১৭. কোধৱগ্গো

১. ৰোহিনীখত্তিযকঞ্ঞাৱত্থু

কোধং জহেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা নিগ্ৰোধাৰামে ৱিহৰন্তো ৰোহিনিং নাম খত্তিযকঞ্ঞং আৰব্ভ কথেসি.

একস্মিং কিৰ সমযে আযস্মা অনুৰুদ্ধো পঞ্চসতেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং কপিলৱত্থুং অগমাসি. অথস্স ঞাতকা ‘‘থেৰো আগতো’’তি সুত্ৱা থেৰস্স সন্তিকং অগমংসু ঠপেত্ৱা ৰোহিনিং নাম থেৰস্স ভগিনিং. থেৰো ঞাতকে পুচ্ছি ‘‘কহং, ৰোহিনী’’তি? ‘‘গেহে, ভন্তে’’তি. ‘‘কস্মা ইধ নাগতা’’তি? ‘‘সৰীৰে তস্সা ছৱিৰোগো উপ্পন্নোতি লজ্জায নাগতা, ভন্তে’’তি. থেৰো ‘‘পক্কোসথ ন’’ন্তি পক্কোসাপেত্ৱা পটকঞ্চুকং পটিমুঞ্চিত্ৱা আগতং এৱমাহ – ‘‘ৰোহিনি, কস্মা নাগতাসী’’তি? ‘‘সৰীৰে মে, ভন্তে, ছৱিৰোগো উপ্পন্নো, তস্মা লজ্জায নাগতাম্হী’’তি. ‘‘কিং পন তে পুঞ্ঞং কাতুং ন ৱট্টতী’’তি? ‘‘কিং কৰোমি, ভন্তে’’তি? ‘‘আসনসালং কাৰেহী’’তি. ‘‘কিং গহেত্ৱা’’তি? ‘‘কিং তে পসাধনভণ্ডকং নত্থী’’তি? ‘‘অত্থি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিং মূল’’ন্তি? ‘‘দসসহস্সমূলং ভৱিস্সতী’’তি. ‘‘তেন হি তং ৱিস্সজ্জেত্ৱা আসনসালং কাৰেহী’’তি. ‘‘কো মে, ভন্তে, কাৰেস্সতী’’তি? থেৰো সমীপে ঠিতঞাতকে ওলোকেত্ৱা ‘‘তুম্হাকং ভাৰো হোতূ’’তি আহ. ‘‘তুম্হে পন, ভন্তে, কিং কৰিস্সথা’’তি? ‘‘অহম্পি ইধেৱ ভৱিস্সামী’’তি. ‘‘তেন হি এতিস্সা দব্বসম্ভাৰে আহৰথা’’তি. তে ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি আহৰিংসু.

থেৰো আসনসালং সংৱিদহন্তো ৰোহিনিং আহ – ‘‘দ্ৱিভূমিকং আসনসালং কাৰেত্ৱা উপৰি পদৰানং দিন্নকালতো পট্ঠায হেট্ঠাসালং নিবদ্ধং সম্মজ্জিত্ৱা আসনানি পঞ্ঞাপেহি, নিবদ্ধং পানীযঘটে উপট্ঠাপেহী’’তি. সা ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি পসাধনভণ্ডকং ৱিস্সজ্জেত্ৱা দ্ৱিভূমিকআসনসালং কাৰেত্ৱা উপৰি পদৰানং দিন্নকালতো পট্ঠায হেট্ঠাসালং সম্মজ্জনাদীনি অকাসি. নিবদ্ধং ভিক্খূ নিসীদন্তি. অথস্সা আসনসালং সম্মজ্জন্তিযাৱ ছৱিৰোগো মিলাযি. সা আসনসালায নিট্ঠিতায বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেত্ৱা আসনসালং পূৰেত্ৱা নিসিন্নস্স বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স পণীতং খাদনীযং ভোজনীযং অদাসি. সত্থা কতভত্তকিচ্চো ‘‘কস্সেতং দান’’ন্তি পুচ্ছি. ‘‘ভগিনিযা মে, ভন্তে, ৰোহিনিযা’’তি. ‘‘সা পন কহ’’ন্তি? ‘‘গেহে, ভন্তে’’তি. ‘‘পক্কোসথ ন’’ন্তি? সা আগন্তুং ন ইচ্ছি. অথ নং সত্থা অনিচ্ছমানম্পি পক্কোসাপেসিযেৱ. আগন্ত্ৱা চ পন ৱন্দিত্ৱা নিসিন্নং আহ – ‘‘ৰোহিনি, কস্মা নাগমিত্থা’’তি? ‘‘সৰীৰে মে, ভন্তে, ছৱিৰোগো অত্থি, তেন লজ্জমানা নাগতাম্হী’’তি. ‘‘জানাসি পন কিং তে নিস্সায এস উপ্পন্নো’’তি? ‘‘ন জানামি, ভন্তে’’তি. ‘‘তৱ কোধং নিস্সায উপ্পন্নো এসো’’তি. ‘‘কিং পন মে, ভন্তে, কত’’ন্তি? ‘‘তেন হি সুণাহী’’তি. অথস্সা সত্থা অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিৰঞ্ঞো অগ্গমহেসী একিস্সা ৰঞ্ঞো নাটকিত্থিযা আঘাতং বন্ধিত্ৱা ‘‘দুক্খমস্সা উপ্পাদেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা মহাকচ্ছুফলানি আহৰাপেত্ৱা তং নাটকিত্থিং অত্তনো সন্তিকং পক্কোসাপেত্ৱা যথা সা ন জানাতি, এৱমস্সা সযনে চেৱ পাৱাৰকোজৱাদীনঞ্চ অন্তৰেসু কচ্ছুচুণ্ণানি ঠপাপেসি, কেড়িং কুৰুমানা ৱিয তস্সা সৰীৰেপি ওকিৰি. তং খণংযেৱ তস্সা সৰীৰং উপ্পক্কুপ্পক্কং গণ্ডাগণ্ডজাতং অহোসি. সা কণ্ডুৱন্তী গন্ত্ৱা সযনে নিপজ্জি, তত্ৰাপিস্সা কচ্ছুচুণ্ণেহি খাদিযমানায খৰতৰা ৱেদনা উপ্পজ্জি. তদা অগ্গমহেসী ৰোহিনী অহোসীতি.

সত্থা ইমং অতীতং আহৰিত্ৱা, ‘‘ৰোহিনি, তদা তযাৱেতং কম্মং কতং. অপ্পমত্তকোপি হি কোধো ৱা ইস্সা ৱা কাতুং ন যুত্তৰূপো এৱা’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

২২১. ‘‘কোধং জহে ৱিপ্পজহেয্য মানং,

সংযোজনং সব্বমতিক্কমেয্য;

তং নামৰূপস্মিমসজ্জমানং,

অকিঞ্চনং নানুপতন্তি দুক্খা’’তি.

তত্থ কোধন্তি সব্বাকাৰম্পি কোধং নৱৱিধম্পি মানং জহেয্য. সংযোজনন্তি কামৰাগসংযোজনাদিকং দসৱিধম্পি সব্বসংযোজনং অতিক্কমেয্য. অসজ্জমানন্তি অলগ্গমানং. যো হি ‘‘মম ৰূপং মম ৱেদনা’’তিআদিনা নযেন নামৰূপং পটিগ্গণ্হাতি, তস্মিঞ্চ ভিজ্জমানে সোচতি ৱিহঞ্ঞতি, অযং নামৰূপস্মিং সজ্জতি নাম. এৱং অগ্গণ্হন্তো অৱিহঞ্ঞন্তো ন সজ্জতি নাম. তং পুগ্গলং এৱং অসজ্জমানং ৰাগাদীনং অভাৱেন অকিঞ্চনং দুক্খা নাম নানুপতন্তীতি অত্থো. দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি. ৰোহিনীপি সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠিতা, তঙ্খণঞ্ঞেৱস্সা সৰীৰং সুৱণ্ণৱণ্ণং অহোসি.

সা ততো চুতা তাৱতিংসভৱনে চতুন্নং দেৱপুত্তানং সীমন্তৰে নিব্বত্তিত্ৱা পাসাদিকা ৰূপসোভগ্গপ্পত্তা অহোসি. চত্তাৰোপি দেৱপুত্তা তং দিস্ৱা উপ্পন্নসিনেহা হুত্ৱা ‘‘মম সীমায অন্তো নিব্বত্তা, মম সীমায অন্তো নিব্বত্তা’’তি ৱিৱদন্তা সক্কস্স দেৱৰঞ্ঞো সন্তিকং গন্ত্ৱা, ‘‘দেৱ, ইমং নো নিস্সায অড্ডো উপ্পন্নো, তং ৱিনিচ্ছিনাথা’’তি আহংসু. সক্কোপি তং ওলোকেত্ৱাৱ উপ্পন্নসিনেহো হুত্ৱা এৱমাহ – ‘‘ইমায ৱো দিট্ঠকালতো পট্ঠায কথং চিত্তানি উপ্পন্নানী’’তি. অথেকো আহ – ‘‘মম তাৱ উপ্পন্নচিত্তং সঙ্গামভেৰি ৱিয সন্নিসীদিতুং নাসক্খী’’তি. দুতিযো ‘‘মম চিত্তং পব্বতনদী ৱিয সীঘং পৱত্ততিযেৱা’’তি. ততিযো ‘‘মম ইমিস্সা দিট্ঠকালতো পট্ঠায কক্কটস্স ৱিয অক্খীনি নিক্খমিংসূ’’তি. চতুত্থো ‘‘মম চিত্তং চেতিযে উস্সাপিতধজো ৱিয নিচ্চলং ঠাতুং নাসক্খী’’তি. অথ নে সক্কো আহ – ‘‘তাতা, তুম্হাকং তাৱ চিত্তানি পসয্হৰূপানি, অহং পন ইমং লভন্তো জীৱিস্সামি, অলভন্তস্স মে মৰণং ভৱিস্সতী’’তি. দেৱপুত্তা, ‘‘মহাৰাজ, তুম্হাকং মৰণেন অত্থো নত্থী’’তি তং সক্কস্স ৱিস্সজ্জেত্ৱা পক্কমিংসু. সা সক্কস্স পিযা অহোসি মনাপা. ‘‘অসুককীড়ং নাম গচ্ছামা’’তি ৱুত্তে সক্কো তস্সা ৱচনং পটিক্খিপিতুং নাসক্খীতি.

ৰোহিনীখত্তিযকঞ্ঞাৱত্থু পঠমং.

২. অঞ্ঞতৰভিক্খুৱত্থু

যো ৱে উপ্পতিতন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা অগ্গাড়ৱে চেতিযে ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আৰব্ভ কথেসি.

সত্থাৰা হি ভিক্খুসঙ্ঘস্স সেনাসনে অনুঞ্ঞাতে ৰাজগহসেট্ঠিআদীহি সেনাসনেসু কৰিযমানেসু একো আড়ৱিকো ভিক্খু অত্তনো সেনাসনং কৰোন্তো একং মনাপৰুক্খং দিস্ৱা ছিন্দিতুং আৰভি. তত্থ পন নিব্বত্তা একা তৰুণপুত্তা দেৱতা পুত্তং অঙ্কেনাদায ঠিতা যাচি ‘‘মা মে, সামি, ৱিমানং ছিন্দি, ন সক্খিস্সামি পুত্তং আদায অনাৱাসা ৱিচৰিতু’’ন্তি. সো ‘‘অহং অঞ্ঞত্ৰ ঈদিসং ৰুক্খং ন লভিস্সামী’’তি তস্সা ৱচনং নাদিযি. সা ‘‘ইমম্পি তাৱ দাৰকং ওলোকেত্ৱা ওৰমিস্সতী’’তি পুত্তং ৰুক্খসাখায ঠপেসি. সোপি ভিক্খু উক্খিপিতং ফৰসুং সন্ধাৰেতুং অসক্কোন্তো দাৰকস্স বাহুং ছিন্দি, দেৱতা উপ্পন্নবলৱকোধা ‘‘পহৰিত্ৱা নং মাৰেস্সামী’’তি উভো হত্থে উক্খিপিত্ৱা এৱং তাৱ চিন্তেসি – ‘‘অযং ভিক্খু সীলৱা. সচাহং ইমং মাৰেস্সামি, নিৰযগামিনী ভৱিস্সামি. সেসদেৱতাপি অত্তনো ৰুক্খং ছিন্দন্তে ভিক্খূ দিস্ৱা ‘অসুকদেৱতায এৱং নাম মাৰিতো ভিক্খূ’তি মং পমাণং কত্ৱা ভিক্খূ মাৰেস্সন্তি. অযঞ্চ সসামিকো ভিক্খু, সামিকস্সেৱ নং কথেস্সামী’’তি উক্খিত্তহত্থে অপনেত্ৱা ৰোদমানা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. অথ নং সত্থা ‘‘কিং দেৱতে’’তি আহ. সা, ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং মে সাৱকেন ইদং নাম কতং, অহম্পি নং মাৰেতুকামা হুত্ৱা ইদং নাম চিন্তেত্ৱা অমাৰেত্ৱাৱ ইধাগতা’’তি সব্বং তং পৱত্তিং ৱিত্থাৰতো আৰোচেসি.

সত্থা তং সুত্ৱা ‘‘সাধু, সাধু দেৱতে, সাধু তে কতং এৱং উগ্গতং কোপং ভন্তং ৰথং ৱিয নিগ্গণ্হমানাযা’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

২২২. ‘‘যো ৱে উপ্পতিতং কোধং, ৰথং ভন্তংৱ ৱাৰযে;

তমহং সাৰথিং ব্ৰূমি, ৰস্মিগ্গাহো ইতৰো জনো’’তি.

তত্থ উপ্পতিতন্তি উপ্পন্নং. ৰথং ভন্তং ৱাতি যথা নাম ছেকো সাৰথি অতিৱেগেন ধাৱন্তং ৰথং নিগ্গণ্হিত্ৱা যথিচ্ছকং ঠপেতি, এৱং যো পুগ্গলো উপ্পন্নং কোধং ৱাৰযে নিগ্গণ্হিতুং সক্কোতি. তমহন্তি তং অহং সাৰথিং ব্ৰূমি. ইতৰো জনোতি ইতৰো পন ৰাজউপৰাজাদীনং ৰথসাৰথিজনো ৰস্মিগ্গাহো নাম হোতি, ন উত্তমসাৰথীতি.

দেসনাৱসানে দেৱতা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তপৰিসাযপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

দেৱতা পন সোতাপন্না হুত্ৱাপি ৰোদমানা অট্ঠাসি. অথ নং সত্থা ‘‘কিং দেৱতে’’তি পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ৱিমানং মে নট্ঠং, ইদানি কিং কৰিস্সামী’’তি ৱুত্তে, ‘‘অলং দেৱতে, মা চিন্তযি, অহং তে ৱিমানং দস্সামী’’তি জেতৱনে গন্ধকুটিসমীপে পুৰিমদিৱসে চুতদেৱতং একং ৰুক্খং অপদিসন্তো ‘‘অমুকস্মিং ওকাসে ৰুক্খো ৱিৱিত্তো, তত্থ উপগচ্ছা’’তি আহ. সা তত্থ উপগঞ্ছি. ততো পট্ঠায ‘‘বুদ্ধদত্তিযং ইমিস্সা ৱিমান’’ন্তি মহেসক্খদেৱতাপি আগন্ত্ৱা তং চালেতুং নাসক্খিংসু. সত্থা তং অত্থুপ্পত্তিং কত্ৱা ভিক্খূনং ভূতগামসিক্খাপদং পঞ্ঞাপেসীতি.

অঞ্ঞতৰভিক্খুৱত্থু দুতিযং.

৩. উত্তৰাউপাসিকাৱত্থু

অক্কোধেন জিনে কোধন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো উত্তৰায গেহে কতভত্তকিচ্চো উত্তৰং উপাসিকং আৰব্ভ কথেসি.

তত্ৰাযমনুপুব্বী কথা – ৰাজগহে কিৰ সুমনসেট্ঠিং নিস্সায পুণ্ণো নাম দলিদ্দো ভতিং কত্ৱা জীৱতি. তস্স ভৰিযা চ উত্তৰা নাম ধীতা চাতি দ্ৱেযেৱ গেহমানুসকা. অথেকদিৱসং ‘‘সত্তাহং নক্খত্তং কীড়িতব্ব’’ন্তি ৰাজগহে ঘোসনং কৰিংসু. তং সুত্ৱা সুমনসেট্ঠি পাতোৱ আগতং পুণ্ণং আমন্তেত্ৱা, ‘‘তাত, অম্হাকং পৰিজনো নক্খত্তং কীড়িতুকামো, ত্ৱং কিং নক্খত্তং কীড়িস্সসি, উদাহু ভতিং কৰিস্সসী’’তি আহ. ‘‘সামি, নক্খত্তং নাম সধনানং হোতি, মম পন গেহে স্ৱাতনায যাগুতণ্ডুলম্পি নত্থি, কিং মে নক্খত্তেন, গোণে লভন্তো কসিতুং গমিস্সামী’’তি. ‘‘তেন হি গোণে গণ্হাহী’’তি. সো বলৱগোণে চ নঙ্গলঞ্চ গহেত্ৱা, ‘‘ভদ্দে, নাগৰা নক্খত্তং কীড়ন্তি, অহং দলিদ্দতায ভতিং কাতুং গমিস্সামি, ময্হম্পি তাৱ অজ্জ দ্ৱিগুণং নিৱাপং পচিত্ৱা ভত্তং আহৰেয্যাসী’’তি ভৰিযং ৱত্ৱা খেত্তং অগমাসি.

সাৰিপুত্তত্থেৰোপি সত্তাহং নিৰোধসমাপন্নো তং দিৱসং ৱুট্ঠায ‘‘কস্স নু খো অজ্জ মযা সঙ্গহং কাতুং ৱট্টতী’’তি ওলোকেন্তো পুণ্ণং অত্তনো ঞাণজালস্স অন্তো পৱিট্ঠং দিস্ৱা ‘‘সদ্ধো নু খো এস, সক্খিস্সতি ৱা মে সঙ্গহং কাতু’’ন্তি ওলোকেন্তো তস্স সদ্ধভাৱঞ্চ সঙ্গহং কাতুং সমত্থভাৱঞ্চ তপ্পচ্চযা চস্স মহাসম্পত্তিপটিলাভঞ্চ ঞত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায তস্স কসনট্ঠানং গন্ত্ৱা আৱাটতীৰে একং গুম্বং ওলোকেন্তো অট্ঠাসি.

পুণ্ণো থেৰং দিস্ৱাৱ কসিং ঠপেত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন থেৰং ৱন্দিত্ৱা ‘‘দন্তকট্ঠেন অত্থো ভৱিস্সতী’’তি দন্তকট্ঠং কপ্পিযং কত্ৱা অদাসি. অথস্স থেৰো পত্তঞ্চ পৰিস্সাৱনঞ্চ নীহৰিত্ৱা অদাসি. সো ‘‘পানীযেন অত্থো ভৱিস্সতী’’তি তং আদায পানীযং পৰিস্সাৱেত্ৱা অদাসি. থেৰো চিন্তেসি – ‘‘অযং পৰেসং পচ্ছিমগেহে ৱসতি. সচস্স গেহদ্ৱাৰং গমিস্সামি, ইমস্স ভৰিযা মং দট্ঠুং ন লভিস্সতি. যাৱস্সা ভত্তং আদায মগ্গং পটিপজ্জতি, তাৱ ইধেৱ ভৱিস্সামী’’তি. সো তত্থেৱ থোকং ৱীতিনামেত্ৱা তস্স মগ্গাৰুড়্হভাৱং ঞত্ৱা অন্তোনগৰাভিমুখো পাযাসি.

সা অন্তৰামগ্গে থেৰং দিস্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অপ্পেকদাহং দেয্যধম্মে সতি অয্যং ন পস্সামি, অপ্পেকদা মে অয্যং পস্সন্তিযা দেয্যধম্মো ন হোতি. অজ্জ পন মে অয্যো চ দিট্ঠো, দেয্যধম্মো চাযং অত্থি, কৰিস্সতি নু খো মে সঙ্গহ’’ন্তি. সা ভত্তভাজনং ওৰোপেত্ৱা থেৰং পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইদং লূখং ৱা পণীতং ৱাতি অচিন্তেত্ৱা দাসস্স ৱো সঙ্গহং কৰোথা’’তি আহ. থেৰো পত্তং উপনামেত্ৱা তায একেন হত্থেন ভাজনং ধাৰেত্ৱা একেন হত্থেন ততো ভত্তং দদমানায উপড্ঢভত্তে দিন্নে ‘‘অল’’ন্তি হত্থেন পত্তং পিদহি. সা, ‘‘ভন্তে, একোৱ পটিৱিসো, ন সক্কা দ্ৱিধা কাতুং. তুম্হাকং দাসস্স ইধলোকসঙ্গহং অকত্ৱা পৰলোকসঙ্গহং কৰোথ, নিৰৱসেসমেৱ দাতুকামম্হী’’তি ৱত্ৱা সব্বমেৱ থেৰস্স পত্তে পতিট্ঠপেত্ৱা ‘‘তুম্হেহি দিট্ঠধম্মস্সেৱ ভাগী অস্স’’ন্তি পত্থনং অকাসি. থেৰো ‘‘এৱং হোতূ’’তি ৱত্ৱা ঠিতকোৱ অনুমোদনং কৰিত্ৱা একস্মিং উদকফাসুকট্ঠানে নিসীদিত্ৱা ভত্তকিচ্চমকাসি. সাপি নিৱত্তিত্ৱা তণ্ডুলে পৰিযেসিত্ৱা ভত্তং পচি. পুণ্ণোপি অড্ঢকৰীসমত্তট্ঠানং কসিত্ৱা জিঘচ্ছং সহিতুং অসক্কোন্তো গোণে ৱিস্সজ্জেত্ৱা একৰুক্খচ্ছাযং পৱিসিত্ৱা মগ্গং ওলোকেন্তো নিসীদি.

অথস্স ভৰিযা ভত্তং আদায গচ্ছমানা তং দিস্ৱাৱ ‘‘এস জিঘচ্ছায পীড়িতো মং ওলোকেন্তো নিসিন্নো. সচে মং ‘অতিৱিয জে চিৰাযী’তি তজ্জেত্ৱা পতোদলট্ঠিযা মং পহৰিস্সতি, মযা কতকম্মং নিৰত্থকং ভৱিস্সতি. পটিকচ্চেৱস্স আৰোচেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা এৱমাহ – ‘‘সামি, অজ্জেকদিৱসং চিত্তং পসাদেহি, মা মযা কতকম্মং নিৰত্থকং কৰি. অহঞ্হি পাতোৱ তে ভত্তং আহৰন্তী অন্তৰামগ্গে ধম্মসেনাপতিং দিস্ৱা তৱ ভত্তং তস্স দত্ৱা পুন গন্ত্ৱা ভত্তং পচিত্ৱা আগতা, পসাদেহি, সামি, চিত্ত’’ন্তি. সো ‘‘কিং ৱদেসি, ভদ্দে’’তি পুচ্ছিত্ৱা পুন তমত্থং সুত্ৱা, ‘‘ভদ্দে, সাধু ৱত তে কতং মম ভত্তং অয্যস্স দদমানায, মযাপিস্স অজ্জ পাতোৱ দন্তকট্ঠঞ্চ মুখোদকঞ্চ দিন্ন’’ন্তি পসন্নমানসো তং ৱচনং অভিনন্দিত্ৱা উস্সুৰে লদ্ধভত্ততায কিলন্তকাযো তস্সা অঙ্কে সীসং কত্ৱা নিদ্দং ওক্কমি.

অথস্স পাতোৱ কসিতট্ঠানং পংসুচুণ্ণং উপাদায সব্বং ৰত্তসুৱণ্ণং কণিকাৰপুপ্ফৰাসি ৱিয সোভমানং অট্ঠাসি. সো পবুদ্ধো ওলোকেত্ৱা ভৰিযং আহ – ‘‘ভদ্দে, এতং কসিতট্ঠানং সব্বং মম সুৱণ্ণং হুত্ৱা পঞ্ঞাযতি, কিং নু খো মে অতিউস্সুৰে লদ্ধভত্ততায অক্খীনি ভমন্তী’’তি. ‘‘সামি, ময্হম্পি এৱমেৱ পঞ্ঞাযতী’’তি. সো উট্ঠায তত্থ গন্ত্ৱা একপিণ্ডং গহেত্ৱা নঙ্গলসীসে পহৰিত্ৱা সুৱণ্ণভাৱং ঞত্ৱা ‘‘অহো অয্যস্স ধম্মসেনাপতিস্স মে দিন্নদানেন অজ্জেৱ ৱিপাকো দস্সিতো, ন খো পন সক্কা এত্তকং ধনং পটিচ্ছাদেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতু’’ন্তি ভৰিযায আভতং ভত্তপাতিং সুৱণ্ণস্স পূৰেত্ৱা ৰাজকুলং গন্ত্ৱা ৰঞ্ঞা কতোকাসো পৱিসিত্ৱা ৰাজানং অভিৱাদেত্ৱা ‘‘কিং, তাতা’’তি ৱুত্তে, ‘‘দেৱ, অজ্জ মযা কসিতট্ঠানং সব্বং সুৱণ্ণভৰিতমেৱ হুত্ৱা ঠিতং, ইদং সুৱণ্ণং আহৰাপেতুং ৱট্টতী’’তি. ‘‘কোসি ত্ৱ’’ন্তি? ‘‘পুণ্ণো নাম অহ’’ন্তি. ‘‘কিং পন তে অজ্জ কত’’ন্তি? ‘‘ধম্মসেনাপতিস্স মে অজ্জ পাতোৱ দন্তকট্ঠঞ্চ মুখোদকঞ্চ দিন্নং, ভৰিযাযপি মে ময্হং আহৰণভত্তং তস্সেৱ দিন্ন’’ন্তি.

তং সুত্ৱা ৰাজা ‘‘অজ্জেৱ কিৰ, ভো, ধম্মসেনাপতিস্স দিন্নদানেন ৱিপাকো দস্সিতো’’তি ৱত্ৱা, ‘‘তাত, কিং কৰোমী’’তি পুচ্ছি. ‘‘বহূনি সকটসহস্সানি পহিণিত্ৱা সুৱণ্ণং আহৰাপেথা’’তি. ৰাজা সকটানি পহিণি. ৰাজপুৰিসেসু ‘‘ৰঞ্ঞো সন্তক’’ন্তি গণ্হন্তেসু গহিতগহিতং মত্তিকাৱ হোতি. তে গন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো আৰোচেত্ৱা ‘‘তুম্হেহি কিন্তি ৱত্ৱা গহিত’’ন্তি. পুট্ঠা ‘‘তুম্হাকং সন্তক’’ন্তি আহংসু. ন ময্হং, তাতা, সন্তকং, গচ্ছথ ‘‘পুণ্ণস্স সন্তক’’ন্তি ৱত্ৱা গণ্হথাতি. তে তথা কৰিংসু, গহিতগহিতং সুৱণ্ণমেৱ অহোসি. সব্বম্পি আহৰিত্ৱা ৰাজঙ্গণে ৰাসিমকংসু, অসীতিহত্থুব্বেধো ৰাসি অহোসি. ৰাজা নাগৰে সন্নিপাতেত্ৱা ‘‘ইমস্মিং নগৰে অত্থি কস্সচি এত্তকং সুৱণ্ণ’’ন্তি? ‘‘নত্থি, দেৱা’’তি. ‘‘কিং পনস্স দাতুং ৱট্টতী’’তি? ‘‘সেট্ঠিছত্তং, দেৱা’’তি. ৰাজা ‘‘বাহুধনসেট্ঠি নাম হোতূ’’তি মহন্তেন ভোগেন সদ্ধিং তস্স সেট্ঠিছত্তমদাসি. অথ নং সো আহ – ‘‘মযং, দেৱ, এত্তকং কালং পৰকুলে ৱসিম্হা, ৱসনট্ঠানং নো দেথা’’তি. ‘‘তেন হি পস্স, এস গুম্বো পঞ্ঞাযতি, এতং হৰাপেত্ৱা গেহং কাৰেহী’’তি পুৰাণসেট্ঠিস্স গেহট্ঠানং আচিক্খি. সো তস্মিং ঠানে কতিপাহেনেৱ গেহং কাৰাপেত্ৱা গেহপ্পৱেসনমঙ্গলঞ্চ ছত্তমঙ্গলঞ্চ একতোৱ কৰোন্তো সত্তাহং বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স দানং অদাসি. অথস্স সত্থা অনুমোদনং কৰোন্তো অনুপুব্বিং কথং কথেসি. ধম্মকথাৱসানে পুণ্ণসেট্ঠি চ ভৰিযা চস্স ধীতা চ উত্তৰাতি তযো জনা সোতাপন্না অহেসুং.

অপৰভাগে ৰাজগহসেট্ঠি পুণ্ণসেট্ঠিনো ধীতৰং অত্তনো পুত্তস্স ৱাৰেসি. সো ‘‘নাহং দস্সামী’’তি ৱত্ৱা ‘‘মা এৱং কৰোতু, এত্তকং কালং অম্হে নিস্সায ৱসন্তেনেৱ তে সম্পত্তি লদ্ধা, দেতু মে পুত্তস্স ধীতৰ’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘সো মিচ্ছাদিট্ঠিকো, মম ধীতা তীহি ৰতনেহি ৱিনা ৱত্তিতুং ন সক্কোতি, নেৱস্স ধীতৰং দস্সামী’’তি আহ. অথ নং বহূ সেট্ঠিগণাদযো কুলপুত্তা ‘‘মা তেন সদ্ধিং ৱিস্সাসং ভিন্দি, দেহিস্স ধীতৰ’’ন্তি যাচিংসু. সো তেসং ৱচনং সম্পটিচ্ছিত্ৱা আসাড়্হিপুণ্ণমাযং ধীতৰং অদাসি. সা পতিকুলং গতকালতো পট্ঠায ভিক্খুং ৱা ভিক্খুনিং ৱা উপসঙ্কমিতুং দানং ৱা দাতুং ধম্মং ৱা সোতুং নালত্থ. এৱং অড্ঢতিযেসু মাসেসু ৱীতিৱত্তেসু সন্তিকে ঠিতং পৰিচাৰিকং পুচ্ছি – ‘‘ইদানি কিত্তকং অন্তোৱস্সস্স অৱসিট্ঠ’’ন্তি? ‘‘অড্ঢমাসো, অয্যে’’তি. সা পিতু সাসনং পহিণি ‘‘কস্মা মং এৱৰূপে বন্ধনাগাৰে পক্খিপিংসু, ৱৰং মে লক্খণাহতং কত্ৱা পৰেসং দাসিং সাৱেতুং. এৱৰূপস্স মিচ্ছাদিট্ঠিকুলস্স দাতুং ন ৱট্টতি. আগতকালতো পট্ঠায ভিক্খুদস্সনাদীসু একম্পি পুঞ্ঞং কাতুং ন লভামী’’তি.

অথস্সা পিতা ‘‘দুক্খিতা ৱত মে ধীতা’’তি অনত্তমনতং পৱেদেত্ৱা পঞ্চদস কহাপণসহস্সানি পেসেসি ‘‘ইমস্মিং নগৰে সিৰিমা নাম গণিকা অত্থি, দেৱসিকং সহস্সং গণ্হাতি. ইমেহি কহাপণেহি তং আনেত্ৱা সামিকস্স পাদপৰিচাৰিকং কত্ৱা সযং পুঞ্ঞানি কৰোতূ’’তি. সা সিৰিমং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘সহাযিকে ইমে কহাপণে গহেত্ৱা ইমং অড্ঢমাসং তৱ সহাযকং পৰিচৰাহী’’তি আহ. সা ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণি. সা তং আদায সামিকস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা তেন সিৰিমং দিস্ৱা ‘‘কিং ইদ’’ন্তি ৱুত্তে, ‘‘সামি, ইমং অড্ঢমাসং মম সহাযিকা তুম্হে পৰিচৰতু, অহং পন ইমং অড্ঢমাসং দানঞ্চেৱ দাতুকামা ধম্মঞ্চ সোতুকামা’’তি আহ. সো তং অভিৰূপং ইত্থিং দিস্ৱা উপ্পন্নসিনেহো ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছি.

উত্তৰাপি খো বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইমং অড্ঢমাসং অঞ্ঞত্থ অগন্ত্ৱা ইধেৱ ভিক্খা গহেতব্বা’’তি সত্থু পটিঞ্ঞং গহেত্ৱা ‘‘ইতো দানি পট্ঠায যাৱ মহাপৱাৰণা, তাৱ সত্থাৰং উপট্ঠাতুং ধম্মঞ্চ সোতুং লভিস্সামী’’তি তুট্ঠমানসা ‘‘এৱং যাগুং পচথ, এৱং পূৱে পচথা’’তি মহানসে সব্বকিচ্চানি সংৱিদহন্তী ৱিচৰতি. অথস্সা সামিকো ‘‘স্ৱে পৱাৰণা ভৱিস্সতী’’তি মহানসাভিমুখো ৱাতপানে ঠত্ৱা ‘‘কিং নু খো কৰোন্তী সা অন্ধবালা ৱিচৰতী’’তি ওলোকেন্তো তং সেট্ঠীধীতৰং সেদকিলিন্নং ছাৰিকায ওকিণ্ণং অঙ্গাৰমসিমক্খিতং তথা সংৱিদহিত্ৱা ৱিচৰমানং দিস্ৱা ‘‘অহো অন্ধবালা এৱৰূপে ঠানে ইমং সিৰিসম্পত্তিং নানুভৱতি, ‘মুণ্ডকসমণে উপট্ঠহিস্সামী’তি তুট্ঠচিত্তা ৱিচৰতী’’তি হসিত্ৱা অপগঞ্ছি.

তস্মিং অপগতে তস্স সন্তিকে ঠিতা সিৰিমা ‘‘কিং নু খো ওলোকেত্ৱা এস হসী’’তি তেনেৱ ৱাতপানেন ওলোকেন্তী উত্তৰং দিস্ৱা ‘‘ইমং ওলোকেত্ৱা ইমিনা হসিতং, অদ্ধা ইমস্স এতায সদ্ধিং সন্থৱো অত্থী’’তি চিন্তেসি. সা কিৰ অড্ঢমাসং তস্মিং গেহে বাহিৰকইত্থী হুত্ৱা ৱসমানাপি তং সম্পত্তিং অনুভৱমানা অত্তনো বাহিৰকইত্থিভাৱং অজানিত্ৱা ‘‘অহং ঘৰসামিনী’’তি সঞ্ঞমকাসি. সা উত্তৰায আঘাতং বন্ধিত্ৱা ‘‘দুক্খমস্সা উপ্পাদেস্সামী’’তি পাসাদা ওৰুয্হ মহানসং পৱিসিত্ৱা পূৱপচনট্ঠানে পক্কুথিতং সপ্পিং কটচ্ছুনা আদায উত্তৰাভিমুখং পাযাসি. উত্তৰা তং আগচ্ছন্তিং দিস্ৱা ‘‘মম সহাযিকায ময্হং উপকাৰো কতো, চক্কৱাড়ং অতিসম্বাধং, ব্ৰহ্মলোকো অতিনীচকো, মম সহাযিকায গুণোৱ মহন্তো. অহঞ্হি এতং নিস্সায দানঞ্চ দাতুং ধম্মঞ্চ সোতুং লভিং. সচে মম এতিস্সা উপৰি কোপো অত্থি, ইদং সপ্পি মং দহতু. সচে নত্থি, মা দহতূ’’তি তং মেত্তায ফৰি. তায তস্সা মত্থকে আসিত্তং পক্কুথিতসপ্পি সীতুদকং ৱিয অহোসি.

অথ নং ‘‘ইদং সীতলং ভৱিস্সতী’’তি কটচ্ছুং পূৰেত্ৱা আদায আগচ্ছন্তিং উত্তৰায দাসিযো দিস্ৱা ‘‘অপেহি দুব্বিনীতে, ন ত্ৱং অম্হাকং অয্যায পক্কুথিতং সপ্পিং আসিঞ্চিতুং অনুচ্ছৱিকা’’তি সন্তজ্জেন্তিযো ইতো চিতো চ উট্ঠায হত্থেহি চ পাদেহি চ পোথেত্ৱা ভূমিযং পাতেসুং. উত্তৰা ৱাৰেন্তীপি ৱাৰেতুং নাসক্খি. অথস্সা উপৰি ঠিতা সব্বা দাসিযো পটিবাহিত্ৱা ‘‘কিস্স তে এৱৰূপং ভাৰিযং কত’’ন্তি সিৰিমং ওৱদিত্ৱা উণ্হোদকেন ন্হাপেত্ৱা সতপাকতেলেন অব্ভঞ্জি. তস্মিং খণে সা অত্তনো বাহিৰকিত্থিভাৱং ঞত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘মযা ভাৰিযং কম্মং কতং সামিকস্স হসনমত্তকাৰণা ইমিস্সা উপৰি পক্কুথিতং সপ্পিং আসিঞ্চন্তিযা, অযং ‘গণ্হথ ন’ন্তি দাসিযো ন আণাপেসি. মং ৱিহেঠনকালেপি সব্বদাসিযো পটিবাহিত্ৱা ময্হং কত্তব্বমেৱ অকাসি. সচাহং ইমং ন খমাপেস্সামি, মুদ্ধা মে সত্তধা ফলেয্যা’’তি তস্সা পাদমূলে নিপজ্জিত্ৱা, ‘‘অয্যে, খমাহি মে’’তি আহ. অহং সপিতিকা ধীতা, পিতৰি খমন্তে খমামীতি. হোতু, অয্যে, পিতৰং তে পুণ্ণসেট্ঠিং খমাপেস্সামীতি. পুণ্ণো মম ৱট্টজনকপিতা, ৱিৱট্টজনকে পিতৰি খমন্তে পনাহং খমিস্সামীতি. কো পন তে ৱিৱট্টজনকপিতাতি? সম্মাসম্বুদ্ধোতি. ময্হং তেন সদ্ধিং ৱিস্সাসো নত্থীতি. অহং কৰিস্সামি, সত্থা স্ৱে ভিক্খুসঙ্ঘং আদায ইধাগমিস্সতি, ত্ৱং যথালদ্ধং সক্কাৰং গহেত্ৱা ইধেৱ আগন্ত্ৱা তং খমাপেহীতি. সা ‘‘সাধু, অয্যে’’তি উট্ঠায অত্তনো গেহং গন্ত্ৱা পঞ্চসতা পৰিৱাৰিত্থিযো আণাপেত্ৱা নানাৱিধানি খাদনীযানি চেৱ সূপেয্যানি চ সম্পাদেত্ৱা পুনদিৱসে তং সক্কাৰং আদায উত্তৰায গেহং আগন্ত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স পত্তে পতিট্ঠাপেতুং অৱিসহন্তী অট্ঠাসি. তং সব্বং গহেত্ৱা উত্তৰাৱ সংৱিদহি. সিৰিমাপি ভত্তকিচ্চাৱসানে সদ্ধিং পৰিৱাৰেন সত্থু পাদমূলে নিপজ্জি.

অথ নং সত্থা পুচ্ছি – ‘‘কো তে অপৰাধো’’তি? ভন্তে, মযা হিয্যো ইদং নাম কতং, অথ মে সহাযিকা মং ৱিহেঠযমানা দাসিযো নিৱাৰেত্ৱা ময্হং উপকাৰমেৱ অকাসি. সাহং ইমিস্সা গুণং জানিত্ৱা ইমং খমাপেসিং, অথ মং এসা ‘‘তুম্হেসু খমন্তেসু খমিস্সামী’’তি আহ. ‘‘এৱং কিৰ উত্তৰে’’তি? ‘‘আম, ভন্তে, সীসে মে সহাযিকায পক্কুথিতসপ্পি আসিত্ত’’ন্তি. অথ ‘‘তযা কিং চিন্তিত’’ন্তি? ‘‘চক্কৱাড়ং অতিসম্বাধং, ব্ৰহ্মলোকো অতিনীচকো, মম সহাযিকায গুণোৱ মহন্তো. অহঞ্হি এতং নিস্সায দানঞ্চ দাতুং ধম্মঞ্চ সোতুং অলত্থং, সচে মে ইমিস্সা উপৰি কোপো অত্থি, ইদং মং দহতু. নো চে, মা দহতূ’’তি এৱং চিন্তেত্ৱা ইমং মেত্তায ফৰিং, ভন্তেতি. সত্থা ‘‘সাধু সাধু, উত্তৰে, এৱং কোধং জিনিতুং ৱট্টতি. কোধো হি নাম অক্কোধেন, অক্কোসকপৰিভাসকো অনক্কোসন্তেন অপৰিভাসন্তেন, থদ্ধমচ্ছৰী অত্তনো সন্তকস্স দানেন, মুসাৱাদী সচ্চৱচনেন জিনিতব্বো’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

২২৩. ‘‘অক্কোধেন জিনে কোধং, অসাধুং সাধুনা জিনে;

জিনে কদৰিযং দানেন, সচ্চেনালিকৱাদিন’’ন্তি.

তত্থ অক্কোধেনাতি কোধনো হি পুগ্গলো অক্কোধেন হুত্ৱা জিনিতব্বো. অসাধুন্তি অভদ্দকো ভদ্দকেন হুত্ৱা জিনিতব্বো. কদৰিযন্তি থদ্ধমচ্ছৰী অত্তনো সন্তকস্স চাগচিত্তেন জিনিতব্বো. অলিকৱাদী সচ্চৱচনেন জিনিতব্বো. তস্মা এৱমাহ – ‘‘অক্কোধেন জিনে কোধং…পে… সচ্চেনালিকৱাদিন’’ন্তি.

দেসনাৱসানে সিৰিমা সদ্ধিং পঞ্চসতাহি ইত্থীহি সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহীতি.

উত্তৰাউপাসিকাৱত্থু ততিযং.

৪. মহামোগ্গল্লানত্থেৰপঞ্হৱত্থু

সচ্চং ভণেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো মহামোগ্গল্লানত্থেৰস্স পঞ্হং আৰব্ভ কথেসি.

একস্মিঞ্হি সমযে থেৰো দেৱচাৰিকং গন্ত্ৱা মহেসক্খায দেৱতায ৱিমানদ্ৱাৰে ঠত্ৱা তং অত্তনো সন্তিকং আগন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা ঠিতং এৱমাহ – ‘‘দেৱতে মহতী তে সম্পত্তি, কিং কম্মং কত্ৱা ইমং অলত্থা’’তি? ‘‘মা মং, ভন্তে, পুচ্ছথা’’তি. দেৱতা কিৰ অত্তনো পৰিত্তকম্মেন লজ্জমানা এৱং ৱদতি. সা পন থেৰেন ‘‘কথেহিযেৱা’’তি ৱুচ্চমানা আহ – ‘‘ভন্তে, মযা নেৱ দানং দিন্নং, ন পূজা কতা, ন ধম্মো সুতো, কেৱলং সচ্চমত্তং ৰক্খিত’’ন্তি. থেৰো অঞ্ঞানি ৱিমানদ্ৱাৰানি গন্ত্ৱা আগতাগতা অপৰাপি দেৱধীতৰো পুচ্ছি. তাসুপি তথেৱ নিগুহিত্ৱা থেৰং পটিবাহিতুং অসক্কোন্তীসু একা তাৱ আহ – ‘‘ভন্তে, মযা নেৱ দানাদীসু কতং নাম অত্থি, অহং পন কস্সপবুদ্ধকালে পৰস্স দাসী অহোসিং, তস্সা মে সামিকো অতিৱিয চণ্ডো ফৰুসো, গহিতগ্গহিতেনেৱ কট্ঠেন ৱা কলিঙ্গৰেন ৱা সীসং ভিন্দতি. সাহং উপ্পন্নে কোপে ‘এস তৱ সামিকো লক্খণাহতং ৱা কাতুং নাসাদীনি ৱা ছিন্দিতুং ইস্সৰো, মা কুজ্ঝী’তি অত্তানমেৱ পৰিভাসেত্ৱা কোপং নাম ন অকাসিং, তেন মে অযং সম্পত্তি লদ্ধা’’তি. অপৰা আহ – ‘‘অহং, ভন্তে, উচ্ছুখেত্তং ৰক্খমানা একস্স ভিক্খুনো উচ্ছুযট্ঠিং অদাসিং’’. অপৰা একং তিম্বৰুসকং অদাসিং. অপৰা একং এড়ালুকং অদাসিং. অপৰা একং ফাৰুসকং অদাসিং. অপৰা একং মূলমুট্ঠিং. অপৰা ‘‘নিম্বমুট্ঠি’’ন্তিআদিনা নযেন অত্তনা অত্তনা কতং পৰিত্তদানং আৰোচেত্ৱা ‘‘ইমিনা ইমিনা কাৰণেন অম্হেহি অযং সম্পত্তি লদ্ধা’’তি আহংসু.

থেৰো তাহি কতকম্মং সুত্ৱা সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছি – ‘‘সক্কা নু খো, ভন্তে, সচ্চকথনমত্তেন, কোপনিব্বাপনমত্তেন, অতিপৰিত্তকেন তিম্বৰুসকাদিদানমত্তেন দিব্বসম্পত্তিং লদ্ধু’’ন্তি. ‘‘কস্মা মং, মোগ্গল্লান, পুচ্ছসি, ননু তে দেৱতাহি অযং অত্থো কথিতো’’তি? ‘‘আম, ভন্তে, লব্ভতি মঞ্ঞে এত্তকেন দিব্বসম্পত্তী’’তি. অথ নং সত্থা ‘‘মোগ্গল্লান, সচ্চমত্তং কথেত্ৱাপি কোপমত্তং জহিত্ৱাপি পৰিত্তকং দানং দত্ৱাপি দেৱলোকং গচ্ছতিযেৱা’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

২২৪. ‘‘সচ্চং ভণে ন কুজ্ঝেয্য, দজ্জা অপ্পম্পি যাচিতো;

এতেহি তীহি ঠানেহি, গচ্ছে দেৱান সন্তিকে’’তি.

তত্থ সচ্চং ভণেতি সচ্চং দীপেয্য ৱোহৰেয্য, সচ্চে পতিট্ঠহেয্যাতি অত্থো. ন কুজ্ঝেয্যাতি পৰস্স ন কুজ্ঝেয্য. যাচিতোতি যাচকা নাম সীলৱন্তো পব্বজিতা. তে হি কিঞ্চাপি ‘‘দেথা’’তি অযাচিত্ৱাৱ ঘৰদ্ৱাৰে তিট্ঠন্তি, অত্থতো পন যাচন্তিযেৱ নাম. এৱং সীলৱন্তেহি যাচিতো অপ্পস্মিং দেয্যধম্মে ৱিজ্জমানে অপ্পমত্তকম্পি দদেয্য. এতেহি তীহীতি এতেসু তীসু একেনাপি কাৰণেন দেৱলোকং গচ্ছেয্যাতি অত্থো.

দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

মহামোগ্গল্লানত্থেৰপঞ্হৱত্থু চতুত্থং.

৫. বুদ্ধপিতুব্ৰাহ্মণৱত্থু

অহিংসকা যেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা সাকেতং নিস্সায অঞ্জনৱনে ৱিহৰন্তো ভিক্খূহি পট্ঠপঞ্হং আৰব্ভ কথেসি.

ভগৱতো কিৰ ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতস্স সাকেতং পিণ্ডায পৱিসনকালে একো সাকেতৱাসী মহল্লকব্ৰাহ্মণো নগৰতো নিক্খমন্তো অন্তৰঘৰদ্ৱাৰে দসবলং দিস্ৱা পাদেসু নিপতিত্ৱা গোপ্ফকেসু দড়্হং গহেত্ৱা, ‘‘তাত, ননু নাম পুত্তেহি জিণ্ণকালে মাতাপিতৰো পটিজগ্গিতব্বা, কস্মা এত্তকং কালং অম্হাকং অত্তানং ন দস্সেসি. মযা তাৱ দিট্ঠোসি, মাতৰম্পি পস্সিতুং এহী’’তি সত্থাৰং গহেত্ৱা অত্তনো গেহং অগমাসি. সত্থা তত্থ গন্ত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন. ব্ৰাহ্মণীপি আগন্ত্ৱা সত্থু পাদেসু নিপতিত্ৱা, ‘‘তাত, এত্তকং কালং কুহিং গতোসি, ননু নাম মাতাপিতৰো মহল্লককালে উপট্ঠাতব্বা’’তি ৱত্ৱা পুত্তধীতৰো ‘‘এথ ভাতৰং ৱন্দথা’’তি ৱন্দাপেসি. তে উভোপি তুট্ঠমানসা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পৰিৱিসিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইধেৱ নিবদ্ধং ভিক্খং গণ্হথা’’তি ৱত্ৱা ‘‘বুদ্ধা নাম একট্ঠানেযেৱ নিবদ্ধং ভিক্খং ন গণ্হন্তী’’তি ৱুত্তে, ‘‘তেন হি, ভন্তে, যে ৱো নিমন্তেতুং আগচ্ছন্তি, তে অম্হাকং সন্তিকং পহিণেয্যাথা’’তি আহংসু. সত্থা ততো পট্ঠায নিমন্তেতুং আগতে ‘‘গন্ত্ৱা ব্ৰাহ্মণস্স আৰোচেয্যাথা’’তি পেসেসি. তে গন্ত্ৱা ‘‘মযং স্ৱাতনায সত্থাৰং নিমন্তেমা’’তি ব্ৰাহ্মণং ৱদন্তি. ব্ৰাহ্মণো পুনদিৱসে অত্তনো গেহতো ভত্তভাজনসূপেয্যভাজনানি আদায সত্থু নিসীদনট্ঠানং গচ্ছতি. অঞ্ঞত্ৰ পন নিমন্তনে অসতি সত্থা ব্ৰাহ্মণস্সেৱ গেহে ভত্তকিচ্চং কৰোতি. তে উভোপি অত্তনো দেয্যধম্মং নিচ্চকালং তথাগতস্স দেন্তা ধম্মকথং সুণন্তা অনাগামিফলং পাপুণিংসু.

ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং, ‘‘আৱুসো, ব্ৰাহ্মণো ‘তথাগতস্স সুদ্ধোদনো পিতা, মহামাযা মাতা’তি জানাতি, জানন্তোৱ সদ্ধিং ব্ৰাহ্মণিযা তথাগতং ‘অম্হাকং পুত্তো’তি ৱদতি, সত্থাপি তথেৱ অধিৱাসেতি. কিং নু খো কাৰণ’’ন্তি? সত্থা তেসং কথং সুত্ৱা, ‘‘ভিক্খৱে, উভোপি তে অত্তনো পুত্তমেৱ পুত্তোতি ৱদন্তী’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.

অতীতে, ভিক্খৱে, অযং ব্ৰাহ্মণো নিৰন্তৰং পঞ্চ জাতিসতানি ময্হং পিতা অহোসি, পঞ্চ জাতিসতানি চূড়পিতা, পঞ্চ জাতিসতানি মহাপিতা. সাপি মে ব্ৰাহ্মণী নিৰন্তৰমেৱ পঞ্চ জাতিসতানি মাতা অহোসি, পঞ্চ জাতিসতানি চূড়মাতা, পঞ্চ জাতিসতানি মহামাতা. এৱাহং দিযড্ঢজাতিসহস্সং ব্ৰাহ্মণস্স হত্থে সংৱড্ঢো, দিযড্ঢজাতিসহস্সং ব্ৰাহ্মণিযা হত্থেতি তীণি জাতিসহস্সানি তেসং পুত্তভাৱং দস্সেত্ৱা ইমা গাথা অভাসি –

‘‘যস্মিং মনো নিৱিসতি, চিত্তঞ্চাপি পসীদতি;

অদিট্ঠপুব্বকে পোসে, কামং তস্মিম্পি ৱিস্সসে. (জা. ১.১.৬৮);

‘‘পুব্বেৱ সন্নিৱাসেন, পচ্চুপ্পন্নহিতেন ৱা;

এৱং তং জাযতে পেমং, উপ্পলংৱ যথোদকে’’তি. (জা. ১.২.১৭৪);

সত্থা তেমাসমেৱ তং কুলং নিস্সায ৱিহাসি. তে উভোপি অৰহত্তং সচ্ছিকত্ৱা পৰিনিব্বাযিংসু. অথ নেসং মহাসক্কাৰং কত্ৱা উভোপি এককূটাগাৰমেৱ আৰোপেত্ৱা নীহৰিংসু. সত্থাপি পঞ্চসতভিক্খুপৰিৱাৰো তেহি সদ্ধিংযেৱ আড়াহনং অগমাসি. ‘‘বুদ্ধানং কিৰ মাতাপিতৰো’’তি মহাজনো নিক্খমি. সত্থাপি আড়াহনসমীপে একং সালং পৱিসিত্ৱা অট্ঠাসি. মনুস্সা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা একমন্তে ঠত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ‘মাতাপিতৰো ৱো কালকতা’তি মা চিন্তযিত্থা’’তি সত্থাৰা সদ্ধিং পটিসন্থাৰং কৰোন্তি. সত্থা তে ‘‘মা এৱং অৱচুত্থা’’তি অপ্পটিক্খিপিত্ৱা পৰিসায আসযং ওলোকেত্ৱা তঙ্খণানুৰূপং ধম্মং দেসেন্তো –

‘‘অপ্পং ৱত জীৱিতং ইদং,

ওৰং ৱস্সসতাপি মিয্যতি;

যো চেপি অতিচ্চ জীৱতি,

অথ সো জৰসাপি মিয্যতী’’তি. (সু. নি. ৮১০; মহানি. ৩৯) –

ইদং জৰাসুত্তং কথেসি. দেসনাৱসানে চতুৰাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. ভিক্খূ ব্ৰাহ্মণস্স চ ব্ৰাহ্মণিযা চ পৰিনিব্বুতভাৱং অজানন্তা, ‘‘ভন্তে, তেসং কো অভিসম্পৰাযো’’তি পুচ্ছিংসু. সত্থা, ‘‘ভিক্খৱে, এৱৰূপানং অসেখমুনীনং অভিসম্পৰাযো নাম নত্থি. এৱৰূপা হি অচ্চুতং অমতং মহানিব্বানমেৱ পাপুণন্তী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

২২৫. ‘‘অহিংসকা যে মুনযো, নিচ্চং কাযেন সংৱুতা;

তে যন্তি অচ্চুতং ঠানং, যত্থ গন্ত্ৱা ন সোচৰে’’তি.

তত্থ মুনযোতি মোনেয্যপটিপদায মগ্গফলপত্তা অসেখমুনযো. কাযেনাতি দেসনামত্তমেৱেতং, তীহিপি দ্ৱাৰেহি সুসংৱুতাতি অত্থো. অচ্চুতন্তি সস্সতং. ঠানন্তি অকুপ্পট্ঠানং ধুৱট্ঠানং. যত্থাতি যস্মিং নিব্বানে গন্ত্ৱা ন সোচৰে ন সোচন্তি ন ৱিহঞ্ঞন্তি, তং ঠানং গচ্ছন্তীতি অত্থো.

দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

বুদ্ধপিতুব্ৰাহ্মণৱত্থু পঞ্চমং.

৬. পুণ্ণদাসীৱত্থু

সদা জাগৰমানানন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা গিজ্ঝকূটে ৱিহৰন্তো পুণ্ণং নাম ৰাজগহসেট্ঠিনো দাসিং আৰব্ভ কথেসি.

তস্সা কিৰ একদিৱসং কোট্টনত্থায বহুৱীহিং অদংসু. সা ৰত্তিম্পি দীপং জালেত্ৱা ৱীহিং কোট্টেন্তী ৱিস্সমনত্থায সেদতিন্তেন গত্তেন বহিৱাতে অট্ঠাসি. তস্মিং সমযে দব্বো মল্লপুত্তো ভিক্খূনং সেনাসনপঞ্ঞাপকো অহোসি. সো ধম্মস্সৱনং সুত্ৱা অত্তনো অত্তনো সেনাসনং গচ্ছন্তানং ভিক্খূনং অঙ্গুলিং জালেত্ৱা পুৰতো পুৰতো মগ্গদেসনত্থায গচ্ছন্তো ভিক্খূনং আলোকং নিম্মিনি. পুণ্ণা তেনালোকেন পব্বতে ৱিচৰন্তে ভিক্খূ দিস্ৱা ‘‘অহং তাৱ অত্তনো দুক্খেন উপদ্দুতা ইমাযপি ৱেলায নিদ্দং ন উপেমি, ভদ্দন্তা কিং কাৰণা ন নিদ্দাযন্তী’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘অদ্ধা কস্সচি ভিক্খুনো অফাসুকং ৱা ভৱিস্সতি, দীঘজাতিকেন ৱা উপদ্দৱো ভৱিস্সতী’’তি সঞ্ঞং কত্ৱা পাতোৱ কুণ্ডকং আদায উদকেন তেমেত্ৱা হত্থতলে পূৱং কত্ৱা অঙ্গাৰেসু পচিত্ৱা উচ্ছঙ্গে কত্ৱা তিত্থমগ্গে খাদিস্সামীতি ঘটং আদায তিত্থাভিমুখী পাযাসি. সত্থাপি গামং পিণ্ডায পৱিসিতুং তমেৱ মগ্গং পটিপজ্জি.

সা সত্থাৰং দিস্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অঞ্ঞেসু দিৱসেসু সত্থৰি দিট্ঠেপি মম দেয্যধম্মো ন হোতি, দেয্যধম্মে সতি সত্থাৰং ন পস্সামি, ইদানি মে দেয্যধম্মো চ অত্থি, সত্থা চ সম্মুখীভূতো. সচে লূখং ৱা পণীতং ৱাতি অচিন্তেত্ৱা গণ্হেয্য, দদেয্যাহং ইমং পূৱ’’ন্তি ঘটং একমন্তে নিক্খিপিত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইমং লূখং দানং পটিগ্গণ্হন্তা মম সঙ্গহং কৰোথা’’তি আহ. সত্থা আনন্দত্থেৰং ওলোকেত্ৱা তেন নীহৰিত্ৱা দিন্নং মহাৰাজদত্তিযং পত্তং উপনামেত্ৱা পূৱং গণ্হি. পুণ্ণাপি তং সত্থু পত্তে পতিট্ঠপেত্ৱাৱ পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, তুম্হেহি দিট্ঠধম্মোযেৱ মে সমিজ্ঝতূ’’তি আহ. সত্থা ‘‘এৱং হোতূ’’তি ঠিতকোৱ অনুমোদনং অকাসি.

পুণ্ণাপি চিন্তেসি – ‘‘কিঞ্চাপি মে সত্থা সঙ্গহং কৰোন্তো পূৱং গণ্হি, ন পনিদং খাদিস্সতি. অদ্ধা পুৰতো কাকস্স ৱা সুনখস্স ৱা দত্ৱা ৰঞ্ঞো ৱা ৰাজপুত্তস্স ৱা গেহং গন্ত্ৱা পণীতভোজনং ভুঞ্জিস্সতী’’তি. সত্থাপি ‘‘কিং নু খো এসা চিন্তেসী’’তি তস্সা চিত্তাচাৰং ঞত্ৱা আনন্দত্থেৰং ওলোকেত্ৱা নিসীদনাকাৰং দস্সেসি. থেৰো চীৱৰং পঞ্ঞাপেত্ৱা অদাসি. সত্থা বহিনগৰেযেৱ নিসীদিত্ৱা ভত্তকিচ্চং অকাসি. দেৱতা সকলচক্কৱাড়গব্ভে দেৱমনুস্সানং উপকপ্পনকং ওজং মধুপটলং ৱিয পীড়েত্ৱা তত্থ পক্খিপিংসু. পুণ্ণা চ ওলোকেন্তী অট্ঠাসি. ভত্তকিচ্চাৱসানে থেৰো উদকং অদাসি. সত্থা কতভত্তকিচ্চো পুণ্ণং আমন্তেত্ৱা ‘‘কস্মা ত্ৱং পুণ্ণে মম সাৱকে পৰিভৱসী’’তি আহ. ন পৰিভৱামি, ভন্তেতি. অথ তযা মম সাৱকে ওলোকেত্ৱা কিং কথিতন্তি? ‘‘অহং তাৱ ইমিনা দুক্খুপদ্দৱেন নিদ্দং ন উপেমি, ভদ্দন্তা কিমত্থং নিদ্দং ন উপেন্তি, অদ্ধা কস্সচি অফাসুকং ৱা ভৱিস্সতি, দীঘজাতিকেন ৱা উপদ্দৱো ভৱিস্সতী’’তি এত্তকং মযা, ভন্তে, চিন্তিতন্তি. সত্থা তস্সা ৱচনং সুত্ৱা ‘‘পুণ্ণে ত্ৱং ন তাৱ দুক্খুপদ্দৱেন নিদ্দাযসি, মম সাৱকা সদা জাগৰিযমনুযুত্ততায ন নিদ্দাযন্তী’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –

২২৬. ‘‘সদা জাগৰমানানং, অহোৰত্তানুসিক্খিনং;

নিব্বানং অধিমুত্তানং, অত্থং গচ্ছন্তি আসৱা’’তি.

তত্থ অহোৰত্তানুসিক্খিনন্তি দিৱা চ ৰত্তিঞ্চ তিস্সো সিক্খা সিক্খমানানং. নিব্বানং অধিমুত্তানন্তি নিব্বানজ্ঝাসযানং. অত্থং গচ্ছন্তীতি এৱৰূপানং সব্বেপি আসৱা অত্থং ৱিনাসং নত্থিভাৱং গচ্ছন্তীতি অত্থো.

দেসনাৱসানে যথাঠিতা পুণ্ণা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তপৰিসাযপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

সত্থা কুণ্ডকঅঙ্গাৰপূৱেন ভত্তকিচ্চং কত্ৱা ৱিহাৰং অগমাসি. ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘দুক্কৰং, আৱুসো, সম্মাসম্বুদ্ধেন কতং পুণ্ণায দিন্নেন কুণ্ডকঅঙ্গাৰপূৱেন ভত্তকিচ্চং কৰোন্তেনা’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানেৱ, পুব্বেপি মযা ইমায দিন্নকুণ্ডকং পৰিভুত্তমেৱা’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰিত্ৱা –

‘‘ভুত্ৱা তিণপৰিঘাসং, ভুত্ৱা আচামকুণ্ডকং;

এতং তে ভোজনং আসি, কস্মা দানি ন ভুঞ্জসি.

‘‘যত্থ পোসং ন জানন্তি, জাতিযা ৱিনযেন ৱা;

বহুং তত্থ মহাব্ৰহ্মে, অপি আচামকুণ্ডকং.

‘‘ত্ৱঞ্চ খো মং পজানাসি, যাদিসাযং হযুত্তমো;

জানন্তো জানমাগম্ম, ন তে ভক্খামি কুণ্ডক’’ন্তি. (জা. ১.৩.১০-১২) –

ইমং কুণ্ডকসিন্ধৱপোতকজাতকং ৱিত্থাৰেত্ৱা কথেসি.

পুণ্ণদাসীৱত্থু ছট্ঠং.

৭. অতুলউপাসকৱত্থু

পোৰাণমেতন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অতুলং নাম উপাসকং আৰব্ভ কথেসি.

সো হি সাৱত্থিৱাসী উপাসকো পঞ্চসতউপাসকপৰিৱাৰো একদিৱসং তে উপাসকে আদায ধম্মস্সৱনত্থায ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ৰেৱতত্থেৰস্স সন্তিকে ধম্মং সোতুকামো হুত্ৱা ৰেৱতত্থেৰং ৱন্দিত্ৱা নিসীদি. সো পনাযস্মা পটিসল্লানাৰামো সীহো ৱিয একচাৰো, তস্মা তেন সদ্ধিং ন কিঞ্চি কথেসি. সো ‘‘অযং থেৰো ন কিঞ্চি কথেসী’’তি কুদ্ধো উট্ঠায সাৰিপুত্তত্থেৰস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা একমন্তং ঠিতো থেৰেন ‘‘কেনত্থেন আগতত্থা’’তি ৱুত্তে ‘‘অহং, ভন্তে, ইমে উপাসকে আদায ধম্মস্সৱনত্থায ৰেৱতত্থেৰং উপসঙ্কমিং, তস্স মে থেৰো ন কিঞ্চি কথেসি, স্ৱাহং তস্স কুজ্ঝিত্ৱা ইধাগতো, ধম্মং মে কথেথা’’তি আহ. অথ থেৰো ‘‘তেন হি উপাসকা নিসীদথা’’তি ৱত্ৱা বহুকং কত্ৱা অভিধম্মকথং কথেসি. উপাসকোপি ‘‘অভিধম্মকথা নাম অতিসণ্হা, থেৰো বহুং অভিধম্মমেৱ কথেসি, অম্হাকং ইমিনা কো অত্থো’’তি কুজ্ঝিত্ৱা পৰিসং আদায আনন্দত্থেৰস্স সন্তিকং অগমাসি.

থেৰেনাপি ‘‘কিং উপাসকা’’তি ৱুত্তে, ‘‘ভন্তে, মযং ধম্মস্সৱনত্থায ৰেৱতত্থেৰং উপসঙ্কমিম্হা, তস্স সন্তিকে আলাপসল্লাপমত্তম্পি অলভিত্ৱা কুদ্ধা সাৰিপুত্তত্থেৰস্স সন্তিকং অগমিম্হা, সোপি নো অতিসণ্হং বহুং অভিধম্মমেৱ কথেসি, ‘ইমিনা অম্হাকং কো অত্থো’তি এতস্সাপি কুজ্ঝিত্ৱা ইধাগমিম্হা, কথেহি নো, ভন্তে, ধম্মকথ’’ন্তি. তেন হি নিসীদিত্ৱা সুণাথাতি থেৰো তেসং সুৱিঞ্ঞেয্যং কত্ৱা অপ্পকমেৱ ধম্মং কথেসি. তে থেৰস্সপি কুজ্ঝিত্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু, অথ নে সত্থা আহ – ‘‘কস্মা উপাসকা আগতত্থা’’তি? ‘‘ধম্মস্সৱনায, ভন্তে’’তি. ‘‘সুতো পন ৱো ধম্মো’’তি? ‘‘ভন্তে, মযং আদিতো ৰেৱতত্থেৰং উপসঙ্কমিম্হা, সো অম্হেহি সদ্ধিং ন কিঞ্চি কথেসি, তস্স কুজ্ঝিত্ৱা সাৰিপুত্তত্থেৰং উপসঙ্কমিম্হা, তেন নো বহু অভিধম্মো কথিতো, তং অসল্লক্খেত্ৱা কুজ্ঝিত্ৱা আনন্দত্থেৰং উপসঙ্কমিম্হা, তেন নো অপ্পমত্তকোৱ ধম্মো কথিতো, তস্সপি কুজ্ঝিত্ৱা ইধাগতম্হা’’তি.

সত্থা তস্স কথং সুত্ৱা, ‘‘অতুল, পোৰাণতো পট্ঠায আচিণ্ণমেৱেতং, তুণ্হীভূতম্পি বহুকথম্পি মন্দকথম্পি গৰহন্তিযেৱ. একন্তং গৰহিতব্বোযেৱ ৱা হি পসংসিতব্বোযেৱ ৱা নত্থি. ৰাজানোপি একচ্চে নিন্দন্তি, একচ্চে পসংসন্তি. মহাপথৱিম্পি চন্দিমসূৰিযেপি আকাসাদযোপি চতুপৰিসমজ্ঝে নিসীদিত্ৱা ধম্মং কথেন্তম্পি সম্মাসম্বুদ্ধং একচ্চে গৰহন্তি, একচ্চে পসংসন্তি. অন্ধবালানঞ্হি নিন্দা ৱা পসংসা ৱা অপ্পমাণা, পণ্ডিতেন পন মেধাৱিনা নিন্দিতো নিন্দিতো নাম, পসংসিতো চ পসংসিতো নাম হোতী’’তি ৱত্ৱা ইমা গাথা অভাসি –

২২৭. ‘‘পোৰাণমেতং অতুল, নেতং অজ্জতনামিৱ;

নিন্দন্তি তুণ্হিমাসীনং, নিন্দন্তি বহুভাণিনং;

মিতভাণিম্পি নিন্দন্তি, নত্থি লোকে অনিন্দিতো.

২২৮. ‘‘ন চাহু ন চ ভৱিস্সতি, ন চেতৰহি ৱিজ্জতি;

একন্তং নিন্দিতো পোসো, একন্তং ৱা পসংসিতো.

২২৯. ‘‘যং চে ৱিঞ্ঞূ পসংসন্তি, অনুৱিচ্চ সুৱে সুৱে;

অচ্ছিদ্দৱুত্তিং মেধাৱিং, পঞ্ঞাসীলসমাহিতং.

২৩০. ‘‘নিক্খং জম্বোনদস্সেৱ, কো তং নিন্দিতুমৰহতি;

দেৱাপি নং পসংসন্তি, ব্ৰহ্মুনাপি পসংসিতো’’তি.

তত্থ পোৰাণমেতন্তি পুৰাণকং এতং. অতুলাতি তং উপাসকং নামেন আলপতি. নেতং অজ্জতনামিৱাতি ইদং নিন্দনং ৱা পসংসনং ৱা অজ্জতনং অধুনা উপ্পন্নং ৱিয ন হোতি. তুণ্হিমাসীনন্তি কিং এসো মূগো ৱিয বধিৰো ৱিয কিঞ্চি অজানন্তো ৱিয তুণ্হী হুত্ৱা নিসিন্নোতি নিন্দন্তি. বহুভাণিনন্তি কিং এস ৱাতাহততালপণ্ণং ৱিয তটতটাযতি, ইমস্স কথাপৰিযন্তোযেৱ নত্থীতি নিন্দন্তি. মিতভাণিম্পীতি কিং এস সুৱণ্ণহিৰঞ্ঞং ৱিয অত্তনো ৱচনং মঞ্ঞমানো একং ৱা দ্ৱে ৱা ৱত্ৱা তুণ্হী অহোসীতি নিন্দন্তি. এৱং সব্বথাপি ইমস্মিং লোকে অনিন্দিতো নাম নত্থীতি অত্থো. ন চাহূতি অতীতেপি নাহোসি, অনাগতেপি ন ভৱিস্সতি.

যং চে ৱিঞ্ঞূতি বালানং নিন্দা ৱা পসংসা ৱা অপ্পমাণা, যং পন পণ্ডিতা দিৱসে দিৱসে অনুৱিচ্চ নিন্দকাৰণং ৱা পসংসকাৰণং ৱা জানিত্ৱা পসংসন্তি, অচ্ছিদ্দায ৱা সিক্খায অচ্ছিদ্দায ৱা জীৱিতৱুত্তিযা সমন্নাগতত্তা অচ্ছিদ্দৱুত্তিং ধম্মোজপঞ্ঞায সমন্নাগতত্তা মেধাৱিং লোকিযলোকুত্তৰপঞ্ঞায চেৱ চতুপাৰিসুদ্ধিসীলেন চ সমন্নাগতত্তা পঞ্ঞাসীলসমাহিতং পসংসন্তি, তং সুৱণ্ণদোসৱিৰহিতং ঘট্টনমজ্জনক্খমং জম্বোনদনিক্খং ৱিয কো নিন্দিতুমৰহতীতি অত্থো. দেৱাপীতি দেৱতাপি পণ্ডিতমনুস্সাপি তং ভিক্খুং উপট্ঠায থোমেন্তি পসংসন্তি. ব্ৰহ্মুনাপীতি ন কেৱলং দেৱমনুস্সেহি, দসসহস্সচক্কৱাড়ে মহাব্ৰহ্মুনাপি এস পসংসিতোযেৱাতি অত্থো.

দেসনাৱসানে পঞ্চসতাপি উপাসকা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসূতি.

অতুলউপাসকৱত্থু সত্তমং.

৮. ছব্বগ্গিযৱত্থু

কাযপ্পকোপন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ কথেসি.

একদিৱসঞ্হি সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো তেসং ছব্বগ্গিযানং উভোহি হত্থেহি যট্ঠিযো গহেত্ৱা কট্ঠপাদুকা আৰুয্হ পিট্ঠিপাসাণে চঙ্কমন্তানং খটখটাতিসদ্দং সুত্ৱা, ‘‘আনন্দ, কিং সদ্দো নামেসো’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ছব্বগ্গিযানং পাদুকা আৰুয্হ চঙ্কমন্তানং খটখটসদ্দো’’তি সুত্ৱা সিক্খাপদং পঞ্ঞাপেত্ৱা ‘‘ভিক্খুনা নাম কাযাদীনি ৰক্খিতুং ৱট্টতী’’তি ৱত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমা গাথা অভাসি –

২৩১. ‘‘কাযপ্পকোপং ৰক্খেয্য, কাযেন সংৱুতো সিযা;

কাযদুচ্চৰিতং হিত্ৱা, কাযেন সুচৰিতং চৰে.

২৩২. ‘‘ৱচীপকোপং ৰক্খেয্য, ৱাচায সংৱুতো সিযা;

ৱচীদুচ্চৰিতং হিত্ৱা, ৱাচায সুচৰিতং চৰে.

২৩৩. ‘‘মনোপকোপং ৰক্খেয্য, মনসা সংৱুতো সিযা;

মনোদুচ্চৰিতং হিত্ৱা, মনসা সুচৰিতং চৰে.

২৩৪. ‘‘কাযেন সংৱুতা ধীৰা, অথো ৱাচায সংৱুতা;

মনসা সংৱুতা ধীৰা, তে ৱে সুপৰিসংৱুতা’’তি.

তত্থ কাযপ্পকোপন্তি তিৱিধং কাযদুচ্চৰিতং ৰক্খেয্য. কাযেন সংৱুতোতি কাযদ্ৱাৰে দুচ্চৰিতপৱেসনং নিৱাৰেত্ৱা সংৱুতো পিহিতদ্ৱাৰো সিযা. যস্মা পন কাযদুচ্চৰিতং হিত্ৱা কাযসুচৰিতং চৰন্তো উভযম্পেতং কৰোতি, তস্মা কাযদুচ্চৰিতং হিত্ৱা, কাযেন সুচৰিতং চৰেতি ৱুত্তং. অনন্তৰগাথাসুপি এসেৱ নযো. কাযেন সংৱুতা ধীৰাতি যে পণ্ডিতা পাণাতিপাতাদীনি অকৰোন্তা কাযেন, মুসাৱাদাদীনি অকৰোন্তা ৱাচায, অভিজ্ঝাদীনি অসমুট্ঠপেন্তা মনসা সংৱুতা, তে ইধ লোকস্মিং সুসংৱুতা সুৰক্খিতা সুগোপিতা সুপিহিতদ্ৱাৰাতি অত্থো.

দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

ছব্বগ্গিযৱত্থু অট্ঠমং.

কোধৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সত্তৰসমো ৱগ্গো.