এৱং তুম্হেপি সতিং উপট্ঠপেত্ৱা অজ্ঝত্তিকানি ছ দ্ৱাৰানি পিদহিত্ৱা দ্ৱাৰৰক্খিকং সতিং অৱিস্সজ্জেত্ৱা যথা গয্হমানানি বাহিৰানি ছ আযতনানি অজ্ঝত্তিকানং উপঘাতায সংৱত্তন্তি, তথা অগ্গহণেন তানিপি থিৰানি কত্ৱা তেসং অপ্পৱেসায দ্ৱাৰৰক্খিকং সতিং অপ্পহায ৱিচৰন্তা অত্তানং গোপেথাতি অত্থো. খণো ৱো মা উপচ্চগাতি যো হি এৱং অত্তানং ন গোপেতি, তং পুগ্গলং অযং বুদ্ধুপ্পাদখণো মজ্ঝিমদেসে উপ্পত্তিখণো সম্মাদিট্ঠিযা পটিলদ্ধখণো ছন্নং আযতনানং অৱেকল্লখণোতি সব্বোপি অযং খণো অতিক্কমতি, সো খণো তুম্হে মা অতিক্কমতু. খণাতীতাতি যে হি তং খণং অতীতা, তে চ পুগ্গলে সো চ খণো অতীতো, তে নিৰযম্হি সমপ্পিতা হুত্ৱা তত্থ নিব্বত্তিত্ৱা সোচন্তীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে তে ভিক্খূ উপ্পন্নসংৱেগা অৰহত্তে পতিট্ঠহিংসূতি.
সম্বহুলভিক্খুৱত্থু সত্তমং.
৮. নিগণ্ঠৱত্থু
অলজ্জিতাযেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো নিগণ্ঠে আৰব্ভ কথেসি.
একস্মিঞ্হি দিৱসে ভিক্খূ নিগণ্ঠে দিস্ৱা কথং সমুট্ঠাপেসুং, ‘‘আৱুসো, সব্বসো অপ্পটিচ্ছন্নেহি অচেলকেহি ইমে নিগণ্ঠা ৱৰতৰা, যে একং পুৰিমপস্সম্পি তাৱ পটিচ্ছাদেন্তি, সহিৰিকা মঞ্ঞে এতে’’তি. তং সুত্ৱা নিগণ্ঠা ‘‘ন মযং এতেন কাৰণেন পটিচ্ছাদেম, পংসুৰজাদযো পন পুগ্গলা এৱ, জীৱিতিন্দ্ৰিযপটিবদ্ধা এৱ, তে নো ভিক্খাভাজনেসু মা পতিংসূতি ইমিনা কাৰণেন পটিচ্ছাদেমা’’তি ৱত্ৱা তেহি সদ্ধিং ৱাদপটিৱাদৱসেন বহুং কথং কথেসুং. ভিক্খূ সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা নিসিন্নকালে তং পৱত্তিং আৰোচেসুং. সত্থা, ‘‘ভিক্খৱে, অলজ্জিতব্বেন লজ্জিত্ৱা লজ্জিতব্বেন অলজ্জমানা নাম দুগ্গতিপৰাযণাৱ হোন্তী’’তি ৱত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমা গাথা অভাসি –
৩১৬. ‘‘অলজ্জিতাযে লজ্জন্তি, লজ্জিতাযে ন লজ্জৰে;
মিচ্ছাদিট্ঠিসমাদানা, সত্তা গচ্ছন্তি দুগ্গতিং.
৩১৭. ‘‘অভযে ভযদস্সিনো, ভযে চাভযদস্সিনো;
মিচ্ছাদিট্ঠিসমাদানা, সত্তা গচ্ছন্তি দুগ্গতি’’ন্তি.
তত্থ অলজ্জিতাযেতি অলজ্জিতব্বেন. ভিক্খাভাজনঞ্হি অলজ্জিতব্বং নাম, তে পন তং পটিচ্ছাদেত্ৱা ৱিচৰন্তা তেন লজ্জন্তি নাম. লজ্জিতাযেতি অপটিচ্ছন্নেন হিৰিকোপীনঙ্গেন লজ্জিতব্বেন. তে পন তং অপটিচ্ছাদেত্ৱা ৱিচৰন্তা লজ্জিতাযে ন লজ্জন্তি নাম. তেন তেসং অলজ্জিতব্বেন লজ্জিতং লজ্জিতব্বেন অলজ্জিতং তুচ্ছগহণভাৱেন চ অঞ্ঞথাগহণভাৱেন চ মিচ্ছাদিট্ঠি হোতি. তং সমাদিযিত্ৱা ৱিচৰন্তা পন তে মিচ্ছাদিট্ঠিসমাদানা সত্তা নিৰযাদিভেদং দুগ্গতিং গচ্ছন্তীতি অত্থো. অভযেতি ভিক্খাভাজনং নিস্সায ৰাগদোসমোহমানদিট্ঠিকিলেসদুচ্চৰিতভযানং অনুপ্পজ্জনতো ভিক্খাভাজনং অভযং নাম, ভযেন তং পটিচ্ছাদেন্তা পন অভযে ভযদস্সিনো নাম. হিৰিকোপীনঙ্গং পন নিস্সায ৰাগাদীনং উপ্পজ্জনতো তং ভযং নাম, তস্স অপটিচ্ছাদনেন ভযে চাভযদস্সিনো. তস্স তং অযথাগহণস্স সমাদিন্নত্তা মিচ্ছাদিট্ঠিসমাদানা সত্তা দুগ্গহিং গচ্ছন্তীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ নিগণ্ঠা সংৱিগ্গমানসা পব্বজিংসু, সম্পত্তানম্পি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.
নিগণ্ঠৱত্থু অট্ঠমং.
৯. তিত্থিযসাৱকৱত্থু
অৱজ্জেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো তিত্থিযসাৱকে আৰব্ভ কথেসি.
একস্মিঞ্হি সমযে অঞ্ঞতিত্থিযসাৱকা অত্তনো পুত্তে সম্মাদিট্ঠিকানং উপাসকানং পুত্তেহি সদ্ধিং সপৰিৱাৰে কীড়মানে দিস্ৱা গেহং আগতকালে ‘‘ন ৱো সমণা সক্যপুত্তিযা ৱন্দিতব্বা, নাপি তেসং ৱিহাৰং পৱিসিতব্ব’’ন্তি সপথং কাৰযিংসু. তে একদিৱসং জেতৱনৱিহাৰস্স বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকসামন্তে কীড়ন্তা পিপাসিতা অহেসুং. অথেকং উপাসকদাৰকং ‘‘ত্ৱং এত্থ গন্ত্ৱা পানীযং পিৱিত্ৱা অম্হাকম্পি আহৰাহী’’তি পহিণিংসু. সো ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা পানীযং পিৱিত্ৱা তমত্থং আৰোচেসি. অথ নং সত্থা ‘‘ত্ৱমেৱ পানীযং পিৱিত্ৱা গন্ত্ৱা ইতৰেপি পানীযপিৱনত্থায ইধেৱ পেসেহী’’তি আহ. সো তথা অকাসি. তে আগন্ত্ৱা পানীযং পিৱিংসু. সত্থা তে পক্কোসাপেত্ৱা তেসং সপ্পাযং ধম্মকথং কথেত্ৱা তে অচলসদ্ধে কত্ৱা সৰণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠাপেসি. তে সকানি গেহানি গন্ত্ৱা তমত্থং মাতাপিতূনং আৰোচেসুং. অথ নেসং মাতাপিতৰো ‘‘পুত্তকা নো ৱিপন্নদিট্ঠিকা জাতা’’তি দোমনস্সপ্পত্তা পৰিদেৱিংসু. অথ তেসং ছেকা সম্বহুলা পটিৱিস্সকা মনুস্সা আগন্ত্ৱা দোমনস্সৱূপসমনত্থায ধম্মং কথযিংসু. তে তেসং কথং সুত্ৱা ‘‘ইমে দাৰকে সমণস্স গোতমস্সেৱ নিয্যাদেস্সামা’’তি মহন্তেন ঞাতিগণেন সদ্ধিং ৱিহাৰং নযিংসু. সত্থা তেসং অজ্ঝাসযং ওলোকেত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমা গাথা অভাসি –
৩১৮. ‘‘অৱজ্জে ৱজ্জমতিনো, ৱজ্জে চাৱজ্জদস্সিনো;
মিচ্ছাদিট্ঠিসমাদানা, সত্তা গচ্ছন্তি দুগ্গতিং.
৩১৯. ‘‘ৱজ্জঞ্চ ৱজ্জতো ঞত্ৱা, অৱজ্জঞ্চ অৱজ্জতো;
সম্মাদিট্ঠিসমাদানা, সত্তা গচ্ছন্তি সুগ্গতি’’ন্তি.
তত্থ অৱজ্জেতি দসৱত্থুকায সম্মাদিট্ঠিযা, তস্সা উপনিস্সযভূতে ধম্মে চ. ৱজ্জমতিনোতি ৱজ্জং ইদন্তি উপ্পন্নমতিনো. দসৱত্থুকায মিচ্ছাদিট্ঠিযা পন তস্সা উপনিস্সযভূতে ধম্মে চ অৱজ্জদস্সিনো, এতিস্সা অৱজ্জং ৱজ্জতো ৱজ্জঞ্চ অৱজ্জতো ঞত্ৱা গহণসঙ্খাতায মিচ্ছাদিট্ঠিযা সমাদিন্নত্তা মিচ্ছাদিট্ঠিসমাদানা সত্তা দুগ্গতিং গচ্ছন্তীতি অত্থো. দুতিযগাথায ৱুত্তৱিপৰিযাযেন অত্থো ৱেদিতব্বো.
দেসনাৱসানে সব্বেপি তে তীসু সৰণেসু পতিট্ঠায অপৰাপৰং ধম্মং সুণন্তা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসূতি.
তিত্থিযসাৱকৱত্থু নৱমং.
নিৰযৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
দ্ৱাৱীসতিমো ৱগ্গো.