৫. বুদ্ধপিতুব্ৰাহ্মণৱত্থু
অহিংসকা যেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা সাকেতং নিস্সায অঞ্জনৱনে ৱিহৰন্তো ভিক্খূহি পট্ঠপঞ্হং আৰব্ভ কথেসি.
ভগৱতো কিৰ ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতস্স সাকেতং পিণ্ডায পৱিসনকালে একো সাকেতৱাসী মহল্লকব্ৰাহ্মণো নগৰতো নিক্খমন্তো অন্তৰঘৰদ্ৱাৰে দসবলং দিস্ৱা পাদেসু নিপতিত্ৱা গোপ্ফকেসু দড়্হং গহেত্ৱা, ‘‘তাত, ননু নাম পুত্তেহি জিণ্ণকালে মাতাপিতৰো পটিজগ্গিতব্বা, কস্মা এত্তকং কালং অম্হাকং অত্তানং ন দস্সেসি. মযা তাৱ দিট্ঠোসি, মাতৰম্পি পস্সিতুং এহী’’তি সত্থাৰং গহেত্ৱা অত্তনো গেহং অগমাসি. সত্থা তত্থ গন্ত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন. ব্ৰাহ্মণীপি আগন্ত্ৱা সত্থু পাদেসু নিপতিত্ৱা, ‘‘তাত, এত্তকং কালং কুহিং গতোসি, ননু নাম মাতাপিতৰো মহল্লককালে উপট্ঠাতব্বা’’তি ৱত্ৱা পুত্তধীতৰো ‘‘এথ ভাতৰং ৱন্দথা’’তি ৱন্দাপেসি. তে উভোপি তুট্ঠমানসা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পৰিৱিসিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইধেৱ নিবদ্ধং ভিক্খং গণ্হথা’’তি ৱত্ৱা ‘‘বুদ্ধা নাম একট্ঠানেযেৱ নিবদ্ধং ভিক্খং ন গণ্হন্তী’’তি ৱুত্তে, ‘‘তেন হি, ভন্তে, যে ৱো নিমন্তেতুং আগচ্ছন্তি, তে অম্হাকং সন্তিকং পহিণেয্যাথা’’তি আহংসু. সত্থা ততো পট্ঠায নিমন্তেতুং আগতে ‘‘গন্ত্ৱা ব্ৰাহ্মণস্স আৰোচেয্যাথা’’তি পেসেসি. তে গন্ত্ৱা ‘‘মযং স্ৱাতনায সত্থাৰং নিমন্তেমা’’তি ব্ৰাহ্মণং ৱদন্তি. ব্ৰাহ্মণো পুনদিৱসে অত্তনো গেহতো ভত্তভাজনসূপেয্যভাজনানি আদায সত্থু নিসীদনট্ঠানং গচ্ছতি. অঞ্ঞত্ৰ পন নিমন্তনে অসতি সত্থা ব্ৰাহ্মণস্সেৱ গেহে ভত্তকিচ্চং কৰোতি. তে উভোপি অত্তনো দেয্যধম্মং নিচ্চকালং তথাগতস্স দেন্তা ধম্মকথং সুণন্তা অনাগামিফলং পাপুণিংসু.
ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং, ‘‘আৱুসো, ব্ৰাহ্মণো ‘তথাগতস্স সুদ্ধোদনো পিতা, মহামাযা মাতা’তি জানাতি, জানন্তোৱ সদ্ধিং ব্ৰাহ্মণিযা তথাগতং ‘অম্হাকং পুত্তো’তি ৱদতি, সত্থাপি তথেৱ অধিৱাসেতি. কিং নু খো কাৰণ’’ন্তি? সত্থা তেসং কথং সুত্ৱা, ‘‘ভিক্খৱে, উভোপি তে অত্তনো পুত্তমেৱ পুত্তোতি ৱদন্তী’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.
অতীতে, ভিক্খৱে, অযং ব্ৰাহ্মণো নিৰন্তৰং পঞ্চ জাতিসতানি ময্হং পিতা অহোসি, পঞ্চ জাতিসতানি চূড়পিতা, পঞ্চ জাতিসতানি মহাপিতা. সাপি মে ব্ৰাহ্মণী নিৰন্তৰমেৱ পঞ্চ জাতিসতানি মাতা অহোসি, পঞ্চ জাতিসতানি চূড়মাতা, পঞ্চ জাতিসতানি মহামাতা. এৱাহং দিযড্ঢজাতিসহস্সং ব্ৰাহ্মণস্স হত্থে সংৱড্ঢো, দিযড্ঢজাতিসহস্সং ব্ৰাহ্মণিযা হত্থেতি তীণি জাতিসহস্সানি তেসং পুত্তভাৱং দস্সেত্ৱা ইমা গাথা অভাসি –
‘‘যস্মিং মনো নিৱিসতি, চিত্তঞ্চাপি পসীদতি;
অদিট্ঠপুব্বকে পোসে, কামং তস্মিম্পি ৱিস্সসে. (জা. ১.১.৬৮);
‘‘পুব্বেৱ সন্নিৱাসেন, পচ্চুপ্পন্নহিতেন ৱা;
এৱং তং জাযতে পেমং, উপ্পলংৱ যথোদকে’’তি. (জা. ১.২.১৭৪);
সত্থা তেমাসমেৱ তং কুলং নিস্সায ৱিহাসি. তে উভোপি অৰহত্তং সচ্ছিকত্ৱা পৰিনিব্বাযিংসু. অথ নেসং মহাসক্কাৰং কত্ৱা উভোপি এককূটাগাৰমেৱ আৰোপেত্ৱা নীহৰিংসু. সত্থাপি পঞ্চসতভিক্খুপৰিৱাৰো তেহি সদ্ধিংযেৱ আড়াহনং অগমাসি. ‘‘বুদ্ধানং কিৰ মাতাপিতৰো’’তি মহাজনো নিক্খমি. সত্থাপি আড়াহনসমীপে একং সালং পৱিসিত্ৱা অট্ঠাসি. মনুস্সা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা একমন্তে ঠত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ‘মাতাপিতৰো ৱো কালকতা’তি মা চিন্তযিত্থা’’তি সত্থাৰা সদ্ধিং পটিসন্থাৰং কৰোন্তি. সত্থা তে ‘‘মা এৱং অৱচুত্থা’’তি অপ্পটিক্খিপিত্ৱা পৰিসায আসযং ওলোকেত্ৱা তঙ্খণানুৰূপং ধম্মং দেসেন্তো –
‘‘অপ্পং ৱত জীৱিতং ইদং,
ওৰং ৱস্সসতাপি মিয্যতি;
যো চেপি অতিচ্চ জীৱতি,
অথ সো জৰসাপি মিয্যতী’’তি. (সু. নি. ৮১০; মহানি. ৩৯) –
ইদং জৰাসুত্তং কথেসি. দেসনাৱসানে চতুৰাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. ভিক্খূ ব্ৰাহ্মণস্স চ ব্ৰাহ্মণিযা চ পৰিনিব্বুতভাৱং অজানন্তা, ‘‘ভন্তে, তেসং কো অভিসম্পৰাযো’’তি পুচ্ছিংসু. সত্থা, ‘‘ভিক্খৱে, এৱৰূপানং অসেখমুনীনং অভিসম্পৰাযো নাম নত্থি. এৱৰূপা হি অচ্চুতং অমতং মহানিব্বানমেৱ পাপুণন্তী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
২২৫. ‘‘অহিংসকা যে মুনযো, নিচ্চং কাযেন সংৱুতা;
তে যন্তি অচ্চুতং ঠানং, যত্থ গন্ত্ৱা ন সোচৰে’’তি.
তত্থ মুনযোতি মোনেয্যপটিপদায মগ্গফলপত্তা অসেখমুনযো. কাযেনাতি দেসনামত্তমেৱেতং, তীহিপি দ্ৱাৰেহি সুসংৱুতাতি অত্থো. অচ্চুতন্তি সস্সতং. ঠানন্তি অকুপ্পট্ঠানং ধুৱট্ঠানং. যত্থাতি যস্মিং নিব্বানে গন্ত্ৱা ন সোচৰে ন সোচন্তি ন ৱিহঞ্ঞন্তি, তং ঠানং গচ্ছন্তীতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
বুদ্ধপিতুব্ৰাহ্মণৱত্থু পঞ্চমং.